Voor de harddenkende Rotterdammer
SMVK_300_RGB_VB_01_FINAL
Beeld door: beeld: Michael van Kekem

Het ging afgelopen jaar alle kanten op met de Rotterdamse megacoalitie van zes partijen en tien wethouders. Er waren verhitte debatten, één opgestapte wethouder (Adriaan Visser), en twee die ternauwernood overeind bleven (Judith Bokhove en Said Kasmi) nadat ze in één raadsvergadering een motie van treurnis en een van wantrouwen aan hun broek kregen. Al met al een hoop “gedoe”, in de woorden van wethouder Bert Wijbenga.

Meters sprokkelen

Tussen alle opstootjes door, is de vraag hoe je een coalitie bij elkaar houdt wanneer zes partijen daarom hun stempel willen drukken. Een stemming in april maakte dat heel inzichtelijk: op tafel lag een motie van Astrid Kockelkoren (GroenLinks) voor meer groen en fietspaden op Zuid. Wethouder buitenruimte Wijbenga (VVD) zou de motie omarmen, een meerderheid in de raad zou voor stemmen, en aan de slag ermee – dat was althans het plan. 

Maar in diezelfde vergadering kwam Denk met een eigen motie: dat “vergroening niet ten koste mag gaan van parkeerruimte”. Nu zou je denken dat een plan dat haaks staat op de doelstellingen van het college (verduurzamen, minder uitstoot, meer fietsen en ov) bij voorbaat kansloos is. Zonder de collegepartijen is er geen meerderheid in de raad. Maar in de pauze bleek plots het logo van de VVD-fractie, ook boven de motie van Denk te staan. Ook het CDA was voor, en hielp zo de motie aan een meerderheid.

Bij GroenLinksers kwam naar verluidt de stoom uit de oren. Want meer ruimte voor groen én parkeerplaatsen ontzien: dat wordt “meters sprokkelen” in geveltuintjes om de groenquota maar te halen. Wat had de coalitiepartner hen nu geflikt?

Politiek opportunisme

Noem het bestuurlijke schizofrenie, of misschien opportunisme. De VVD wilde hier tegelijkertijd de partij van “groen rechts” én de “vroem-vroem-partij” zijn. Het doet denken aan het inmiddels klassieke “having our cake and eat it” waarmee Boris Johnson kiezers bij de Brexit het beste van twee werelden beloofde. 

De grootste tegenpolen Leefbaar en Denk, vormen inmiddels een geoliede oppositiemachine

Opportunisme zagen we ook bij de oppositie. In aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen van maart vorig jaar lazen we steeds weer hoe verdeeld de Rotterdamse politiek is. Met als twee grootste tegenpolen: Leefbaar Rotterdam en Denk. Bij sommige debatten kreeg je het gevoel dat de burgeroorlog op uitbreken stond. Inmiddels vormen die twee partijen een geoliede oppositiemachine. Ze vulden elkaar aan in hun aanvallen op de ontslagvergoeding van wethouder Arjan van Gils. En nadat Wijbenga in de Volkskrant kritiek had geuit op de opstelling van die partijen, legden zij hem urenlang het vuur aan de schenen.

Is verdeeldheid dus alleen iets voor verkiezingstijd? Het Sociaal Cultureel Planbureau kwam vorige maand met een nuancering:  “We zijn het in de kern behoorlijk met elkaar eens over wat Nederland tot Nederland maakt”. Het SCP concludeerde dat op basis van grondig onderzoek naar de Nederlandse identiteit. De grootste bedreigingen voor Nederland volgens de respondenten? “Toenemende polarisatie, intolerantie, toenemende meningsverschillen en de druk om partij te kiezen.” Verdeeldheid lijkt vooral in de hoofden van politici te bestaan. Voor hen is het een politiek verdienmodel.

Gebrekkige communicatie

Of die verdeeldheid er nu is of niet, veel contact tussen de coalitie- en oppostiepartijen is er in elk geval niet. NRC bekeek het stemgedrag bij de 840 moties die het afgelopen jaar werden ingediend. Minder dan vijf procent daarvan werd door coalitie- én oppositiepartijen gezamenlijk ingediend. 

versbeton-politiek-MEIJUNI19-v1-01

Lees meer

Soap rond het Warmtenet: geheimhouding keert zich tegen de overheid

Worden stukken niet te makkelijk bestempeld als ‘vertrouwelijk’ en sessies als ‘besloten'?

