Voor de harddenkende Rotterdammer

Op het stoepje voor de huurwoningen aan de Almondestraat zitten twee mannen. Eén kijkt rustig voor zich uit, de ander leest een boek. De portiekdeur achter hen staat wagenwijd open. Er lijkt weinig aan de hand in dit rustige buurtje. Totdat je achter de voordeur komt, waar een grote verhuizing op gang is gekomen. In 2020 verdwijnen de 52 woningen namelijk onder de slopershamer. Oorzaak: funderingsproblemen.

Samen met fotograaf Frank Hanswijk bezocht ik de huurders aan de Almondestraat, deel van de Agniesebuurt in Rotterdam Noord. We tekenden hun verhalen op en vroegen naar hun toekomstplannen. Hoe voelt het om weg te moeten? En lukt het ze een nieuwe sociale huurwoning te vinden in de stad waar de druk op de huizenmarkt maar blijft stijgen?

Buurthuisbingo

“Het klopt wel dat ik scheef woon, want alles staat hier zowat scheef.” Deze onvervalste Rotterdamse humor komt uit de mond van Robert van Heijst (1953), die bijna zijn hele werkende leven al bewoner is van nummer 191. Nu Van Heijst bijna met pensioen gaat, moet hij opeens verhuizen. En dat valt hem zwaar: “Het gaat me aan het hart dat deze woningen verdwijnen. Deze huizen hebben nog een hoekje om in te huilen.”

Robert_heijst
Robert van Heijst Beeld door: beeld: Frank Hanswijk

Van Heijst ziet op tegen de gedwongen verhuizing, maar is ook opgelucht. Hij heeft net via een buurman een degelijke woning met lift gevonden aan de Heer Bokelweg, letterlijk om de hoek. Daar behoudt hij zijn uitzicht op de berk achter zijn huidige huis. ”Volgens alle testen zou ik er allergisch voor moeten zijn, maar ik ben eraan gehecht. Ik hoop dat die boom blijft.”

Hij vertelt graag over zijn tijd in de Almondestraat: “Toen ik eind jaren zeventig naar deze buurt verhuisde was het voor de ene helft Hollands en voor de andere helft Turks en Antilliaans. Ik vond dat wel levendig.” In het buurthuis, waar Van Heijst op uitkijkt, werden vroeger bingoavonden georganiseerd: “We riepen dan af en toe heel hard ‘Bingo’ als de cijfers werden opgelezen.”

“Ik heb goed contact met mijn buren. Ook daarom voelt het aanstaande vertrek echt als een afscheid”

Van veel bewoners van de Almondestraat horen Hanswijk en ik dat bewoners in de trappenhuizen elkaar goed kennen, wat Van Heijst beaamt. “Ik heb goed contact met mijn buurvrouw en haar kinderen. En ook met de Turkse onderbuurman die zijn hand er niet voor omdraait een klusje voor zijn buren op te knappen. We noemen hem ook wel ‘de fietsenmaker’. Ook daarom voelt het aanstaande vertrek echt als een afscheid, denk ik.”

Pittige boodschap

Wat maakte dat afscheid eigenlijk onafwendbaar? Karin Ormel, manager van wijkteam Noord bij Havensteder en eigenaar van de woningen: “We hadden de bouwtechnische problemen al langer op de radar. Halverwege 2018 ontdekten we bij een meting dat de funderingen dusdanig verzakt waren dat we ze direct met hulpconstructies moesten verstevigen. Het was op dat moment tien jaar geleden dat bewoners iets gehoord hadden van de eigenaar, destijds woningstichting PWS, over de technische staat van hun woning.” Toch kwam voor Van Heijst de mededeling niet uit de lucht vallen: “Er is al bij één woning al een steen uit de gevel naar beneden gekomen.”

Vers-Beton-Zomerhofkwartier-Daphne-van-Drenth-4

Lees meer

Ondernemers vrezen uitholling bij verkoop Zomerhofkwartier

Ontwikkelaars staan in de rij voor de laatste 25.000 m2 binnenstedelijk bedrijventerrein

Havensteder houdt pal aan de overkant kantoor en bezit veel vastgoed in het Zomerhofkwartier, ofwel ZOHO, zo genoemd door de groep ondernemers die zich er in de tussentijd vestigde. Toen de gemeente en Havensteder in 2018 besloten de markt uit te dagen om plannen te maken voor de herontwikkeling1 van de verouderde bedrijfsgebouwen, viel ook het doek voor de woningen aan de Almondestraat. “We hadden vóór mei 2018 nog niet besloten over renovatie of sloop. Maar door de funderingsproblemen besloten we samen met de gemeente het rijtje onderdeel te maken van de aanbesteding voor ZOHO,” verklaart Ormel.

