voor de harddenkende Rotterdammer
versbeton-politiek-FEB19-01-03-03_1
Beeld door: beeld: Michael van Kekem

Een inkijkje in de miljardendans van het internationale bedrijfsleven krijg je als normale sterveling niet vaak. Maar midden januari wel: met het nieuwtje dat het Britse chemiebedrijf Ineos 3 miljard gaat investeren in twee fabrieken in de haven van Antwerpen, en daarvoor Rotterdam links liet liggen.

Het moge duidelijk zijn dat dit nieuws nogal wat teweegbracht, al was het alleen al omdat met deze investering – de grootste in de Europese chemiesector van de afgelopen 20 jaar – ook 500 arbeidsplaatsen gemoeid waren. In het Algemeen Dagblad heette het: “Steeds meer chemische bedrijven mijden de Rotterdamse haven vanwege de strenge klimaateisen.” Werkgeversorganisatie VNO-NCW noemde het CO2-reductiebeleid “contraproductief”.

Ook het Financieele Dagblad concludeerde dat de keuze van Ineos het debat over de toekomst van de Rotterdamse haven ‘op scherp’ zet. ‘Wat voor bedrijven wil de Rotterdamse haven hebben? En wat is daarin het belangrijkste criterium: banen, groei of het klimaat en de noodzakelijke vermindering van de uitstoot van CO₂?’, vroeg die krant zich af.

Weer een paar dagen later ging het in een debat in onze gemeenteraad al over de “banentransitie naar Antwerpen”, zoals Geert Koster (Leefbaar Rotterdam) het verwoordde. “Als we zo door gaan helpt het college de Rotterdamse economie om zeep zonder reële vooruitgang op gebied van CO2-uitstoot”, zei hij. Zo werd de keuze van Ineos in no time het bewijs van een onhoudbaar klimaatbeleid. Maar is dat ook echt zo?

112 kilometer pijplijn

Ik besloot eens te raden te gaan bij Michiel Leen, een bevriend journalist uit Antwerpen, die voor havenblad Flows over de haven daar schrijft. In de Belgische zakenkrant De Tijd las ik namelijk helemaal niks over duurzaamheid als belemmering voor Ineos.

Ook herhaalde Jim Ratcliffe, de grote baas van het bedrijf en een van de rijkste Britten, in het FD nog eens de belangrijkste reden om voor Antwerpen te kiezen: “Aansluiting op het pijpleidingennet, zowel voor onze vestigingen hier in Antwerpen als met het hele gebied tot in Zuid-Duitsland. Tussen Rotterdam en Antwerpen moesten we 112 kilometer aanleggen, hier honderden meters of een kilometer. Verder was onze aanwezigheid hier in Antwerpen belangrijk. Hier zijn we begonnen in 1995. We hebben hier zes bedrijven en hun fabrieken.”

Ik keek ook nog even op de website van Ineos, waar ik in totaal negen plekken in België telde waar het bedrijf actief is, plus één net over de grens bij Lille. In Nederland: niet één. Ineos koos dus voor Antwerpen omdat dat dichterbij de locaties is waar ze al zitten. 

En toch las ik in de Nederlandse pers dat het allemaal aan de duurzaamheidsdoelstellingen lag. Doen ze daar in België dan eigenlijk niet aan? Weldegelijk, zei journalist Michiel uit Antwerpen. De CEO van het Antwerpse Havenbedrijf, Jacques Vandermeiren is zelfs voorzitter van The Shift, een grote vereniging van captains of industry die zich met duurzaamheid en de circulaire economie bezighouden.

Dat de duurzaamheidsafspraken ook in Antwerpen niet vrijblijvend zijn, bewijst de discussie over de zogeheten Opel-site. Dit is een gebied van 88 hectare waar in de jaren twintig de eerste fabriek van General Motors buiten de Verenigde Staten opende. Het gebied ligt op een mooie plek, net buiten de stad Antwerpen. Toch is de Opel-site al jaren ongebruikt. Vandermeiren wil namelijk alleen instemmen met een duurzame invulling. In Antwerpen wijzen de critici naar Genk, waar een voormalig terrein van Ford binnen korte tijd een nieuwe – maar minder duurzame – bestemming had. Ofwel: de discussies die wij hier voeren, voeren ze in België ook.

Je hoort het vaker bij Nederlandse journalisten en beleidsmakers: de Rotterdamse haven zou het vooruitstrevende en beste jongetje van de klas zijn, en Antwerpen de haven waar anything goes. Met vervuilende industrie en de drugshandel die er vrij baan heeft. Een vrij hardnekkig frame, begreep ik. 

“Individueel maatwerk”

Terug naar Ineos en Rotterdam. De onderhandelingen zouden tot aan premier Rutte zijn gelopen. CEO Ratcliffe mocht langskomen op het ministerie van Economische Zaken, en ook VNO-NCW dacht mee.

Maar waarom overwoog het bedrijf überhaupt om zich in Rotterdam te vestigen, als het hier eigenlijk weinig te zoeken heeft en 112 kilometer pijplijn zou moeten aanleggen om hier iets voor elkaar te krijgen? Ik gooi het op slim onderhandelen. Onder het mom van “doe mij een mooi voorstel, anders gaan we naar de buren” de druk in Antwerpen opvoeren, om daar een mooie deal te kunnen sluiten.

Maar gelooft u mij: wij hebben een scala aan mogelijkheden voor individueel maatwerk met bedrijven”

In dat licht sprak de toelichting in de Rotterdamse raad van wethouder Adriaan Visser (D66), die verantwoordelijk is voor de haven, boekdelen. En wel omdat het een uniek inkijkje gaf in de onderhandelingen die aan de komst van grote spelers voorafgaan.

‘Klopt het dat Antwerpen kortingen verleent aan bedrijven die overwegen zich daar in de haven te vestigen’, zo luidde de vraag in de raad. Visser antwoordde: “Dat hoor ik inderdaad over Antwerpen, en het zal u niet verbazen dat ze dat in Antwerpen ook over Rotterdam horen. Ik kan en ga u niet vertellen hoe normaal gesproken de acquisitie vanuit het Havenbedrijf gaat met bedrijven. Maar gelooft u mij: wij hebben een scala aan mogelijkheden voor individueel maatwerk met bedrijven.”

En, voegde hij toe: “Daar moet je in het openbaar niet al teveel over spreken, want voor je het weet krijg je weer een discussie over een andere hoofdstad van België en daar hebben ze allerlei regelgeving.” Waar het op neerkomt: een beetje concurrentie maakt alles vloeibaar. Zelfs de doorgaans zo strenge regels tegen staatssteun aan het bedrijfsleven.

Vers Beton heeft jouw support nodig!

Voordat je verder leest: Vers Beton kan alleen blijven bestaan dankzij support van onze lezers. Maak jij ook onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk?

Nee, ik lees eerst het stuk verder

pasfoto-Guido van Eijck

Guido van Eijck

Guido van Eijck (1987) is freelance journalist. Zijn stukken verschenen in onder meer De Groene Amsterdammer, de Volkskrant, het Financieele Dagblad en Die Zeit. Voor Vers Beton schrijft hij elke maand een analyse over de Rotterdamse politiek.

Profiel-pagina
michael van kekem portret

Michael van Kekem

Michael van Kekem (1985) werkt als illustratief ontwerper en printmaker. Zijn werk bestaat uit het maken en creëren van redactionele illustraties, boeken, huisstijlen, artwork voor animaties, prints en producten zoals Very Manly Pins. Zeefdruk, digitale en handgetekende elementen zijn belangrijke aspecten in zijn werk.

Profiel-pagina
Lees één reactie