Voor de harddenkende Rotterdammer
VersBetonColumn
Beeld door: beeld: Laura Liza

‘Kun je wel een beetje aarden daar, tussen al die Noorderlingen?’ De opa van een vriendje in de wijk waar ik ben opgegroeid keek me argwanend en vol verbazing aan. Ik had hem zojuist verteld jaren geleden het prachtige Vreewijk te hebben verruild voor het – overigens ook prachtige – Liskwartier. Hij slaakte nog net geen ‘waarom in Godsnaam!’ uit. Een echte Zuiderling verhuist immers niet naar de andere kant van de Maas. Wat hebben we daar te zoeken?

‘Het zijn net mensen’, antwoordde ik hem grappend, terwijl ik me stiekem ook betrapt voelde. We stonden in de supermarkt waar ik als jong meisje mijn eerste bijbaantje als vakkenvuller heb gehad, op de Groenezoom. Voordat de Spar de MCD werd en nog gewoon de Super de Boer was.

“Ver voordat Noorderlingen überhaupt wisten dat je Charlois als Sja-leaus uitspreekt, waren de regels helder: Noord en Zuid mengt niet”

De man moet inmiddels de tachtig zijn gepasseerd. In het Rotterdam van zijn jeugd, het Rotterdam van voor de Erasmusbrug, van voor tramlijn 25, was het ondenkbaar om als Zuiderling aan de andere kant van de Maas een woning te betrekken. De mannen op Zuid werkten samen in de haven, gingen in het weekend naar Feyenoord en ’s avonds naar de kroeg op de Kaap. Ver voordat de Hoerenloper de inmiddels hippe Kop van Zuid met Katendrecht verbond en ver voordat Noorderlingen überhaupt wisten dat je Charlois als Sja-leaus uitspreekt, waren de regels helder: Noord en Zuid mengt niet. 

Het duurt nu niet lang meer voor ik langer op Noord woon dan ik op Zuid heb gewoond. Toch heeft Zuid een bijzondere plek in mijn hart. Geen steeg of stoeptegel is mij er onbekend. Vraag me naar de namen van de straten in het Oude Noorden of het Liskwartier en ik zal je het antwoord schuldig moeten blijven. Ik kan nog net de Zwart Janstraat aanwijzen. In de – weliswaar vooral nostalgische – strijd tussen Noord en Zuid zal ik áltijd voor Zuid kiezen. Je kunt het meisje wel uit Zuid halen, maar Zuid niet uit het meisje. 

Dat doet dan toch de vraag opdoemen waarom ik er zo nodig weg moest. Als ik zo van Zuid hou, waarom niet lekker in mijn wijk blijven?

Het eerlijke antwoord is dat ik – hoeveel ik ook van Zuid houd en hield – Zuid altijd associeerde met achterstand. En voor die achterstand schaamde ik me. Nu kwamen wij thuis vroeger niets tekort – daar zorgden mijn ouders wel voor – maar makkelijk was het niet. Tel daar het onverbloemde en onversneden racisme in Vreewijk bij op, of de misdaad die in Lombardijen geen moeite deed om zich te verschuilen en je kunt je voorstellen dat mijn associaties met mijn leefomgeving niet altijd positief waren. Zodra ik bovendien de Erasmusbrug overging om naar de middelbare school te gaan, werd me duidelijk dat het leven aan de andere kant van de Maas er anders uitzag. Zich anders gedroeg. 

Klasgenootjes kwamen cruisend op hun nieuwe scooter het schoolplein opgereden terwijl ik braaf maandelijks geld van mijn bijbaantjes opzijzette om de Romereis in de vijfde klas te kunnen betalen. Het RET-busabonnement (twee zones) van 42,50 gulden was iedere maand weer een strop. Enerzijds puberend meedraaien met de zonen en dochters van ’s lands slimste strafpleiters en chirurgen en anderzijds me een insider outsider voelen in mijn eigen wijk; het sloeg een deuk in mijn zelfbeeld, mijn zelfvertrouwen en daarmee ook in het beeld dat ik van thuis, van Zuid had.   

Ik heb me wel eens afgevraagd of dat zelfbeeld voor Zuid ook de reden is geweest dat het zich lange tijd als een soort enclave van Rotterdam heeft gedragen: je kwam er niet zomaar in en je ging er niet zomaar uit weg. Het was een veilig en warm nest voor de inwoners, een voorspelbare bubbel, zo je wil. Inmiddels begrijp ik: zolang het Zuid lukte de buitenwereld buiten die bubbel te houden, hoefde het niet met die buitenwereld te dealen en kon alles bij het oude blijven. 

Echt diep op Zuid lijkt alles vooralsnog nog hetzelfde. De vraag is: voor hoe lang?

Maar alles kan niet bij het oude blijven. De wereld lijkt steeds sneller te veranderen en te bewegen. Ook op Zuid merkt men dat. Met een populaire Kaap en Kop van Zuid verandert de samenstelling van de inwoners gaandeweg. Die verandering lijkt zich alleen in de gebieden die tegen het centrum aan liggen te voltrekken, diep op Zuid lijkt alles vooralsnog nog hetzelfde. De vraag is: voor hoe lang? 

RM_Op_naar_Zuid1

Lees meer

Oververhitte woningmarkt zet Woonvisie op losse schroeven

Opinie van socioloog Gwen van Eijk: ook voor sociale stijgers is straks geen woning meer.

