Voor de harddenkende Rotterdammer
080519-Vers-Beton-Renee008-Anne-Claire-Lans
Beeld door: beeld: Anne-Claire Lans

Er is een nieuwe soort “natuur” te vinden in Rotterdam. Daken van gebouwen die lange tijd grauw, grijs en doelloos waren krijgen steeds vaker een nieuwe bestemming als park of tuin. Zo opende in 2018 het Luchtpark op de Hofbogen, op de voormalige locatie van het station Hofplein, waar de trein Rotterdammers naar Scheveningen bracht. En dit ‘groene’ dak wordt niet alleen gebruikt om in het gras te luieren, als snelle wandelroute richting het centrum of als lokale moestuin, maar ook als huis. Het huis van stadsantropoloog Renée Rooijmans.

Ik ontmoet Renée in haar huisje op het Luchtpark. Het is zondagochtend, de stad moet nog wakker worden en de lentezon schijnt. Wanneer je de knalgele trap van de Luchtsingel oploopt en het Luchtpark betreedt, waan je je in een oase van stilte en rust. Door het raam zie ik Renée ontbijten en ze laat me binnen. Ze kwam op het Luchtpark wonen als beheerder tijdens de Rotterdamse Dakendagen. Tien maanden later woont ze er nog steeds. Het dak is haar tuin, de rode bouwkeet van twee bij vier meter haar huis en de sportschool David Lloyd haar badkamer. De tijd leest ze af van de klok van het stadhuis. 

Ze is deel van een ‘beweging’ van mensen die de platte Rotterdamse daken als geschikte plek zien om midden in de stad groen te kunnen wonen. Om dat idee verder te verspreiden, moet er meer onderzoek gedaan worden naar de praktische kanten van het wonen op daken. De observaties die Renée al wonende verzamelde, dragen een eerste steentje bij aan dit bredere onderzoek. Ze komt binnenkort van haar dak af, maar verhuist direct weer naar een nieuw dak. Wat heeft ze geleerd van het wonen op een dak, en waarom wil ze voorlopig niet meer op de begane grond leven?

080519-Vers-Beton-Renee003-Anne-Claire-Lans
Beeld door: beeld: Anne-Claire Lans

Renée, wat is überhaupt de reden dat je hier bent gaan wonen?

“Het liefst wilde ik gewoon in de natuur wonen, of in ieder geval met groen om me heen, zodat ik de bloemen uit kan zien komen en dingetjes kan zien groeien. Maar dat is best moeilijk in de stad. Met mijn budget kan ik helaas niet in een huis met een tuin wonen. Dan zou ik buiten de stad moeten zoeken en eigenlijk vind ik de stad juist een hele interessante plek. Wat blijkt: daken bieden een unieke mogelijkheid om al die wensen wel samen te laten komen.”

Nu woon je wel in een bouwkeet van ongeveer twee bij vier meter. Heb je nooit behoefte aan meer ruimte voor jezelf?

“Het is inderdaad klein, maar als ik thuis ben, ben ik niet de hele tijd binnen. Deze enorme, groene tuin, die zie ik ook als thuis. Eigenlijk zelfs de hele omgeving: de route naar David Lloyd, dat is echt mijn badkamer aan het worden. Ook de wasserette en de markt of de supermarkt voelen ergens als thuis. Je wordt je wel veel bewuster van wat je allemaal gebruikt in de stad.”

Je bent kwam hier in eerste instantie wonen als beheerder tijdens de Rotterdamse Dakendagen, omdat er kunstwerken op het dak stonden. Wat zijn nu je taken op het dak?

“Ik ben een soort dakbeheerder. Dagelijks houd ik me bezig met opruimen, de hekken van het park openen en in de gaten te houden wat er gebeurt. Ik voel wel veel verantwoordelijkheid voor het dak. Als ik wakker word en ik zie nog blikjes liggen ga ik ze snel opruimen. Ik wil niet dat de beleving van het park wordt beïnvloed door rondslingerend afval. En natuurlijk ben ik een aanspreekpunt als mensen vragen hebben.”

De locatie van het Luchtpark is uniek. Hoe past het Luchtpark binnen de stad Rotterdam in vergelijking met andere publieke ruimtes?

“Het is net even anders dan een doorsnee stadspark, dat maakt dit park aantrekkelijk. Het heeft echt een verrassingseffect. Wat ik ook erg interessant vind, is dat het voor zóveel verschillende mensen iets te bieden heeft. Skaters lopen hier op hetzelfde stukje als erfgoedfanatiekelingen, die naar het station kijken en zeggen ‘Oh, fantastisch! Ja, toen reed die trein hier nog’.”

080519-Vers-Beton-Renee009-Anne-Claire-Lans
Beeld door: beeld: Anne-Claire Lans

“Het feit dat dit park op een dak is maakt het al heel anders. Ik zie vaak mensen zoenen, intiem zijn en dingen doen die ze niet op straat zouden doen. Deze plek is heel ‘eigen’, terwijl andere publieke ruimtes juist steeds meer generiek lijken te worden. Zulke ‘eigen’ plekken mag een stad best meer hebben, want daar voel je je sneller thuis.”

Je bent een stadsantropoloog en je zal ongetwijfeld veel hebben geobserveerd op het dak. Heb je ook onderzoek gedaan in de tijd dat je hier woonde?

