Voor de harddenkende Rotterdammer
DSC6549
Beeld door: beeld: Hielke Zevenbergen

“Ik heb pijn in m’n billen”. “Oef dit is zwaar, ik voel m’n benen nu al”. “M’n ademhaling, oooohhh, ik moet even rustig aandoen.” Dit is geen bootcamp-les in het Museumpark of de marathon van Rotterdam. Het zijn vrouwen die fietsles krijgen.

Iedere dinsdag en vrijdag zijn ze rondom het Afrikaanderplein te vinden. De vrouwen hebben als kind wel gefietst, maar zijn het verleerd. Of ze hebben nooit eerder een fiets aangeraakt. Zo zegt Sana: “In Pakistan, waar ik vandaan kom, mochten alleen de mannen fietsen, maar dat verandert nu wel hoor.” Ze kwam zes jaar geleden naar Nederland en vertelt trots dat ze in één maand Nederlands leerde. Zij is een van de fanatiekste deze dinsdagochtend, heeft haar jas al uitgetrokken en ploetert net zolang totdat ze genoeg vaart heeft om haar voeten op de trappers te krijgen. Een helling af, dat werkt beter. Ineens fietst ze over het gras, richting een paar verschrikt opvliegende meeuwen. Probeert ze de moeilijkheidsgraad op te voeren? “Nee, het gras is zachter als ik val.”

DSC6628
Beeld door: beeld: Hielke Zevenbergen

De meeste vrouwen zijn moeder, hebben een kind op een peuterspeelzaal of de basisschool in de Tweebosbuurt. Ze willen net als hun kinderen leren fietsen. Zo zegt Bianca: “Mijn kinderen kunnen fietsen, mijn man ook. Alleen ik niet. Ik ben als kind in Suriname op de fiets een keer aangevallen door honden, sindsdien durf ik niet meer.” Er zijn ook oudere vrouwen bij de groep. Een Marokkaanse vrouw van 60 – ze wordt ‘oma’ genoemd – heeft een gulle glimlach en een omhelzing voor elke vrouw die ze herkent. Ze stept zo weg op een kinderfiets, de puntmuts van haar djellaba wapperend achter haar aan. Waarom zij wil leren fietsen? “Dat is gezond toch? Mijn suikerwaarden zijn na vorige week al gedaald.” En weg is ze weer.

De vrouwen op het Afrikaanderplein oefenen op gedoneerde deelfietsen van het failliete Obike

De vrouwen krijgen deze gratis fietslessen van Sezer, een stichting voor diversiteit die in 2017 met de lessen begon. Mannen mogen ook meefietsen, maar die kunnen het vaak al, zegt Saida Ouarirou van Sezer. Zij geeft de fietsles vandaag samen met vrijwilliger Elif, die vorig jaar is opgeleid als trainer. Ik vraag Elif of ze zelf ook fietsles heeft gevolgd. “Nee, ik kon het al, in Turkije geleerd. Mijn neef had een mooie fiets. Wel een herenfiets, met zo’n stang. Daar mochten wij niet op. Maar zodra hij om de hoek was, sprong ik erop, kijk zo.” Ze houdt haar handen voor zich gestrekt, en zwaait haar been hoog in de lucht over de denkbeeldige stang. “Toen ik naar Nederland kwam nam een nicht me mee op de fiets, de Erasmusbrug en Willemsbrug over. Ik was kapot joh.”

DSC6605
Beeld door: beeld: Hielke Zevenbergen

De vrouwen op het Afrikaanderplein oefenen op kleine crossfietsen, kinderomafietsen en gedoneerde deelfietsen van Obike, dat vorig jaar failliet ging. Niet de gemakkelijkste fietsen, “maar als je het hierop kunt, kun je op alles fietsen”, zegt Saida. Sommige vrouwen kunnen het al goed, en toeren zelfstandig rondom het Afrikaanderplein. Ze zijn nog te onzeker om de drukke weg op te gaan, dat oefenen ze vanaf les vijf of zes, zegt Elif, dit is pas les twee. De Beijerlandselaan, die drukke winkelstraat, blijkt de Mount Everest van het fietsen op Zuid te zijn. De Marokkaanse oma gooit nog wat olie op het vuur: “Mijn man heeft daar een winkel. Een scooter botste voor zijn deur op een vrachtwagen. Boem, op zijn hoofd. Zo dood.” Elif sust, “Nee hoor, ook de Beijerlandselaan is gewoon te doen als je je aan de verkeersregels houdt. Fietsen is een kwestie van durven en willen.”

