Advertentie

Logo_giraffe_03_zwart_1456x180
Voor de harddenkende Rotterdammer
versbeton_bezoekersofrotterdammers
Beeld door: beeld: Elzeline Kooy

Voor wie graag buiten de deur eet, is het de laatste jaren feest. Elke week opent ergens wel een nieuw tentje. Ook concepten uit andere steden als de Amsterdamse Vegan Junkfoodbar of ketens als Five Guys storten zich op Rotterdam. En Rotterdamse restaurantformules als Happy Italy waaieren inmiddels ook uit naar andere steden. “De aantrekkelijkheid van de horeca draagt sterk bij aan het economische succes van Rotterdam”, stelt Jeroen van Haaren, econoom aan de Erasmus Universiteit. Hij onderzoekt het aanbod van voorzieningen, waaronder restaurants, en analyseert welke effecten de groei in economisch opzicht heeft.

De stijging van binnenlands toerisme in Rotterdam verhoogt de vraag naar horeca. Van Haaren maakte ‘hittekaarten’ van foto’s van bezoekers van Rotterdam. “Kijk je naar de omgeving van de Binnenrotte en de Blaak dan valt op dat er veel Italiaanse eettentjes in het middensegment zitten. Daar zijn ook de meeste bezoekers aan de stad, veelal dagjesmensen, te vinden. Italiaans is een gevestigde keuken. Deze horeca speelt dus op safe.”
Op andere plekken worden marketingtrucs uit de kast getrokken om meer gasten te lokken: zo zijn de negen horecazaken aan de Schiedamsevest (o.a. Dertien, Gusto, Nazar) sinds kort omgedoopt tot Rotterdam Food Square waarin ze hun krachten bundelen om (internationale) bezoekers aan te spreken. 

Maar niet alle Rotterdamse restaurants zijn gericht op meer toeristen in hun zaak. Neem bijvoorbeeld het Franse restaurant Mevrouw Meijer aan de Gerard Scholtenstraat in Rotterdam-Noord. Nils Wijnbergh en Karin Suter namen het restaurant begin dit jaar over: “De eerste eigenaren van Mevrouw Meijer waren expres alleen doordeweeks open omdat er dan vooral mensen uit de buurt komen eten. We hebben dat in stand gehouden want dan heb je het weekend voor jezelf. Bij ons is het op maandag vaak feest, dan zijn er minder restaurants open en komen er veel mensen uit de horeca bij ons eten. Zij drinken gemiddeld meer en bestellen vaak oesters, goed voor de omzet!”, zegt Wijnbergh. “Vrijdagklanten zijn vaker dagjesmensen, die zijn in vergelijking zuiniger. Daar mikken de eettentjes in de binnenstad op, met als gevolg dat ze zaterdag tjokvol zitten maar doordeweeks moeite hebben de zaak te vullen.”

Cultuurverandering of tijdelijke trend?

De competitieve sfeer waarin de Rotterdamse horeca zich nu bevindt is nauwelijks voor te stellen als je aan het Rotterdam van pak ‘m beet twintig jaar geleden terugdenkt. Om een verklaring voor die trend te vinden analyseerde Van Haaren datasets van Iens (tegenwoordig The Fork). “Het voorzieningenniveau in Rotterdam, waaronder restaurants, bleef lange tijd achter in vergelijking met de andere grote Nederlandse steden. Sinds kort zit Rotterdam op grofweg hetzelfde niveau als Utrecht en Den Haag.”

“Het voorzieningenniveau in Rotterdam, waaronder restaurants, bleef lange tijd achter in vergelijking met de andere grote steden”

Van Haaren houdt vol dat het een inhaalslag betreft: “Er is geen sprake van een bubbel. Een van de oorzaken voor groei is dat de binnenstad profiteert van het toenemend aantal zzp’ers. Die geven driemaal zoveel uit in horeca als werknemers in loondienst. Als zzp’er is de stad je werkgebied, dat je gebruikt voor afspraken met klanten.” Hij voegt eraan toe dat het Rotterdamse ondernemerslandschap erg gevarieerd is omdat er meer mensen met een migratieachtergrond wonen. “Dat levert een stevige basis op voor kwalitatief goede specifieke keukens uit alle hoeken van de wereld.”

Huiskamergevoel

Die ontwikkeling van diverse soorten keukens is ook buiten het centrum zichtbaar. Zoals op het Middellandplein, tot voor kort een winderig pleintje bevolkt door duiven, nu druk bezet met winkels en horeca. Yeliz Kaya groeide er op, in de zaak die haar ouders Mediha en Nezif in 1982 openden: banketbakkerij Kaya Pastanesi. In de zaak praten gasten met elkaar en met Kaya over hun kinderen, het voelt haast alsof je in de huiskamer bent. Kaya spreekt daarom niet van het helpen van klanten: “Wij ontvangen graag gasten.”