Hoewel Rotterdamse politici ons wijs proberen te maken dat Zuid in de lift zit dankzij het Nationaal Programma Rotterdam Zuid, is de toegenomen populariteit van Zuid vooral te danken aan de woningmarkt die overspannen is, zo schreef Gwen van Eijk vorig jaar al op Vers Beton. Zelfs Amsterdammers die in eigen stad geen woning meer kunnen kopen vanwege de torenhoge prijzen, overwegen steeds vaker het “pittoreske” oud-Charlois. De gemiddelde Amsterdammer wilde daar pakweg tien jaar geleden niet dood gevonden worden, maar woningnood breekt wet. De relatief goedkope woningprijzen maken Zuid toegankelijk, ware het tijdelijk. Wie elders geen betaalbare woning kan vinden, kan op Zuid zijn hart ophalen. 

Tijdelijk, dus. Zodra de omstandigheden het toestaan, vertrekken de sociale stijgers weer naar gebieden aan de andere kant van de Maas. Want waarom zou je op Zuid blijven als het niet hóeft? Dat maakt ook dat de doorloop in de wijken waar nieuwelingen in terechtkomen hoog is. En dat betekent op zijn beurt weer dat de sociale cohesie waar Zuid op gebouwd is beetje bij beetje afbrokkelt.  

vb-mailchimp

Lees meer

Nieuwsbrief

Op de hoogte blijven van Vers Beton per mail? Schrijf je in voor de wekelijkse nieuwsbrief

Zo konden meneer en mevrouw Janssen in Lombardijen vroeger nog bij mijn ouders aanbellen voor hulp bij de zware boodschappen. Zij hielpen op hun beurt anderen in de straat weer met het invullen van lastige formulieren. Iedereen kwam bij iedereen over de vloer en zorgde voor ondersteuning waar nodig. De afbraak van sociale cohesie was een veel gehoord kritiekpunt bij de plannen van de gemeente om de Tweebosbuurt te slopen. Sociale huurwoningen moeten er ruimte maken voor koopwoningen en vrijesectorhuurwoningen. De gemeente hoopt Zuid hiermee niet alleen interessant te maken, maar ook te hóuden voor sociale stijgers, in de hoop dat ze blijven hangen. Bijkomend effect: de oorspronkelijke Zuiderlingen worden weggedrukt, de wijk wordt voor hen onbetaalbaar en ze komen versnipperd over de regio terecht. Niet alleen ‘dag, sociale cohesie’, maar ook: ‘dag, oorspronkelijk Rotterdam Zuid’. 

Ergens voelt het misplaatst om van een afstand te klagen over de gentrificatie die op ‘mijn Zuid’ plaatsvindt

Ergens voelt het misplaatst om van een afstand te klagen over de gentrificatie die op ‘mijn Zuid’ plaatsvindt en zich de komende jaren als een olievlek verder zal gaan uitspreiden over het hele gebied. Of over hoe de huidige bewoners de stad uitgedrukt worden, over hoe het niet lang meer duurt voordat hipsters van Vreewijk een soort Amsterdam Noord maken, met bijbehorende snelle fietswinkels en koffietenten gespecialiseerd in matcha lattes. Over hoe de identiteit van Zuid straks verloren gaat om plaats te maken voor nog meer ongeïnspireerde eenheidsworst ten behoeve van “economische vooruitgang” van alles en iedereen. Behalve dan van de Zuiderling die Rotterdam tot Rotterdam heeft gemaakt. 

Juist ook omdat ik ben weggegaan voelt het misplaatst om daarover te klagen. En toch doe ik het, omdat ik niet met lede ogen kan aanzien hoe Zuid langzaamaan verandert en hoe er straks niets meer overblijft van de pleintjes waar ik mijn jeugd heb gesleten. Zoals het klokje op Zuid tikt, tikt het nergens anders. Ook niet op Noord.   

carnisse-01-article-kjazbec-1s

Lees meer

Op Zuid staat het beleid op de grootste achterstand

Het programma dat Zuid moet opwaarderen blijft steken in de tijd van ‘slechte lijstjes’.

Voordat je verder leest...

Vers Beton heeft jouw support nodig! Wij kunnen alleen blijven bestaan dankzij support van lezers. Maak jij onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk?

Nee, ik lees eerst het stuk verder

LILITH_HasnaClarice_byLailaCohen-4

Hasna El Maroudi

Hasna El Maroudi (Rotterdam, 1985) is co-founder van Magazine Lilith. Ze is journalist, columnist, programmamaker en presentator. Hasna werkt onder meer voor De Volkskrant, De Correspondent en NPO Radio 1. Ze is presentator van de talkshows Vers Beton LIVE. 

[Foto: Laila Cohen]

Profiel-pagina
Laura Liza

Laura Liza

Illustrator

Laura Liza is een illustrator die altijd op zoek is naar de mooie details in het leven. Haar werk kan omschreven worden als vrouwelijk en kleurrijk, met een bijdehand randje. Naast illustratie uit ze zich ook graag in andere media, zoals ceramiek, textiel en animatie.

Profiel-pagina
Nog geen reacties

Reageren is voorbehouden aan Vers Beton-supporters. Meld je hier aan als supporter of log in.