Voor de harddenkende Rotterdammer
carnisse-01-article-kjazbec-1-3s
2e Carnissestraat in Carnisse Beeld door: beeld: Katarina Jazbec

Een conflict over een nieuw sloopproject binnen het Nationaal Programma Rotterdam Zuid dreigt een bom te leggen onder het grootste stadsvernieuwingsproject van Nederland. Aan de Texelsestraat in de wijk Carnisse wil de gemeente 169 woningen slopen. Woningcorporatie Woonbron moet het miljoenenproject uit eigen portemonnee betalen, maar weigert dit, blijkt uit interne stukken in handen van Vers Beton en Investico.

Wat is het Nationaal Programma Rotterdam Zuid?

Het Nationaal Programma Rotterdam Zuid is een grootschalig project waarmee de gemeente Rotterdam met steun van het Rijk, ‘het slechtste stadsdeel van Nederland’ er in twintig jaar tijd bovenop wil helpen. Zo gaat er geld naar extra lesuren in het basisonderwijs en naar baangaranties voor jongeren die zorg of techniek studeren. Ook wordt er flink in woningen geïnvesteerd. Een derde, of 35 duizend, van alle huizen moet worden opgeknapt, waarvan 10 duizend woningen ‘grondig’, bijvoorbeeld door ze te slopen of samen te voegen.

Het sloopproject aan de Texelsestraat is ingewikkeld omdat de woningen particulier eigendom zijn. De eigenaren moeten worden uitgekocht. De corporatie sloopt en moet de grond vervolgens uitgeven aan een projectontwikkelaar die er 51 eengezinswoningen voor terug bouwt, blijkt uit een zienswijze van de huurdersraad van Woonbron.

Twee tot zes ton verlies per woning

De geschatte nettokosten voor de corporatie lopen uiteen van 10 tot 30 miljoen euro. Ofwel twee tot zes ton verlies per nieuwbouwwoning. Bij de start in 2012 ging het NPRZ nog uit van gemiddeld een ton verlies per ‘grondig aangepakte’ woning.

Het conflict is voorgelegd aan de landelijke Commissie Dekker, die werd aangesteld na invoering van de nieuwe woningwet in 2015. De commissie, onder voorzitterschap van voormalig minister Volkshuisvesting Sybilla Dekker, adviseert de minister van Binnenlandse Zaken bij conflicten tussen corporaties en gemeenten. Binnenkort doet minister Kajsa Ollongren van Binnenlandse Zaken op basis van dit advies een bindende uitspraak. Donderdag debatteert de gemeenteraad over het NPRZ en het Rotterdamse woonbeleid.

Belangrijke casus

Het conflict draait om de grotere vraag of gemeenten corporaties mogen verplichten op grote schaal te investeren in woningen van particulieren, zonder dat de corporatie de woningen in eigen bezit mag houden. In hoeverre mogen gemeenten bepalen hoe corporaties hun geld besteden?

“Dit is een hele belangrijke casus”, zegt Vestia-bestuursvoorzitter Arjan Schakenbos die het woord voert namens de Rotterdamse corporaties op Zuid. “Als Woonbron in het ongelijk wordt gesteld, gaat het niet alleen over Rotterdam, maar over de aankoop van particulier bezit door corporaties in heel Nederland.”

“Wij kunnen dit als corporaties gewoon niet betalen. Dit is niet aan onze huurders uit te leggen”

Vestia-bestuursvoorzitter Arjan Schakenbos

“Het gaat hier om principes”, vervolgt Schakenbos. “Wij zijn als corporaties zelfstandige organisaties met een eigen verantwoordelijkheid. Die ligt in het voorzien in sociale huurwoningen en niet in het opkopen van particuliere woningen. Onze opgave voor onze eigen woningen is al groot. En bovendien kunnen wij dit als corporaties gewoonweg niet betalen. Dit is niet aan onze huurders uit te leggen.” De corporaties investeren naar eigen zeggen 625 miljoen euro in hun woningen in Rotterdam Zuid.

“Naast het rijk wil nu ook de gemeente Rotterdam een greep uit de kas doen”

huurdersraad van Woonbron

De huurdersraad van Woonbron vreest dat de investering in de Texelsestraat bovendien ten koste gaat van de eigen sociale huurwoningen, blijkt uit een brief die eind vorig jaar aan wethouder Bas Kurvers werd verstuurd. “De financiële draagkracht van de Rotterdamse corporaties is zeer beperkt. Naast de greep uit de kas door het Rijk (via de verhuurderheffing1 – red.) wil nu ook de gemeente Rotterdam een greep uit de kas doen door hen te verplichten tot een financiële bijdrage in de particuliere voorraad. In onze ogen is dit niet alleen volstrekt onrechtmatig maar ook onverantwoord, aangezien dit geld hard nodig is om de huidige voorraad duurzaam én betaalbaar te maken.”

Eén passage uit de woningwet in het bijzonder ligt ten grondslag aan het meningsverschil tussen de corporatie en de gemeente. Daarin staat dat een woningcorporatie “naar redelijkheid” moet bijdragen aan “de uitvoering van het volkshuisvestingsbeleid” in een gemeente. Wat dat precies betekent is open voor interpretatie.

carnisse-01-article-kjazbec-1s
Jongens in Carnisse Beeld door: beeld: Katarina Jazbec

Proefproces

Bouw-wethouder Bas Kurvers spreekt daarom van een “proefproces” dat als doel heeft “duidelijkheid te verschaffen”. Kurvers: “Hier zit een stadsbestuur dat het maximale voor de stad wil. Aan de andere kant staan corporaties die zeggen: wij zitten er voor onze huurders. De vraag die steeds terugkomt is wat je van elkaar mag verwachten en in welke mate. De uitslag zal zeker bepalen hoe we hierin verder gaan.”

