Voor de harddenkende Rotterdammer
veegwagen

Rotterdammers ergeren zich bont en blauw aan zwerfafval. Weggeworpen blikjes tussen de struiken, peuken op de grond, vuilniszakken naast de containers. Ratten en meeuwen maken zakken open en de wind verspreidt het spul door wijken, stadsparken en in het water. Uit onderzoek van de gemeente blijkt dat maar liefst 36 procent van alle inwoners zwerfafval ziet als een groot probleem. De afgelopen tien jaar was dat perecentage nooit zó hoog. Alleen verkeershinder en criminaliteit scoren net iets hoger.

Je zou verwachten dat het stadsbestuur flink de portemonnee trekt om deze grote ergernis aan te pakken. Maar dat is juist niet het geval. Het budget voor het schoonhouden van de straten is zo’n 70 miljoen euro. Vanaf komend jaar gaat daar ongeveer 1,5 miljoen vanaf.

Daar komt bij dat een tijdelijk potje om gedurende twee jaar lang afval naast containers én zwerfafval in parken en op markten sneller op te ruime, is vervallen. Er zat 12 miljoen in. Van het extra geld zijn meer containers en grotere afvalbakken geplaatst en is meer gehandhaafd door toezichthouders. Het college heeft er niet voor gekozen om dit budget voort te zetten. Zo bezien zou je het een bezuiniging kunnen noemen. 

De vraag is of bewoners in actie komen om bezuinigingen te compenseren

Dat de stad desondanks nog overlast heeft van zwerfafval staat als een paal boven water. De gemeente veegt jaarlijks zo’n 13 miljoen kilo afval uit de Rotterdamse straten. Dat zijn alleen nog maar flesjes, blikjes en het kleine zwerfvuil. Daarnaast wordt grofweg 3,5 miljoen kilo aan vuilniszakken en grof vuil naast containers opgeruimd. Zwerfafval dat niet opgehaald wordt kan wegspoelen via het riool, of het blijft liggen in wegbermen en natuurgebiedjes. Afval kan dan in het water waaien en in open zee terechtkomen.

Waar de 1,5 miljoen euro precies moet op wordt bezuinigd is nog niet duidelijk. In ieder geval wil het stadsbestuur dat inwoners zelf aan de bak gaan om de hoeveelheid zwerfafval te beteugelen. Met een mooi woord heet dit ‘burgerparticipatie’. Maar de vraag is of bewoners in actie gaan komen om bezuinigingen te compenseren. 

Afvalwethouder Bert Wijbenga heeft opzich wel een punt, nu hij het extra budget voor speciale veegteams die snel ter plekke kunnen zijn op hotspots, in wil trekken. Hij lijkt zich te beseffen dat blinkende straten niet structureel zorgen voor minder zwerfafval. Schoon houdt niet schoon, blijkt ook uit data van afvalonderzoeker Dirk Groot. Het vegen van straten is als dweilen met de kraan open. Wethouder Wijbenga: ‘De afgelopen jaren hebben we vele miljoenen gestoken in het steeds sneller ophalen van vuil op straat. Maar het is net als met pubers, hoe harder je achter hun kont opruimt, hoe nonchalanter ze worden.’

Een mooi citaat. Toch zit er een denkfout in de redenering van de wethouder om daarom maar minder intensief schoon te maken. De gemeente ruimt namelijk niet op voor de minderheid die het neergooit, maar voor alle andere inwoners die graag een schone straat of een schoon park aantreffen. En voor de natuur natuurlijk. Met diezelfde gedachte kun je zelf ook iets oprapen en in de afvalbak gooien. Je doet dat voor de passant ná jou, voor de stadsnatuur en om te voorkomen dat er nog meer plastic in de zee belandt. Precies zoals het stadsbestuur het graag ziet. Als een kwart van de inwoners tijdens de dagelijkse routine één stuk afval opraapt, dan zouden de straten schoon zijn en kan wethouder Wijbenga nog meer geld besparen op het onzinnig en eeuwigdurend opruimen van troep. Zo simpel kan de oplossing zijn.

De gemeente ruimt niet op voor de minderheid die neergooit, maar voor alle andere inwoners die graag een schoon park aantreffen

Maar het massaal meekrijgen van inwoners als vrijwillige opruimer is makkelijker gezegd dan gedaan. Want net als de wethouder wil een participerende burger liever niet dweilen met de kraan open. Ook zal een inwoner niet graag afval oprapen om bezuinigingen te compenseren. Een participerende inwoner wil daarentegen dat vrijwilligerswerk effect heeft en dat hij of zij zich gesteund voelt in diens missie voor een schone stad.

De steun zit niet alleen in een bedankje of een gratis afvalgrijper. De overheid moet samen met het bedrijfsleven de hoeveelheid zwerfafval beperken en investeren om ecologische schade door zwerfafval te voorkomen. Effectieve maatregelen zijn: uitbreiding van statiegeld naar blikjes en flesjes, minder en ander verpakkingsmateriaal, een verbod van gratis tasjes op de markt, een ban op plastic confetti en het oplaten van ballonnen, statiegeldbekers op alle evenementen en het tijdig legen van containers en afvalbakken. Het zijn dat soort maatregelen die zwerfafvalrapers motiveren om blijvend mee te doen. 

Kortom, burgerparticipatie is geen eenrichtingsverkeer. Dat de gemeente bezuinigt op schone buitenruimtes kan er toe leiden dat vrijwillige afvalrapers afhaken. In dat geval komt de bezuiniging van 1,5 miljoen euro dubbel zo hard aan in de Rotterdamse buitenruimte en stijgt zwerfafval mogelijk naar de eerste plek in de ergernis-top-3. Dat mag wethouder Wijbenga niet laten gebeuren.

Voordat je verder leest...

Vers Beton heeft jouw support nodig! Wij kunnen alleen blijven bestaan dankzij support van lezers. Maak jij onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk?

Nee, ik lees eerst het stuk verder

Ivo Rodermans

Ivo Rodermans

Ivo Rodermans is initiatiefnemer van Zwerfie Rotterdam.

Profiel-pagina
ikR_avatar_300x300 (1)

IkRotterdam

Illustrator

Het blog IkRotterdam.nl bestaat uit Evalien Lang, Ferry van Steijn en Marc Kolle. Sinds 2011 tekenen ze samen onder het motto ‘Ik hoef niet op vakantie want ik woon in Rotterdam’. Waarom naar verre oorden trekken als er al zoveel moois te zien valt in je eigen stad?

Profiel-pagina
Lees één reactie
  1. Profielbeeld van Inge Janse
    Inge Janse

    “Hij lijkt zich te beseffen dat blinkende straten niet structureel zorgen voor minder zwerfafval. Schoon houdt niet schoon, blijkt ook uit data van afvalonderzoeker Dirk Groot.”

    Heb je een link naar dat onderzoek? Ik dub al jaren over die broken window theory, dus of afval nieuw afval aantrekt (‘er ligt toch al teringzooi, dan kan dit er ook nog wel bij’), of dat mensen die afval weggooien, dat toch wel doen, ongeacht of de situatie waarin schoon of vuil is.

Reageren is voorbehouden aan Vers Beton-supporters. Meld je hier aan als supporter of log in.