Aan het Middellandplein zijn de eettentjes de grond uit geschoten, beaamt Yeliz Kaya. Ze heeft tegelijkertijd de bewoners van Middelland zien veranderen en ziet het als een uitdaging hen ook naar Kaya Pastanesi te trekken: “Er komt een jonger en witter publiek in de wijk wonen. Ik heb mijn vader uitgelegd dat je social media nodig hebt om zichtbaar te blijven, dus we hebben sindsdien een Facebook- en Instagrampagina. Het filmpje dat OPEN Rotterdam over ons maakte is al vijfduizend keer bekeken”, ziet Kaya als bewijs om daarop in te blijven zetten. “Maar ik ben een kind van de eighties en weet hoe het vóór social media was – diep van binnen hou ik meer van de gesprekjes in de winkel.”

Aan de overkant van het Middellandplein begonnen Lianne en Vincent Nobel een half jaar geleden de ontbijt- en lunchzaak Mr Nonno. Ze hebben een heel andere uitstraling dan Kaya, het interieur lijkt meer op jonge mensen gericht, met achterin een speelhoek voor de kleintjes: “We willen er voor alle Rotterdammers zijn, families, stelletjes, iedereen”, legt Vincent Nobel uit. Mr Nonno is alle dagen van de week geopend en trekt doordeweeks veel laptop-zzp’ers, wat hij prima vindt: “De meeste van mijn klanten komen hier graag vaker dus ze snappen dat ze niet urenlang op één watertje kunnen werken.”

Amsterdammers en studenten

Twee deuren verder stoken Merel Beelenkamp en haar vriend Bastiaan Kalmeyer, een vuurtje op in de keuken van Bistro Belén. “Ik werkte hiervoor bij Mangiare en wilde altijd al een eigen zaak. Na het stoppen van mijn studie twee jaar geleden ben ik Belén begonnen.” 

Beelenkamp kookt met biologische producten die zoveel mogelijk uit de omgeving komen en is geopend op woensdag tot en met zaterdag. Ze trekt vooral mensen die bezig zijn met bewust leven, veelal hoogopgeleide tweeverdieners: “Behalve Rotterdammers bestaat onze klantenkring uit Amsterdammers en Belgen. Ik woon zelf al dertien jaar in Middelland en zie de laatste tijd dat er veel meer mensen met een dikke portemonnee zijn komen wonen. Terwijl een groot deel van de bevolking die hier al langer woont niet uit eten gaat.”

De recente ontwikkelingen relateert Kalmeyer aan de woningmarkt: “Er komen steeds meer studenten in Middelland wonen. Appartementen van 80 vierkante meter worden door vastgoedbeleggers in drieën gesplitst om er zoveel mogelijk aan te verdienen.” 

Dat jonge mensen zich meer in Rotterdam vestigen, stimuleert volgens Van Haaren de groei van horeca. “De Rotterdamse bevolking is al relatief jong in vergelijking met Utrecht en Den Haag. Maar sinds enkele jaren zie je dat meer en meer studenten hier blijven hier wonen na hun studietijd, zij worden een interessante doelgroep voor restaurants.”

De Amsterdamse Khellout heeft er zijn missie van gemaakt om met zijn horecaconcept Rotterdam te veroveren

In tegenstelling tot Kaya en Beelenkamp komt ondernemer Laurent Med Khellout, eigenaar van restaurant Raïnaraï, niet uit de buurt. Khellout opende na twee vestigingen in Amsterdam dit voorjaar een derde vestiging van zijn ‘nomadisch restaurant’ aan het Middellandplein. Hij heeft er zijn missie van gemaakt om met zijn horecaconcept Rotterdam te veroveren. 

“Voordat ik me hier vestigde was het Middellandplein doods, nu wordt de identiteit van de plek ontwikkeld. Alles moet dan wel kloppen, de kwaliteit van de horeca is nog niet onderscheidend, er is nog niet genoeg leven. Dus ga ik op de hoek van het plein binnenkort een hotel met bioscoop en café openen.”

Stijgende huren

Het is nog niet duidelijk hoe de plannen van Khellout verder vorm zullen krijgen, maar ze sluiten aan op het streven van de gemeente om het plein aantrekkelijker te maken door horeca. In 2018 heeft de gemeente een stevige investering gedaan in de inrichting van het Middellandplein. Ondernemers zijn hier, net als omwonenden, bij betrokken in de hoop dat iedereen het plein als het nieuwe kloppende hart van de straat zal omarmen.

VersBeton-Middelland-SylvanaLansu-6

Lees meer

De dilemma’s van een democratisch miljoenenexperiment in Middelland

Een reportage uit de wijk waar bewoners zelf de miljoenen mogen verdelen.