“Zeker, hier wonen is een bijzonder intensieve vorm van participatieve observatie. Ik zou veel praktische aanbevelingen kunnen doen, ik wil mijn inzichten graag delen. Voordat ik verhuis naar een nieuw dak, zal ik ook met de Hofbogen BV een evaluerend gesprek hebben, over het eerste openbare jaar van het Luchtpark.”

“Sowieso is mijn wonen in het Luchtpark, als groendak, deel van een groter onderzoek van het Dakdorpen-collectief waar ik onderdeel van ben. Daarmee focussen we ons op wat platte daken van bestaande gebouwen eigenlijk allemaal nodig hebben om ze bewoonbaar en bruikbaar te maken.”

“Het probleem is dat wonen op daken als toekomstbeeld wordt gezien. Wij willen weten wat het praktisch inhoudt om een dak te vergroenen en woonklaar te maken”

“Want daken bruikbaar en bewoonbaar maken is nog niet zo heel makkelijk. Voor het volgende gebouw waar ik zou willen wonen brengen we dat nu helemaal in kaart: wat een dak kan dragen en wat je nodig hebt als gebouweigenaar, bijvoorbeeld aan veiligheidsvoorschriften. En hoe je kleinschalig kan beginnen en uit kan bouwen, zodat er meerdere mensen op kunnen wonen. Want een dak levert potentieel ook gewoon huur op. Het probleem is dat wonen op daken als toekomstbeeld wordt geschetst. Wij willen in kaart brengen wat het praktisch inhoudt om een dak te vergroenen en woonklaar te maken.”

080519-Vers-Beton-Renee002-Anne-Claire-Lans
Beeld door: beeld: Anne-Claire Lans

Denk je dan dat meer Rotterdammers op daken moeten gaan wonen? Is dat het toekomstbeeld voor deze stad?

“Ja, zeker weten. De stad Rotterdam heeft het meeste oppervlak aan platte daken in heel Nederland. En er is nu gewoon te weinig ruimte voor alternatieve, tijdelijke en kleinere vormen van wonen. Terwijl er wel veel vraag naar is. Het gebruiken van bestaande gebouwen is een efficiënte oplossing. Maar vergroening zie ik daarbij wel als noodzakelijke toevoeging. En mensen willen zo wonen. Niet iedereen wil misschien precies zo wonen als ik het nu doe misschien. Maar er zijn genoeg mensen die het anders willen. De groep is ook divers: het zijn echt niet alleen maar jonge twintigers en dertigers, ook genoeg mensen van in de vijftig. Het probleem is dat er nu geen keuze is om anders en groen te wonen in de stad. Dan bieden daken daar gewoon een hele mooie optie voor.”

Waarschijnlijk ga je het Luchtpark binnenkort verlaten voor een ander dak. Wat ga je het meest missen als je weg gaat?

“De duiven! Nee, ik denk de klok van het stadhuis. Ik vond het heel leuk dat dat mijn klok is geworden, dat ik ook echt schrik als het mistig is ‘Nee, mijn klok is weg!’ Misschien ga ik de leegte ook wel missen, want dit is wel een heel groot dak. Ook de rust en dat in contrast met de stad beneden. Toch denk ik dat ik het niet heel erg ga missen, want ik kan hier gewoon blijven komen. Dat is heel fijn aan in de openbare ruimte wonen: ook als je verhuist kan je er altijd nog heen.”

De schrijver van dit artikel, Lotte Caljé, maakte ook de korte documentaire ‘Een publiek thuis’ over Renée Rooijmans. De docu is hieronder te bekijken:

Bron: beeld: youtu.be
Hilton-Infinitypool_www.ms-fotografie.nl-MS-Fotografie-_-Marc-van-der-Stelt

Lees meer

Dakdromen: zo zou Rotterdam eruit kunnen zien als we daken benutten

Toegift in de serie over dakontwikkeling, een toekomstbeeld door Rotterdamse Dromers.

Vers Beton heeft jouw support nodig!

Voordat je verder leest: Vers Beton kan alleen blijven bestaan dankzij support van onze lezers. Maak jij ook onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk?

Nee, ik lees eerst het stuk verder

thumbnail_image1

Lotte Caljé

Lotte Caljé woont al haar hele leven in Rotterdam en als ware Rotterdammer vindt ze dit natuurlijk de mooiste stad van het land. Toch kijkt ze ook verder dan de stadsgrenzen, want als student Culturele Antropologie in Leiden, vindt ze de globaliserende wereld ook heel interessant. Ze is onder andere gespecialiseerd in diversiteit, ongelijkheid en duurzaamheid, en hoe de Rotterdammers en beleidsmakers invulling geven aan deze brede thema’s.

Profiel-pagina
image1 (1)

Anne-Claire Lans

Fotograaf

De fotografie van Anne-Claire Lans kenmerkt zich door een bepaalde ‘zeitgeist’. Ze maakt veel documentair werk en brengt daarbij een bepaalde subcultuur, generatie of gemeenschap in beeld. Sinds het begin van haar studie aan de Willem de Kooning (2009) woonachtig te Rotterdam en hier niet meer weg te slaan.

Profiel-pagina
Nog geen reacties

Reageren is voorbehouden aan Vers Beton-supporters. Meld je hier aan als supporter of log in.