Advertentie

VB_banner_1456x80_2
Voor de harddenkende Rotterdammer
versbeton_politiek-APRIL19_v2-09-09
Beeld door: beeld: Michael van Kekem

Het succes van Forum voor Democratie verraste iedereen (niet in de laatste plaats de partij zelf), en de reacties logen er niet om. Volkskrant-columnist Asha ten Broeke zag de fascisten al door de straten marcheren, de roep om een cordon sanitaire klonk, en er waren wat onsmakelijke bedreigingen.

Nu is het natuurlijk verhelderend om Forum voor Democratie te zien voor wat het is, namelijk een welbespraakte versie van de Partij voor de Vrijheid. Een anti-migratiepartij met een rechts-radicaal programma, die er levendige ondergangsfantasieën op nahoudt en flirt met dubieuze ideeën over rassen.

Maar de reacties daarop zijn inmiddels even voorspelbaar als die politici zelf. We hadden Pim Fortuyn, Rita Verdonk, Geert Wilders en een trits volgelingen die zich van hen afkeerden. Steeds lazen we dat de rechts-radicale machtsovername er nu echt gaat komen. Maar juist het feit dat we dat al bijna twintig jaar kunnen roepen bewijst misschien wel het tegenovergestelde: dat ons politieke stelsel prima met al die extremen kan omgaan.

Hoogtijdagen voorbij

Laten we de uitslag in Rotterdam eens beter bekijken. Op sociale media regende het ongelovige reacties toen bleek dat bijna een kwart van de Rotterdamse kiezers op Forum (16 procent) en de PVV (8 procent) had gestemd. Samen 24 procent van de stemmen, ofwel: precies hetzelfde resultaat als Leefbaar Rotterdam en de PVV vorig jaar bij de gemeenteraadsverkiezingen haalden. Niet echt een verrassing dus. 

Niet om de klinkende overwinning van Forum te bagatelliseren, maar het verbleekt natuurlijk bij de 35 procent van de stemmen die Pim Fortuyn hier in 2002 kreeg. Evenmin haalden Forum en de PVV de 28 procent die Leefbaar haalde bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2014. Terwijl die partij toen al jaren steeds een paar procentpunten per verkiezing had moeten inleveren.

Landelijk mag vorige week dus het grootste rechts-radicale blok in jaren zijn verkozen, in Rotterdam lukt het de PVV en Forum niet om samen de hoogtijdagen van Fortuyn en Leefbaar te doen herleven. De beste dagen van het rechtspopulisme liggen in Rotterdam achter ons.

De afgelopen jaren maakten we kennis met het ene na het andere rechts-radicale breekijzer. Stuk voor stuk beloofden ze ons bestel grondig te gaan verbouwen of op te blazen. Fortuyn wilde zoveel ambtenaren ontslaan dat er van het staatsapparaat weinig zou overblijven, Wilders zinspeelde op massa-deporaties van Marokkaanse-Nederlanders, en Baudet wil uit de Europese Unie stappen en het klimaatakkoord opzeggen.

Alles-of-niets-politiek

Andere landen verbaasden zich nog wel eens over de populariteit van dat soort politici in het toch zo tolerante Nederland. In landen als Groot-Brittannië, de Verenigde Staten en Duitsland bleven zulke uitschieters lange tijd onder het oppervlak. Anders gezegd: in de wijze waarop rechts-radicaal gedachtegoed mainstream werd, was Nederland een gidsland – met de Rotterdamse raad voorop.

Nu, een kleine twintig jaar later, zit er een president in het Witte Huis die de democratie van binnenuit wil opblazen. De grootste partij van Engeland zadelde het land via een dubieus verlopen referendum op met een Brexit, de meest ingrijpende politieke ontwikkeling sinds de oorlog, en blijkt zelf niet in staat om daar chocola van te maken. Een tweepartijenstelsel houdt extremen lang buiten de deur, maar als één van de partijen erdoor bevangen raakt is het hek van de dam.