Als Woonbron van de minister niet aan het project hoeft mee te betalen, moet de gemeente elders op zoek naar geld, bevestigt NPRZ-wethouder Richard Moti (PvdA). “Als blijkt dat je corporaties niet kan vragen mee te betalen aan de particuliere voorraad, en we in wijken waar veel particulier bezit is onvoldoende voortgang boeken, zal de bijdrage van het rijk misschien wel meer moeten zijn dan de 130 miljoen die we nu in het kader van de regiodeal hebben gehad.”

De regiodeal werd vorig jaar toegezegd door de rijksoverheid. De gemeente verdubbelt deze bedragen. Van de 260 miljoen euro gaat 160 miljoen naar de woonplannen. De rest gaat naar onderwijs, werkgelegenheid en cultuur.

UPDATE 21 MEI 2019

Uitspraak over sloop Texelsestraat: Woonbron hoeft niet te betalen

De gemeente Rotterdam mag woningcorporatie Woonbron niet dwingen om eigen geld te steken in de sloop van particuliere panden in de Texelsestraat in Carnisse. Dat is het oordeel van de nationale geschillencommissie die minister van Binnenlandse Zaken Kajsa Ollongren adviseert. Lees hier meer.

Investico, Open Rotterdam en Vers Beton deden onderzoek naar het Nationaal Programma Rotterdam Zuid, het grootste stedelijke vernieuwingsproject van Nederland. Lees op woensdag 10 en donderdag 11 april meer op Vers Beton en in De Groene Amsterdammer.

Deze publicatie is tot stand gekomen met steun van het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten  (www.fondsbjp.nl), Stimuleringsfonds voor de Journalistiek en de supporters van Vers Beton.

Voordat je verder leest...

Je kunt dit artikel gratis lezen, maar wij kunnen het niet gratis maken. Vers Beton kan alleen bestaan dankzij een bijdrage van lezers. Vanaf 6 euro per maand maak jij onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk!

Nee, ik lees eerst het stuk verder

  1. De verhuurderheffing is een belasting op sociale huurwoningen die onder het kabinet Rutte 2 werd ingevoerd. In 2017 droeg Woonbron 19,7 miljoen euro af aan verhuurderheffing. Ter vergelijking: er kwam dat jaar 229,6 miljoen aan huren binnen en er ging 49,4 miljoen op aan onderhoud. ↩︎
Guido van Eijck

Guido van Eijck

Guido van Eijck (1987) is freelance journalist. Zijn stukken verschenen in onder meer De Groene Amsterdammer, de Volkskrant, het Financieele Dagblad en Die Zeit. Voor Vers Beton schrijft hij elke maand een analyse over de Rotterdamse politiek.

Profiel-pagina
SaskiaNaafs_VB

Saskia Naafs

Saskia Naafs (1984) is stadssocioloog en onderzoeksjournalist voor Investico, platform voor onderzoeksjournalistiek. Ze woont in Rotterdam en schrijft het liefst over steden. Haar artikelen verschenen onder meer in De Groene Amsterdammer, Trouw en Het Parool.

Profiel-pagina
profile photo-katarina jazbec

Katarina Jazbec

Fotograaf

Katarina Jazbec (1991) is een documentaire fotograaf en beeldend kunstenaar. In haar projecten behandelt ze vragen over ethiek, vrijheid, werk, sociale ongelijkheid en ziekte. Ze is in 2017 met een master afgestudeerd aan St. Joost in Breda met een film over het lezen van literaire fictie met een groep Belgische gevangenen.

Profiel-pagina
Lees één reactie
  1. Profielbeeld van Ellen Verkoelen
    Ellen Verkoelen

    In december 2018 heeft 50PLUS Rotterdam via een interpellatiedebat wethouder Kurvers al over deze bizarre situatie ernstig aangesproken. Helaas zonder succes omdat de geledingen van de coalitie zich steeds weer sluiten als er een kritische noot valt over het gevoerde beleid van het college:-( Het is niet de core business van wooncorporaties om bij te dragen aan de stad door de koop van particuliere woningen. De kerntaak van wooncorporaties is om te zorgen voor sociale huurwoningen. En waar ik extra verbolgen over was in december 2018 is dat wethouder Kurvers de raad niet fatsoenlijk op de hoogte heeft gesteld over dit ontstane conflict. Niks proefproces maar gewoon een bikkelhard college dat haar eigen wooncorporaties aanvalt via de landelijke Commissie Dekker, die werd aangesteld na invoering van de nieuwe woningwet in 2015 en tot taak heeft bij conflicten tussen corporaties en gemeenten te adviseren. Echt niet goed dat een college zo ingrijpt en het dient ook helemaal niet die stad die Kurvers zogenaamd in balans wil brengen. Ik hoop maar van harte dat de minister niet een politiek besluit maar een inhoudelijke juiste keuze maakt en de wooncorporaties niet afvalt in hun toch al moeilijke taak van sociale woningbouw realiseren in een tijd dat de druk op sociale woningbouw zo groot is!

Om te reageren moet je ingelogd zijn. Inloggen kan je hier. Als je nog geen account hebt meld je nu aan als supporter of maak hier een gratis reageerdersaccount aan.