“Gentrificatie is niet het doel van dit project,” stelt transitiebegeleider Marco Stout, in een interview over de toekomst van de Middellandstraat. Hij is door de gemeente aangesteld en ziet de straat op termijn onderdeel van het grotere centrum worden. Ondernemer Beelenkamp hoopt dat dat niet betekent dat in de straat vestigingen van Loetje of Bagels & Beans verschijnen: “Dan vind ik Mr Nonno echt 100 miljoen keer leuker.”

Het Middellandplein toont aan hoe de vluchtige opkomst van horeca, de wijken buiten het centrum economisch opstuwt: behalve Mr Nonno en Raïnaraï openden onder andere Wijnbar El Parador, restaurant Mosaic, koffietent Superbakkie, restaurant Pacific Fish allemaal afgelopen jaar hun deuren. 

Overeind blijven

Maar: bij een (tijdelijke) economische dip geven consumenten als eerste minder uit aan eten en horeca. ABN AMRO toonde al aan dat door de wereldwijde groeivertraging van de economie sinds juni 2018 de particuliere consumptie afneemt en het consumentenvertrouwen daalt. Hoe bestendig is de explosie van nieuwe horeca eigenlijk in dat licht? Blijven horecaondernemers met één vestiging, zoals Belén en Mr Nonno overeind?

Yeliz Kaya weet zeker dat ze over tien jaar nog aan het plein onderneemt. Dat willen Bistro Belén en Mr Nonno ook, maar zij zijn in tegenstelling tot Kaya geen eigenaar van hun pand, wat hun financieel een minder solide basis verschaft. 

Vincent Nobel laat weten dat hij aardig wat kwijt is aan huur: “Ik had waarschijnlijk beter kunnen onderhandelen”. Via de site van horecamakelaar TiHM is te vinden wat een horecapand aan het Middellandplein per maand kost: rond de €3.250. Nobel vergelijkt het met huurprijzen dichterbij het centrum omdat hij misschien een tweede zaak wil openen. “De prijzen zijn daar niet veel hoger, in het Groothandelsgebouw zou ik bijvoorbeeld €4.000 kwijt zijn.”

Kalmeyer, die behalve als mede-eigenaar van Belén ook als architect in de wijk actief is, vindt dat het door de stijgende vastgoedprijzen in zijn buurt langzaam de verkeerde kant op gaat: “Omdat pandeigenaren voor de hoogste huurprijs gaan, komen hier vooral 2e, 3e of 4e vestigingen van horecaondernemers te zitten. Raïnaraï is daar een voorbeeld van. Kleine ondernemers die risico nemen en iets bijzonders willen doen, worden zo ontmoedigd.”

Over de hele breedte zal het totale aantal restaurants in Rotterdam niet meer zo hard stijgen als hiervoor”

Hoe ziet econoom Van Haaren de toekomst? “Ik vermoed dat straten met een zwakke eigen identiteit het bij een recessie zwaar zullen krijgen. De horeca in winkelstraten als de Nieuwe Binnenweg zullen het wel overleven.” Over de hele breedte ziet hij de komende jaren het totale aantal restaurants in Rotterdam niet meer zo hard stijgen als hiervoor: “Het plafond komt wel in zicht.”

Ondertussen wordt er aan het Middellandplein lekker doorgeklust, een pandje of drie staat nog te huur. Beelenkamp en Kalmeyer waarschuwen ondernemers dat ze niet een te hoge huurprijs moeten betalen omdat het de betaalbaarheid en daarmee de diversiteit van de buurt onder druk zet. Ondanks de snelle veranderingen heeft Beelenkamp vertrouwen in de ondernemers: “Ik denk dat Middelland over tien jaar nog altijd Middelland zal zijn”. 

Op deze pagina vind je alle artikelen van de themaweek

Klik hier

Voordat je verder leest...

Wij kunnen alleen bestaan dankzij support van lezers. Help jij ons om onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk te blijven maken? Vanaf 6 euro per maand ben je supporter!

Nee, ik lees eerst het stuk verder

Teun van den Ende

Teun van den Ende

Teun van den Ende laat zich niet graag leiden door hypes, maar gaat juist op zoek naar de lange lijnen in de ontwikkeling van Rotterdam – en ook andere steden trouwens. Teun combineert populaire cultuur met historisch onderzoek naar de stad.

Profiel-pagina
logodriehonderdduizendtweetien

Elzeline Kooy

Illustrator

Elzeline Kooy (Rotterdam) studeerde in 2013 af als illustrator aan de Willem de Kooning Academie. In 2014 behaalde ze haar master aan Sint-Lukas (kunsthumaniora) in Brussel. Momenteel werkt ze als freelance illustrator voor onder andere magazines en online platforms, met specialisatie in beeldverhaal.

Profiel-pagina
Nog geen reacties

Om te reageren moet je ingelogd zijn. Inloggen kan je hier. Als je nog geen account hebt meld je nu aan als supporter of maak hier een gratis reageerdersaccount aan.

Advertentie

Logo_giraffe_01_600x500