Op Zuid wordt veel minder gefietst dan aan de noordoever van de Nieuwe Maas. De redenen daarachter beschreef Vers Beton al eerder, ze lopen uiteen van cultuurverschillen tot te hoge kosten. Ook voor naar school brengen van hun kinderen geven veel ouders voorkeur aan de auto. Ook de meeste moeders hebben al een rijbewijs voordat ze kunnen fietsen. In de auto voelen ze zich veiliger, legt Saida van Sezer uit.

Ze willen fietsen omdat het hun actieradius vergroot: ze voelen zich vrijer op de fiets en kunnen naar meer plekken toe

Daarmee zijn de Rotterdamse vrouwen bepaald geen uitzondering. Ik werkte eens mee aan onderzoek naar fietsgebruik in het Amsterdamse stadsdeel Nieuw-West, waarvoor ik vrouwen met een migratieachtergrond interviewde. Ook daar bleek dat deze vrouwen vaak angstig zijn op de fiets. Ze willen wel graag fietsen, omdat het goedkoper is dan het ov bijvoorbeeld, maar vooral ook omdat het hun actieradius vergroot: ze voelen zich vrijer op de fiets en kunnen naar veel meer plekken toe.

Er is één groep fietsers op Zuid die totaal geen last heeft van angst: de jongens die meedoen aan ride-outs. De documentaire 180CC van René van Zundert zoomt in op het leven van deze jongens. Ze fietsen en stunten tussen het autoverkeer door op dezelfde kleine crossfietsjes en omafietsen als de moeders in hun lessen gebruiken. Team Dominaa uit Zuid kwam twee jaar geleden volop in het nieuws met hun gedurfde fietsgedrag. Ze posten ook video’s op hun eigen kanaal. De politie is minder blij met hun acties, want de jongens gaan bijvoorbeeld ook door een autotunnel, op hun achterwiel. In de documentaire zie je bijvoorbeeld Jose, die maar wat graag bij de ride-outs van Team Dominaa wil aansluiten. “Dat kan ik niet? Bestaat niet!”, zegt hij zelfverzekerd.

De fietslessen zijn er dus voor wie dit zelfvertrouwen op twee wielen mist. Maar voor wie alleen de fiets mist, is er sinds kort de Fietsenbank, achter het Gemaal op Zuid aan het Afrikaanderplein. Mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt knappen de fietsen op, onder begeleiding van Stichting Pluspunt. Mensen met een minimuminkomen kunnen er een fiets ophalen tegen een kleine tegenprestatie, zoals een keer meehelpen bij de Fietsenbank.

“Vijftig euro voor een fiets is veel geld als je onder de armoedegrens leeft, en ook het onderhoud is een drempel”, verklaarde initiatiefnemer Adem Cankaya van de Verkeersonderneming bij de opening van de Fietsenbank, eind maart.

DSC6691
Beeld door: beeld: Hielke Zevenbergen

In stadsdeel Feijenoord, waar de Afrikaanderwijk onder valt, heeft 64 procent van de mensen een fiets. “Dat is het laagste percentage van de hele stad”, zegt Steven van Eijk van de New Mobility Foundation, een fonds dat ‘mobiliteitsarmoede’ bestrijdt en ook aan de Fietsenbank bijdraagt. Om het fietsen te stimuleren, ondersteunt de gemeente Rotterdam ook de fietsenbank en doneerde honderd fietsen.

Nu hoeft niet iedereen een eigen fiets te bezitten om te fietsen: er zijn deelfietsen te huur. Maar de grijs-oranje Mobikes, die in Noord alomtegenwoordig zijn, zie je op Zuid veel minder. Navraag bij Swapfiets, het snelgroeiende systeem voor de leasefietsen – die met het blauwe voorwiel – leert ook dat slechts tien procent van de abonnees in Rotterdam uit Zuid komt. “Zelf denken we dat dit komt omdat onze doelgroep op dit moment vooral studenten zijn”, zegt de woordvoerder.