Ook tussen college en raad was er geregeld gebrekkige communicatie, en tussen stadhuis en stad. Zo kwam wethouder Bokhove in de problemen toen bleek dat zij verkeerde informatie met de raad gedeeld had over de problemen bij Acato, een school voor autistische kinderen. Ook in het zich ontvouwende drama rond het Warmtebedrijf werd de raad onvolledig geïnformeerd.

En denk eens terug aan het besluit om onverwacht de stekker uit de club op het M4H-terrein te trekken. Per mail kregen de initiatiefnemers te horen dat hun miljoeneninvestering voor niks was geweest. Zij waren niet de enigen die verrast waren, want ook op het stadhuis en in de stad regende het kritiek. Of het plan om meer zeggenschap van de gemeenteraad naar het college over te hevelen als projectontwikkelaars met nieuwbouwplannen komen. Minder discussie, minder gedoe.

Technocratie

Natuurlijk is dit alles niet het afgelopen jaar uitgevonden. Veelal gaat het over langlopende dossiers, zoals het Warmtebedrijf, waarvoor de toon in voorgaande periodes is gezet. De Rotterdamse Rekenkamer oordeelde eerder dit jaar hard over de gang van zaken rond het Schieblok, wat de val van wethouder Visser inluidde. De Rekenkamer bekritiseerde het gesloten ambtelijke apparaat dat nauwelijks tegenspraak duldt. Het lijkt een hardnekkige bestuurscultuur.

Maar wordt het dan niet eens tijd daar iets aan te veranderen? Is de felle kritiek op ingrijpende besluiten – van sloopplannen in Rotterdam Zuid tot een nieuw stadion voor Feyenoord – geen reden om naar nieuwe vormen van draagvlak te zoeken? Ik moest daaraan denken toen ik mij de afgelopen tijd bezighield met Feyenoord City. Een groep supporters wil een stem in de besluitvorming. Ze willen meepraten over de risico’s die ‘hun’ club aangaat om een nieuw stadion te bouwen – en dat graag op een fundamenteler niveau dan wat zij zelf als “de kleur van des stoeltjes” omschrijven. Dat moet toch te regelen zijn, zou je zeggen.

“Het is pijnlijk duidelijk dat technocratie en populisme elkaar wederzijds versterken; ze voeden elkaar”

Of zijn politieke onzekerheid en zakelijk bestuur steevast twee kanten van dezelfde medaille? Dat was de stelling in een stuk in het Amerikaanse blad Foreign Policy over de wereldwijde reacties op de ‘crisis van de democratie’. Politicoloog Sheri Berman somt daarin de stroom aan publicaties op die – na de verkiezing van Trump en de Brexit – een inperking van de democratie als oplossing voorstellen. De kiezer op afstand zetten ten faveure van experts, is het antwoord, om te voorkomen dat de liberale democratie aan zichzelf ten onder gaat. Technocratie boven democratie.

Het is inmiddels “pijnlijk duidelijk”, schrijft Berman in het artikel, dat “technocratie en populisme elkaar wederzijds versterken; ze voeden elkaar. De eerste probeert de democratie in te perken uit naam van de redding van het liberalisme, terwijl de tweede het liberalisme wil inperken met als doel de democratie te behouden.” Volgens haar moeten we onze democratische instituten zo aanpassen dat ze een betere representatie en nieuwe vormen van inspraak mogelijk te maken. “Er is volop bewijs dat burgers zoeken naar manieren om meer politiek betrokken te raken.”

Technocratie als reactie op bestuurlijke onzekerheid, misschien zien we dat in Rotterdam wel in het klein.

Voordat je verder leest...

Vers Beton heeft jouw support nodig! Wij kunnen alleen blijven bestaan dankzij support van lezers. Maak jij onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk?

Nee, ik lees eerst het stuk verder

pasfoto-Guido van Eijck

Guido van Eijck

Guido van Eijck (1987) is freelance journalist. Zijn stukken verschenen in onder meer De Groene Amsterdammer, de Volkskrant, het Financieele Dagblad en Die Zeit. Voor Vers Beton schrijft hij elke maand een analyse over de Rotterdamse politiek.

Profiel-pagina
michael van kekem portret

Michael van Kekem

Illustrator

Michael van Kekem (1985) werkt als illustratief ontwerper en printmaker. Zijn werk bestaat uit het maken en creëren van redactionele illustraties, boeken, huisstijlen, artwork voor animaties, prints en producten zoals Very Manly Pins. Zeefdruk, digitale en handgetekende elementen zijn belangrijke aspecten in zijn werk.

Profiel-pagina
Nog geen reacties

Reageren is voorbehouden aan Vers Beton-supporters. Meld je hier aan als supporter of log in.