Voor de harddenkende Rotterdammer

Boven het ‘Wijkpark Oude Westen’ stijgt een enorme rookwolk op. De afschaffing van de slavernij, Keti Koti, is een feest dat wordt gevierd met muziek, ontmoetingen en héél veel lekker eten. Vlees van de barbecue is populair; de blauwe rookwalmen onttrekken de ballonnen en vlaggen bijna aan het zicht. Het grasveld is gevuld met marktkramen, met behalve eten, ook souvenirs, kleding en culturele artikelen. Opzwepende beats klinken vanaf het podium, helemaal achteraan in het park. De sfeer is vrolijk en ontspannen.

tweeluik2
Beeld door: beeld: Florian Braakman

Hofleverancier van de rookwolk blijkt Romeo’s BBQ, waar zeven mannen met Suriname-petjes staan te zwoegen. Drie olievat-barbecues liggen afgeladen met kippenpoten, spareribs en saté (plus een enkele maïskolf). In perfecte samenwerking wordt het vlees gegrild, gemarineerd, gekeerd en aan de man gebracht. Romeo’s BBQ blijkt de absolute publieksfavoriet: er staat een rij van zeker 12 meter. Opvallend: de buurman (‘Jamaican menu’) heeft nauwelijks klanten. Heeft Romeo zo’n fantastische reputatie? “Nee joh, we kennen ‘m helemaal niet,” vertelt een man in de rij. “Maar je weet toch hoe dat werkt: als díe rij langer is, zal het daar wel lekkerder zijn! Net als op de markt.”

Surinaamse vlaggen domineren het park deze dag. Het felle rood, groen en geel, aangevuld met andere heldere kleuren, komt terug in de kleding van het publiek. Op vlaggen en doeken staan afbeeldingen van gebroken kettingen: Keti Koti (spreek uit: kètti kòtti) komt uit het Sranan en betekent letterlijk ‘ketting versneden’. De meeste bezoekers hebben een Creools-Surinaamse achtergrond – hun voorouders waren tot slaaf gemaakte Afrikanen.

“Dit is een typisch Indiaanse doek,” legt Elfride me uit, bij een van de kramen met traditionele kleding en textiel. “Er zijn veel culturen in Suriname, met elk hun eigen kleding: Indianen, Creolen, Hindoestanen… Keti Koti is een feest van de Creolen, maar we vieren het samen.” Is Keti Koti ook voor witte mensen? Elfride, zelf gekleed in een gele jurk met blauwe en oranje patronen plus bruine hoofddoek, kijkt om zich heen: “Je ziet witte mensen, maar de mensen weten niet wat het betekent. Maar ik zeg áltijd: ze mogen meelopen.”

FLB_20190701_O8A3609
Beeld door: beeld: Florian Braakman

Tussen alle Surinaamse vlaggen valt een kraam op met Zwitserse vlaggen. Het is de stand van Wilfred, die jaarlijks een ‘Surinamedag’ in ‘het hart van de Alpen’ organiseert. Wilfred groeide op in Suriname, woonde onder andere in Nederland (18 jaar in Rotterdam) en streek uiteindelijk neer in Zwitserland: “Toch ben ik 100% Rotterdammer. Rotterdam is mijn stad.” Wilfreds link met Zürich is de FIFA: “De opbrengst van de Zwitserse Surinamedag is voor de oprichting van een voetbalmuseum in Suriname.” In augustus is de volgende Zwitserse Surinamedag. De reis ernaartoe, ‘per royal class touringcar’, trekt elk jaar meer dan 100 mensen.

“Ik ben weleens met hem naar Zwitserland geweest” vertelt een Surinaamse vrouw bij de kraam. “Ja, twee jaar geleden! Toen ging u dansen met die Zwitserse man!” roept Wilfred. “Nee joh, dat is een Néderlander!” kirt de vrouw, “Zwitserse mannen kunnen niet zo dansen hahaha, Nederlandse wél!”. De vrouw wijst intussen op de witte man naast haar, een timide magere Hollander, blijkbaar de danser in kwestie. Ik vraag hem of hij écht zo goed kan dansen. “Dat zeggen ze”, antwoordt hij binnensmonds.

FLB_20190701_O8A3614
Beeld door: beeld: Florian Braakman

Bij de kraam van Muna Voice, een stukje verderop, worden al mijn vragen over de Creoolse kledinggeschiedenis beantwoord: “De oorspronkelijke bedoeling van de grote rokken, de koto misie, was om de lichamen van de donkere vrouwen te bedekken,” vertelt Hillegonda. “Het is bedacht door de vrouwen van de slavenhouders. Zij waren jaloers op de jonge zwarte vrouwen, die teveel aandacht trokken van de mannen. De koto’s van vroeger moesten er zo onaantrekkelijk mogelijk uitzien. Oorspronkelijk waren het rijstzakken. Later hebben we de rokken mooi gemaakt; de kleuren hebben ook een betekenis.”