“Als het zou komen tot een juridische procedure voor ontruimen van de woning, voelt dat voor mij als falen”

Lizzy van Gelder, bewonersbegeleider bij Havensteder

Toen moest Lizzy van Gelder, bewonersbegeleider bij Havensteder, direct aan de slag: “Zodra het bekend was hebben we alle bewoners bezocht met twee pittige boodschappen. Ten eerste: ‘uw woning is op’, en ten tweede: ‘u moet gaan verhuizen’.” Van Gelder haalt een stroomschema tevoorschijn, met de titel ‘Uitverhuizen, hoe en wat?’ Rechts onderin staat dreigend ‘juridische procedure’, wat betekent dat Havensteder tot ontruiming van de woning kan overgaan. “Als het zover komt, dan voelt het voor mij als falen”, stelt Van Gelder. “Gelukkig is dat niet vaak aan de hand. In mijn voorgaande begeleidingstraject aan de Vinkenstraat in het Oude Noorden is het er bijvoorbeeld niet van gekomen.”

Van de 52 huishoudens in de Almondestraat zijn er inmiddels 34 verhuisd, vertelt Van Gelder. “Tien hebben zelf iets gevonden via Woonnet Rijnmond [waarop alle verhuurders van sociale woningbouw in de regio zijn aangesloten, red.]. De andere 24 hebben een nieuwe woning gevonden door op een aanbod van Havensteder in te gaan. Als eind maart 2020 de procedure van 18 maanden afloopt dan moeten ook de laatste bewoners vertrokken zijn.”

Ormel en Van Gelder zijn er trots op dat het matchen van bewoners aan nieuwe woningen aardig op stoom komt. Ze bieden meer hulp aan dan ze strikt genomen moeten doen: “Als iemand na negen maanden zelf zoeken geen nieuwe woning heeft, dan bieden we ze drie keer een woning van Havensteder aan. Veel mensen moeten wennen aan het idee dat ze moeten verhuizen, dus je ziet vaak dat ze bij de derde woning pas toehappen.”

Robert van Heijst vond zelf een nieuwe woning. Hij moest er een spectaculaire huurverhoging voor slikken: van €310 naar €584 per maand. Hij zegt het te kunnen dragen. Hij wilde evenals veel andere huurders in zijn vertrouwde buurt blijven wonen. “Als ik alleen op het aanbod op Woonnet Rijnmond af moet gaan, was ik in Prins Alexander terecht gekomen.”

Lastige timing

De meeste huurders van de Almondestraat willen niet weg uit hun buurt. Zo ook Saskia Mangal, moeder van Chelsey (9), die uitlegt waarom ze een keurige rijtjeswoning in Krimpen afwees: ”Dan zijn we geen Rotterdammers meer, hè.” Ze houdt moed dat er ook dichterbij iets in haar prijsklasse langskomt: “Ik wil dolgraag weer een benedenwoning mét tuin, een huur tot €600 kan ik best betalen.” Helaas zijn veel van de aangeboden woningen duurder.

Saskia-Mangal
V.l.n.r. Xiomara, Saskia Mangal en Chelsey Beeld door: beeld: Frank Hanswijk

Mangal is niet het type om te piekeren over het naderende afscheid: “Ik dacht: we moeten er toch een keer uit, nou ja, daar gaan we dan.” Maar een jaar later is het haar nog niet gelukt een nieuwe woning te vinden. “De buurman wel, die kreeg laatst een huis aangeboden in de Zaagmolenstraat met vier kamers, bijna helemaal nieuw, met drie sloten op de deur. Ik zeg: je bent gek als je hier niet op in gaat! Hij gaat volgende week tekenen.”

Als we Mangal spreken is haar dochters vriendinnetje Xiomara ook aangeschoven. De kinderen komen regelmatig bij elkaar over de vloer –tekenend voor de sociale cohesie in de straat. Fotograaf Frank Hanswijk toont Chelsey een foto van een andere bewoonster, die ook een dochter van 9 heeft. “Dat is Nishayna!”, roept ze verrukt.

Nishayna en haar zusje Lee-naysha wonen met hun moeder Anthonnieta Martina in een bovenwoning. Martina: “Vanaf oktober 2018 heb ik elke week gezocht op Woonnet Rijnmond. In april was het raak: we verhuizen naar Rotterdam-Zuid. Daar woont mijn moeder en de rest mijn familie. Maar er is daar geen speeltuintje voor de deur, zoals hier.” Ook zij zal sommige bewoners gaan missen, zoals het Turks-Nederlandse gezin op de begane grond: ”De vader heeft de fietsen van Nishayna en Lee-naysha gerepareerd. Jullie zijn er nog steeds blij mee, hè?”