Laura-Liza-VBheader

Lees meer

Vervoersarmoede: wat is het en wat doet Rotterdam eraan?

Je zou als werkzoekende maar de ideale baan vinden, maar je nieuwe werkadres niet kunnen…

Wethouder Judith Bokhove (mobiliteit) spoorde deelfietsaanbieders daarom begin dit jaar aan om actiever te worden op Zuid. In wijken met vervoersarmoede ‘komt daarmee een vervoermiddel binnen handbereik. Hierdoor draagt de deelfiets ook bij aan de bevordering van de sociale en maatschappelijke participatie van deze groep mensen en daarmee aan een stijging op de maatschappelijke ladder’, staat in de gemeentelijke notitie deelfietsen.

Dat de deelfietsaanbieders nu nog terughoudend zijn op Zuid is, zeggen zij zelf in NRC, niet alleen vanwege gebrek aan klandizie, maar ook omdat er sprake zou zijn van meer vandalisme. Ook de groene elektrische scooters van Felyx zijn nauwelijks op Zuid te vinden. De speciaal voor deze scooters bestemde parkeervakken reiken niet verder dan Katendrecht en de Kop van Zuid.

“Het fietspad houdt ineens op, en wat meer plek om je fiets te stallen is ook geen overbodige luxe”

Judith Bokhove is zelf op de fiets naar de lancering van de Fietsenbank gekomen. Een wethouder geeft het goede voorbeeld en ze kan de beweging tussen de vele afspraken goed gebruiken, zegt ze. Maar, “toen ik hier aan kwam fietsen miste ik wel iets: het fietspad houdt ineens op, en wat meer fietsnietjes om je fiets te stallen is ook geen overbodige luxe.” Ze ziet de fiets niet alleen als een gezond en goedkoop vervoersmiddel, maar ook als emancipatiemiddel: “Een fiets helpt je letterlijk verder. Het brengt je niet alleen van A naar B, maar ook naar school, werk, en naar nieuwe contacten.”

Hoewel er de komende jaren ook aandacht besteed wordt aan goede fietsverbindingen, zitten de oplossingen niet altijd in ‘de hardware’, zegt de wethouder. “Mensen vinden het ook spannend om op de fiets te stappen, ze voelen zich niet veilig. Daarom is het ook zo goed dat de fietslessen er zijn.”

Dit artikel is deel 3 van een drieluik in samenwerking met de beweging Fietsen op Zuid. Lees hier meer over samenwerken met Vers Beton.

DSC6311-Pretorialaan

Lees meer

Schoolstraten autovrij om meer kinderen op de fiets te krijgen

Veel ouders in Rotterdam-Zuid pakken nog de auto naar school, zo kan dat veranderen.

Vers Beton heeft jouw support nodig!

Voordat je verder leest: Vers Beton kan alleen blijven bestaan dankzij support van onze lezers. Maak jij ook onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk?

Nee, ik lees eerst het stuk verder

SaskiaNaafs_VB

Saskia Naafs

Saskia Naafs (1984) is stadssocioloog en onderzoeksjournalist voor Investico, platform voor onderzoeksjournalistiek. Ze woont in Rotterdam en schrijft het liefst over steden. Haar artikelen verschenen onder meer in De Groene Amsterdammer, Trouw en Het Parool.

Profiel-pagina
Schermafbeelding 2016-06-17 om 16.41.59kopie

Hielke Zevenbergen

Fotograaf

Hielke Zevenbergen (1974) is een Rotterdams fotograaf. Hij ontwikkelt zich als straatfotograaf na jarenlang als theatermaker te hebben gewerkt. In zijn autonoom fotografisch werk vindt hij de vorm waarin zijn kwaliteiten zich verenigen. De straat is het theater, de architectuur, en het licht geven vorm en ruimte, de mensen zijn de protagonisten en figuranten, de camera is de regisseur.

Profiel-pagina
Nog geen reacties

Reageren is voorbehouden aan Vers Beton-supporters. Meld je hier aan als supporter of log in.

Advertentie

Logo_giraffe_01_600x500