Neem dan Nederland, ons stroperige coalitielandje. Daar hebben we dit radicalisme gewoon ‘een plekje’ gegeven. Ons zo vaak verfoeide systeem van overleg en coalities vormen, dwingt partijen om kleur te bekennen, geschikte kandidaten te vinden voor al onze bestuurslagen en water bij de wijn te doen – als ze mee willen regeren tenminste. Zo becijferde de politieke blog Stuk Rood Vlees dat de PVV in de Eerste kamer gewoon meestemde met 79 procent van alle wetsvoorstellen van de regering.

Het beste voorbeeld daarvan is Leefbaar Rotterdam, dat zich afficheert als de populistische partij met bestuurservaring. De campagnestrijd voor de raadsverkiezingen van vorig jaar was nog maar net voorbij, of lijsttrekker Joost Eerdmans liet al weten dat het aan hem niet zou liggen dat er een nieuw college zou komen. Ik citeer: “Uiteindelijk moet iedereen over zijn eigen schaduw stappen en water bij de wijn doen, dat hoort bij besturen.”

Tweaken

Wat Rotterdam ervan gaat merken dat Forum de grootste partij in de provincie is, is onduidelijk. Voorlopig is de partij zogezegd flexibel in haar opvattingen. In de Volkskrant verscheen een overzicht van de punten uit het verkiezingsprogramma en hoe ze werden getweakt op politieke winstgevendheid: de plannen voor een Nexit veranderden in een referendum over het EU-lidmaatschap. Ook de energietransitie die aanvankelijk werd omarmd verdween uit het programma, evenals kritiek op de bio-industrie. Dat laatste als een poging om Brabantse boeren tegemoet te komen.

Merijn-Oudenampsen_SylvanaLansu_VersBeton-4

Lees meer

Merijn Oudenampsen: “De opkomst van Pim Fortuyn was niet vanuit de onderbuik maar ook uit de bovenkamer”

Interview over de Rotterdamse intellectuele wortels van Fortuyns radicale denken.

Na de verkiezingsoverwinning lichtte de Zuid-Hollandse lijsttrekker Rob Roos in Algemeen Dagblad toch een tipje van de sluier op over de rechtse revolutie die ons hier te wachten staat. Gevraagd naar de belangrijkste punten van zijn partij voor deze provincie, antwoordde hij: “In de eerste plaats willen we het landschap niet meer vervuilen met windmolens en zonneweides – dat kost veel en levert niets op. Ook zijn we tegen gemeentelijke fusies zonder steun van de bevolking. Verder willen we een zo klein mogelijk bestuur. De provincie moet terug naar de kerntaken.”

De kritische lezer zal hierin waarschijnlijk een wolf in schaapskleren herkennen. Maar als dit de politieke aardverschuiving is die ons te wachten staat, houdt het bestel het best nog eens twintig jaar vol.

Voordat je verder leest...

Jij kan dit artikel gratis lezen, maar wij kunnen het niet gratis maken. Vers Beton kan alleen bestaan dankzij de support van onze lezers die zo onafhankelijke journalistiek over Rotterdam mogelijk maken. Vanaf 6 euro per maand ben je supporter!

Nee, ik lees eerst het stuk verder

Guido van Eijck

Guido van Eijck

Guido van Eijck (1987) is freelance journalist. Zijn stukken verschenen in onder meer De Groene Amsterdammer, de Volkskrant, het Financieele Dagblad en Die Zeit. Voor Vers Beton schrijft hij elke maand een analyse over de Rotterdamse politiek.

Profiel-pagina
michael van kekem portret

Michael van Kekem

Illustrator

Michael van Kekem (1985) werkt als illustratief ontwerper en printmaker. Zijn werk bestaat uit het maken en creëren van redactionele illustraties, boeken, huisstijlen, artwork voor animaties, prints en producten zoals Very Manly Pins. Zeefdruk, digitale en handgetekende elementen zijn belangrijke aspecten in zijn werk.

Profiel-pagina
Nog geen reacties

Om te reageren moet je ingelogd zijn. Inloggen kan je hier. Als je nog geen account hebt meld je nu aan als supporter of maak hier een gratis reageerdersaccount aan.