Antonietta
V.l.n.r. Lee-Naysha, Anthonnieta Martina en Nishayna Beeld door: beeld: Frank Hanswijk

Het gezin lijkt de spanning van de gedwongen verhuizing achter zich te hebben gelaten en is klaar voor hun toekomst op Zuid. Al is de timing wat lastig: “Ze zitten op de Waalse school, hier in de buurt. Pas na de zomer gaan ze naar hun nieuwe school op Zuid.” Nishayna en Lee-naysha slapen nu nog samen in één bed maar krijgen in het nieuwe huis elk een eigen kamer, waar ze erg naar uitkijken.

Ik krijg uit de gesprekken de indruk dat het wel meevalt met de emotionele stress onder de bewoners. Totdat Frank Hanswijk en ik een tip van Saskia Mangal opvolgen om eens langs te gaan bij Anja Schmitt en Aad Groenewegen. “Ik ben hier in 1953 geboren,” vertelt Schmitt. Ze maakt een verbeten indruk: “Wij willen hier niet weg.”

Bedstee en badhuis

Schmitt is een toegewijd Feyenoord-fan met onvervalste Rotterdamse tongval en onverschrokken houding: “Toen ik vier was stond ik voor het eerst in een gevecht tussen voetbalfans van Feyenoord en Tottenham Hotspur.” Zij woont haar hele leven in de Almondestraat, al haar herinneringen zijn verbonden aan de buurt. “Vroeger speelden we als kinderen op de stoep en zaten de ouders er met een pilsje bij. Iedereen stond hier voor elkaar klaar.”

Na haar kinderjaren betrok Schmitt een eigen woning waar ze 89 gulden per maand aan kwijt was. “Het huis had één verdieping: een voor-tussen-achter zonder badkamer, dus gingen we wekelijks naar het badhuis. Mijn kinderen hebben nog samen in een bedstee geslapen.” Kort na de geboorte van haar tweede kind in 1980 zijn de woningen gerenoveerd. “We hebben een jaar in een container gewoond. Veel mensen zijn toen vertrokken. Maar toen we terugkwamen hadden we wel een prachtige nieuwe woning, met een douche en een aparte slaapetage.”

“Als ik hier wegga, valt mijn sociale structuur helemaal weg”

Maar nu valt het doek dus definitief voor de inmiddels versleten woningen. Het is voor Schmitt ondenkbaar dat ze haar buurt moet inwisselen voor een verafgelegen wijk: “Mijn zus woont hier om de hoek, aan de Noordsingel. Als ik hier wegga, valt mijn sociale structuur helemaal weg.” Van haar twee zoons woont de één bij hen in huis, de ander in Den Haag. Kleinzoon Joaquin komt wekelijks langs op de Almondestraat en blijft ook vaak logeren. “Daarom hebben we een vierkamerwoning nodig.”

FamilieSchmitt
Anja Schmitt en Aad Groenewegen Beeld door: beeld: Frank Hanswijk

Schmitt en haar man Groenewegen keken onlangs naar een woning vlakbij, in de Provenierswijk aan de Van der Sluysstraat: “Dat was een achenebbisj-bende, en dan durven ze er ook nog €720 aan huur voor te vragen. Dat aanbod hebben we afgeslagen.” Het gezin heeft nu nog twee kansen een woning te accepteren. Het begint door te dringen dat een woning van rond de 80 m2 voor nog geen €400 [wat ze nu betalen, red.] er niet in zit.

Naast zijn reguliere baan heeft Groenewegen een eigen bedrijf: hij staat geregeld als DJ op feesten. Als ‘werkende pensionado’ [over een jaar zal hij namelijk met pensioen gaan, red.] kan hij zich een iets hogere huur veroorloven dan ze nu betalen. Maar los van de hogere huur heeft ook hij het moeilijk met het afscheid. Hij is niet door Havensteder overtuigd dat de funderingen zó verzakt waren dat ze niet te herstellen zijn: “Waarom konden de rotte palen niet gewoon vervangen worden? Dat gebeurt op andere plekken toch ook?”

vb-mailchimp

Lees meer

Schrijf je in voor de wekelijkse nieuwsbrief

Op de hoogte blijven van Vers Beton per mail? Schrijf je in voor de wekelijkse nieuwsbrief

Rouwverwerking

Tot een nieuwe woning gevonden is, zullen Schmitt en Groenewegen nog in de Almondestraat zitten. Ze zijn getuige van de wisseling die sinds het voorjaar van 2019 aan de gang is. De organisatie Stad in de Maak is namelijk in de leeggekomen woningen een tijdelijk project gestart met de naam ‘Pension Almonde’. Het idee is simpel: benut in deze tijden van woningnood elke woning die leegstaat. In de tijd tussen de uitverhuizing en de sloop kunnen andere mensen tijdelijk in een leeggekomen woning verblijven.