Terwijl Hillegonda de handgemaakte paarse kinderschoentjes (€17,50) aanprijst, vertelt Claudette over de finesses van de traditionele hoofddoeken: “Er konden boodschappen mee worden doorgegeven. Bijvoorbeeld: een vrouw had een afspraak met een man. Dan werd de hoofddoek op een bepaalde manier gebonden, waarmee ze aangaf: ‘ik ontmoet je op de hoek’. Een andere boodschap was ‘let them talk’, als er teveel werd geroddeld.” Claudette vindt het jammer dat Keti Koti geen algemene vrije dag is, om de afschaffing van de slavernij te vieren. “Het hoeft niet voor iedereen. Maar voor ons, zodat we vrij kunnen krijgen, net als 5 mei. Zodat wij de erkenning krijgen dat onze voorouders in slavernij hebben geleden.”

“Het geheugen van Nederland wordt nu eindelijk een beetje ontwikkeld. Onder jongere mensen hè, zij willen eruit”

“Je moet op school beginnen! Met de schoolboeken!” vult een voorbijganger luidkeels aan. Deze vrouw, Vivian, legt het graag uit: “Ik had een Hollandse man, met hem heb ik kinderen, die zochten ook naar hun identiteit. Maar mijn man zei: nee, die kinderen zijn Hollanders, hou op met je Surinaamse toestanden en je slavernij. En hij is nota bene geschiedenisleraar! Maar hij is met leugens opgeleid – en dat moet hij bij de kinderen in hun hoofd pompen, dat Michiel de Ruyter een held is, Piet Hein een held… Ik ben heel blij dat er nu over gesproken wordt om excuses aan te bieden.”

Volgens Vivian is het probleem van discriminatie structureel: “In Zuid-Afrika hebben ze de apartheid afgeschaft, en nu praten we hier over witte en zwarte scholen. Kinderen moeten op scholen met elkaar mengen! Er wordt in Nederland op postcode geselecteerd, er worden achterstandswijken gecreëerd – we zitten in een systeem dat al door zoveel regeringen wordt gehanteerd… Die ouwe mannen moeten weg! Het geheugen van Nederland wordt nu eindelijk een beetje ontwikkeld. Onder jongere mensen hè, zij willen eruit.”

tweeluik1
Beeld door: beeld: Florian Braakman

Inmiddels ben ik al twee uur bij het Keti Koti festival, maar pas nu bereik ik het podium. Hier trekt een man met een opvallend oranje brilmontuur en een ‘yup Holland yup’-T-shirt mijn aandacht. Hij blijkt Edje te heten en komt uit Amsterdam. “Voor mij betekent Keti Koti niet zoveel meer. Ik hoor het elk jaar, elk moment en dan wordt het een normaal verhaal. Het is voor mij verwaterd. Het is hetzelfde als Rotterdam: dat is platgebombardeerd, en de herinnering daaraan is ook verwaterd. En nu is Rotterdam een mooie stad, haha.” Keti Koti kan alle mensen bij elkaar brengen, besluit Edje: “Hindoestanen hebben ook slavernij meegemaakt. Het heeft te maken met werkgelegenheid, met onderbetaald worden, met de positie van vrouwen… Het gaat over tweederangs burgers. En dat kunnen ook witte mensen zijn.”

Bij mijn vertrek blijkt de rij bij Romeo’s BBQ inmiddels aangegroeid tot 30 meter. De organisatie heeft dranghekken geplaatst en de Jamaicaanse concurrent is aan het inpakken. Ik denk na over de bijzondere combinatie van vrolijkheid, heftigheid en relativering die dit Keti Koti festival biedt. Een nationale feestdag lijkt me eigenlijk wel een goeie.

Over deze rubriek

Steeds vaker klinkt de zorg dat verschillende groepen in de stad zich opsluiten in ‘parallelle samenlevingen’, dat er ‘kloven’ tussen groepen in de samenleving ontstaan. Is Rotterdam aan het segregeren of hoort dat bij de grote stad? Waar ontmoeten verschillende groepen elkaar nog, en waar verschuilen ze zich? In Ons Kent Ons gaan Ferrie Weeda en Tara Lewis op bezoek bij verschillende Rotterdamse bubbels. Soms met, en soms zonder een glas, eh, bubbels.

Voordat je verder leest...

Wij kunnen alleen bestaan dankzij support van lezers. Help jij ons om onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk te blijven maken? Vanaf 6 euro per maand ben je supporter!

Nee, ik lees eerst het stuk verder

Ferrie

Ferrie Weeda

Ferrie Weeda (1977) studeerde geschiedenis en Nederlands. Zijn wieg stond aan de Coolhaven – nog steeds zijn domein. Ferrie houdt van publiek en van de stad. Hij is voorzitter van BuurtBestuurt Coolhaveneiland. Als stadsgids en schrijver deelt hij zijn betrokken en bevlogen verhalen over geschiedenis, samenleving en cultuur. Gerrit, Ferries jack-russell uit Tiel, is vernoemd naar Erasmus.

✉ ferrie@versbeton.nl

Profiel-pagina
braakman

Florian Braakman

Fotograaf

Florian Braakman (1988) is een autonoom-documentair fotograaf. Fotografie is een manier om vragen te stellen en grip te krijgen op onze snelle alledaagse realiteit. De poëtische, associatieve en verhalende kracht van het beeld staan centraal in zijn werk.

Profiel-pagina
Nog geen reacties

Om te reageren moet je ingelogd zijn. Inloggen kan je hier. Als je nog geen account hebt meld je nu aan als supporter of maak hier een gratis reageerdersaccount aan.

Advertentie

Logo_giraffe_01_600x500