Voor de harddenkende Rotterdammer
MarkvanWijk-Straatarts-MichelleAimee-Titelbeeld
Beeld door: beeld: Mark van Wijk

Om de herleidbaarheid te verkleinen is onderstaande casus samengesteld uit meerdere verhalen.  

Er is een baby geboren op Zuid. De mama is dertien en de papa is twaalf jaar oud. Daar schrik ik niet meer van. Maar de hielprik was bovendien positief: het kindje is drager van een ziekte. Dus nodigde ik de ouders uit om over de consequenties te praten. Maar hoe leg je aan een kind dit soort complexe, genetische zaken uit?

Hoe bespreek je de nu nog onzichtbare gevolgen van dragerschap voor een baby, voor wie ze niet hebben gekozen en nog nauwelijks kunnen zorgen. Wat het nog wat complexer maakte was dat de vader bij screening op dragerschap van deze ziekte, niet de biologische vader bleek te zijn. We besloten de speurtocht naar de biologische tienervader maar te laten zitten.

Soms weet ik niet meer waar ik moet beginnen en voel ik me machteloos in deze vicieuze cirkel. Waar kwetsbare kinderen, kwetsbare ouders worden, die kwetsbare kinderen produceren. De moedeloosheid begint als ik ´s ochtends in de tram stap om mijn kinderen naar het kinderdagverblijf te brengen. Achterin de tram verzamelen zich de jonge moeders, die daarna zelf naar school gaan. Ik zie hoe zij het tramritje volbrengen door hun kind af te leiden met een wirwar aan youtube-filmpjes vol heftige kleuren en schreeuwende poppetjes. Onderweg wordt er nog een Breaker als fruitvervanger, een Liga als brood en een Fristi als zuivel naar binnen gepropt. Als het kind dan onrustig in de buggy gaat heen en weer bewegen, wordt het door de moeder afgesnauwd.

In de wachtkamer gaat het er niet beter aan toe. Terwijl de kinderen de wachtkamer afbreken, kijken de moeders op hun mobiele telefoons. En waar zijn die vaders toch? Laatst stak een kindje van zeven mijn stethoscoop onder zijn shirt om mee te nemen. De moeder zag het, maar ik was degene die het kind corrigeerde.  Het is geen onwil, maar onmacht. En ik gun het niemand.

Opvoedingsarmoede: het is een groot probleem. Een hele rits aan niet-samenwerkende gemeentelijke instellingen moet het probleem tegengaan. Opvoedpoli´s bij Consultatiebureaus, Bureau Jeugdzorg en Centrum voor Jeugd en Gezin. Als huisarts weet ik al niet bij wie ik moet aankloppen, laat staan dat een alleenstaande moeder het weet.

Als ik wil bellen met iemand voor overleg, lukt het me negen van de tien keer niet om doorverbonden te worden met de juiste persoon voor mijn patiënt. Het is dweilen met de kraan open, omdat we de bron niet aanpakken. En de bron is armoede. De hulpinstanties zijn slechts een veel te dure pleister op de wond.

Armoede is een voedingsbodem voor slecht ouderschap. Er is minder ruimte om een kind zich veilig te laten ontwikkelen, om het gerust te stellen, en later op school te stimuleren en bij te staan. Daarnaast spiegelen arme ouders hun kinderen vaker negatief: als je zelf het gevoel hebt dat je niks waard bent, is het lastiger om sensitief op je kind te reageren.

Zo’n onveilige basis zie ik bij veel kinderen leiden tot een verkeerde afstelling van het stresssysteem, dat chronisch hyperactief wordt. De prefrontale cortex – die betrokken is bij besluitvorming en het onderdrukken van impulsen – functioneert slechter. Zo worden dysfunctionele breinen aan elkaar doorgegeven, maar wonen ze ook nog samen onder één dak, met alle gevolgen van dien.

En wat gebeurt er als je weinig toekomstperspectief ervaart? Dan neem je vaker beslissingen die op lange termijn minder slim zijn maar op korte termijn lonen. ‘Als ik bij mijn vriendje ga wonen,  is er tenminste nog iemand die me positieve aandacht geeft.’ ‘Als ik een kind krijg, dan stel ik in ieder geval als moeder nog wat voor.’

MarkvanWijk-Straatarts-MichelleAimee-Tussenbeeld
Beeld door: beeld: Mark van Wijk

De problemen in Rotterdam zijn groot. De voorbeelden die ik hierboven schreef zijn eigenlijk heel mild, bijna grappig. Want ik begeleid ook een kind dat bewust steeds te weinig eten van zijn ouders krijgt, een kind wiens vader hem heeft geprobeerd te wurgen en waarvan de moeder is overleden aan een overdosis, een kind dat er regelmatig getuige van is dat zijn moeder zonder schoenen en sleutel in de kou wordt gezet, een kind wiens moeder een verslaafde prostituee is, een kind wiens moeder recent thuis is overvallen en verkracht, en een kind dat door de stiefvader steeds in de kast wordt opgesloten als zijn eigen kinderen er zijn.

Al deze kinderen wonen nog thuis. Als ik het kind met gedragsproblemen op mijn spreekuur krijg zijn we vaak al veel te laat. Dan zie ik ze tien jaar later terug in het straatcircuit, als ze aanzien opeisen door gangstertje te spelen. We kunnen het kind dan proberen te herijken volgens academische theorieën en dito therapieën, maar het heeft vaak niet zoveel invloed meer. Een rolmodel kan je niet achteraf creëren.

Een onderzoek in Amerika liet zien dat direct geld beschikbaar stellen voor arme gezinnen grote effecten heeft op de ontwikkeling van kinderen. Ouders gaan beter opvoeden, er is minder ruzie en stress en kinderen worden gezonder en rustiger. Ofwel: sluit dure overheidsinstanties vol kostbare overhead. Geef het geld rechtstreeks aan de gezinnen om wie het draait. Dán doorbreek je eindelijk die vicieuze cirkel.

Voordat je verder leest...

Vers Beton heeft jouw support nodig! Wij kunnen alleen blijven bestaan dankzij support van lezers. Maak jij onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk?

Nee, ik lees eerst het stuk verder

DSC_3591-web

Michelle-Aimée

Na haar afstuderen ging Michelle-Aimée werken als huisarts in het kwetsbare Rotterdam-Zuid. Daarnaast werkt ze als straatarts in de Pauluskerk, waar ze met name ongedocumenteerde mensen ziet. Sinds anderhalf jaar deelt ze haar ervaringen op Vers Beton. Als dokter heeft ze de mooiste plaats om mensen te ontmoeten, al ziet ze hen vaak op het slechtste moment in hun leven. Het is door dit werk dat ze het gedrag van mensen steeds minder veroordeelt. In de frontlinie ziet ze dat keuzes die mensen maken niet altijd keuzes lijken te zijn, en dat we met elkaar vast zitten in een systeem. 
 
In de casussen in deze columns zijn sommige details aangepast om herleidbaarheid te voorkomen. 
 
Profiel-pagina
avatar-mark-van-wijk

Mark van Wijk

Illustrator

Met een achtergrond als grafisch ontwerper en een grote interesse in illustratief werk maakt Mark van Wijk dingen graag mooier dan ze zijn. Daarbij is er, wat Mark betreft, altijd wel ergens een grap uit te halen.

Profiel-pagina
Nog geen reacties

Reageren is voorbehouden aan Vers Beton-supporters. Meld je hier aan als supporter of log in.