Zo is nu de helft van de woningen gevuld met ‘pensionbewoners’ die, behalve wonen, ook iets leveren aan de straat en omliggende buurt. Zoals een crèche of een kopieerwinkel. Toen Stad in de Maak op 22 juni een open dag met zowel de oud-bewoners als de tijdelijke nieuwelingen organiseerde, stond Groenewegen plaatjes te draaien. Ook stelde hij zijn zwart-witfoto’s beschikbaar voor de fotowand op nummer 157, een benedenwoning die omgetoverd is tot ‘woonkamer’ voor de straat. De ruimte is deels ingericht met huisraad die verhuisde bewoners achterlaten.

“De reuring van Pension Almonde maakt het proces voor de meeste bewoners draaglijk en maakt de kans dat de buurt afglijdt nihil”

“Het delen van de foto’s en de verhalen over de Almondestraat is een vorm van rouwverwerking”, denkt bewonersbegeleider Van Gelder. Ze interpreteert het als een logische reactie op het nieuws van de aanstaande sloop. Waar de één er schijnbaar moeiteloos overheen stapt, kan de ander er aardig in verstrikt raken.

De aanpak van Stad in de Maak en Havensteder, stemt dan ook voorzichtig positief. Zeker vergeleken met de gedwongen verhuizingen op Zuid, zoals de 599 woningen in de Tweebosbuurt, waar vorig jaar veel ophef over ontstond omdat bewoners laat en gebrekkig werden geïnformeerd en er in eerste instantie weinig aandacht was voor hun woonwensen. Hoewel sommige bewoners van de Almondestraat nog geen woning hebben, heeft Havensteder wel veel aandacht voor hun wensen. Dat lijkt zijn vruchten af te werpen.

Dankzij de reuring die door Pension Almonde ontstaan is, krijgt het proces voor de meeste bewoners een menselijke kant. De kans dat de buurt in het komende jaar door de verhuizing afglijdt, is daarmee nihil. Daarom zijn Ormel en Van Gelder ook zo blij met het tijdelijke Pension Almonde: “Eigenlijk vervult Stad in de Maak de rol die het opbouwwerk vroeger vervulde.”

Mevr_neijhorst
Mevrouw Neijhorst (komt niet voor in artikel) Beeld door: beeld: Frank Hanswijk

Voordat je verder leest...

Wij kunnen alleen bestaan dankzij support van lezers. Help jij ons om onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk te blijven maken? Vanaf 6 euro per maand ben je supporter!

Nee, ik lees eerst het stuk verder

  1. De openbare aanbesteding van ZOHO heeft per 18 juli een winnaar: de ontwikkelcombinatie Leyten / Stebru zal 550 woningen in het gebied realiseren waarvan Havensteder er 175 als huurwoning zal aanbieden. ↩︎
Teun van den Ende

Teun van den Ende

Teun van den Ende laat zich niet graag leiden door hypes, maar gaat juist op zoek naar de lange lijnen in de ontwikkeling van Rotterdam – en ook andere steden trouwens. Teun combineert populaire cultuur met historisch onderzoek naar de stad.

Profiel-pagina
frank hanswijk

Frank Hanswijk

Fotograaf

Frank Hanswijk (Rotterdam, 1971) is een Rotterdamse fotograaf. Hij ontwikkelde zich breed met werk in journalistiek, reclame, theater en architectuur. De laatste jaren concentreert zijn werk zich steeds meer op architectuur en landschap. Hij benadert de architectuur niet als object maar als plek waarin de mens, al dan niet op de foto aanwezig, een cruciale rol speelt.

Profiel-pagina
Lees één reactie
  1. Profielbeeld van Elizabeth Poot
    Elizabeth Poot

    Een goed voorbeeld van Havensteder hoe de begeleiding van sloop zou moeten
    -Een duidelijke verklaring van het waarom aan bewoners, in dit geval funderingsproblemen.
    -Kleine aantallen, dan is herhuisvesting binnen de buurt mogelijk.
    – Een intensieve en creatieve begeleiding van de herhuisvesting
    – Plus aandacht voor de leefbaarheid van de buurt tijdens het proces.
    Vergelijk dit eens met het gedrag van Vestia in de Tweebosbuurt en ook elders. De rechtszaak is op 14 augustus. Ik hoop de Vers Beton dit proces kritisch blijft volgen

Om te reageren moet je ingelogd zijn. Inloggen kan je hier. Als je nog geen account hebt meld je nu aan als supporter of maak hier een gratis reageerdersaccount aan.