Voor de harddenkende Rotterdammer
DSC9356
Beeld door: beeld: Khalid Amakran

Zo’n dertigduizend mensen weten hoe het balkon van Meryem Slimani (36) eruitziet. Daar schiet zij namelijk regelmatig de foto’s die uiteindelijk op haar populaire Instagram-profiel @meryemsfirst belanden. Eerst showde ze er vooral haar eigen outfits, maar laatste tijd plaatst ze steeds vaker foto’s van haar moeder in allerlei kleurrijke streetwearcombinaties. Bijvoorbeeld een drukke Versace x H&M-blouse met een gifgeel paar Airmaxjes. Of een knalpaarse corduroy broek en jas, met een matchende Susan Bijl-heuptas. Het leverde haar duizenden nieuwe volgers op.  

Terwijl Meryem koffie serveert in haar appartement in het Oude Westen, pal naast het wijkpark, vertelt ze dat ze zichzelf niet graag een influencer noemt. “Dat associeer ik vooral met mensen die betaald krijgen om iets aan te smeren, of het nou sneakers of afslankthee is. Zelf krijg ik nooit geld van merken om hun producten te showen. Wel houd ik er leuke betaalde klussen aan over. Laatst mocht ik samen met mijn moeder een rondleiding geven bij de Kunsthal en voor de campagne van Susan Bijls Rotterdam-tas verzorgde ik de art direction.” 

Meryem kwam pas op haar twintigste in Rotterdam wonen, maar heeft zich eigenlijk nooit ergens anders thuis gevoeld. Ze werd geboren in Marokko, waar ze een aantal jaren opgevoed werd door haar grootouders, terwijl haar vader en moeder zich al in Nederland gevestigd hadden. “Na drie maanden zwangerschapsverlof moest mijn moeder weer aan het werk, en omdat ze nauwelijks iemand kende in Nederland, leek dat haar de beste oplossing.” Op haar derde ging Meryem bij haar ouders in Schoonhoven wonen. Haar thuissituatie destijds beschrijft ze als onveilig; haar ouders gingen op haar elfde definitief uit elkaar. 

Ook op school voelde Meryem zich nooit helemaal op haar plek. “Op mijn middelbare school had je twee groepen: de Marokkanen en de Nederlanders. En ik was het rare Marokkaanse meisje dat aan de Nederlandse kant van de stad woonde, en geen hardcore of popmuziek, maar hiphop luisterde. Ik heb bij beide groepen nooit echt kunnen aarden. Pas toen ik in Rotterdam ging studeren, ontmoette ik mensen die net als ik een beetje afwijken van de norm. Op mijn twintigste ben ik daarom op mezelf gaan wonen, in de Sint-Mariastraat hier om de hoek. Sindsdien heb ik West niet meer verlaten.” 

Geitjes voeren

Het blok waar Meryem woont wordt binnenkort gesloopt. Eigenlijk zou Meryem met haar man en zoontje Nori best graag naar een grotere woning willen verhuizen; haar huidige appartement vindt ze vrij krap. Maar als ze – vanwege de sloopplannen – met urgentie op zoek zou gaan naar een nieuw huis, mag ze er volgens de regels van de woningcorporatie, niet op vooruit gaan. “Als je een driekamerappartement hebt, mag je niet opeens een woning met vijf slaapkamers uitzoeken. En als je in een bovenwoning woont, mag je niet voor een rijtjeshuis gaan. Daarom wil ik graag kopen, dan hoef ik geen rekening te houden met dat soort regeltjes. Maar zie maar eens een betaalbare woning te vinden in deze wijk.” 

DSC9350
Beeld door: beeld: Khalid Amakran

Dat is namelijk wel een grote wens, legt ze uit als we haar appartement verlaten en het wijkpark inlopen. Om in de buurt te blijven wonen. “We hebben hier een leven opgebouwd. Mijn belangrijkste herinneringen hebben zich hier afgespeeld. Dit park is bijvoorbeeld als een achtertuin voor me, we komen er bijna dagelijks met Nori om geitjes te voeren of te voetballen. Ze knikt naar het gedeelte dat aan de West-Kruiskade grenst. “Daar zijn ze de boel nu aan het opknappen. En dat doen ze vooral voor de nieuwe bewoners, want tegen de tijd dat ze klaar zijn, zijn ik en mijn buren waarschijnlijk al verhuisd. Dat voelt soms best wrang.”

Meryem is zich ervan bewust dat ze zich eigenlijk in een bevoorrechte positie bevindt. “We hebben twee inkomens en dus best wat bewegingsruimte. Maar ik heb ook buren die hier al vijftig jaar wonen en van een kleine aow leven. Moeten zij straks in Barendrecht of Capelle gaan wonen? Er is zoveel ophef over eenzaamheid onder ouderen, maar hoeveel rekening wordt daarmee gehouden als je hen dwingt om uit hun wijk te verhuizen? Die mensen hebben hun hele netwerk hier, hoe voorkomen we dat ze straks niet in een sociaal isolement belanden? Daar kan ik me heel erg druk om maken.” 

Verandering op komst

We lopen naar wijkgebouw Odeon, dat nu onder meer een aantal ateliers, een sportzaal en de galerie Enfant Terrible huisvest. Meryem: “Hier komen wijkbewoners al decennia samen, maar ook dit pand gaat straks tegen de vlakte.” Binnen treffen we de eigenaar van Enfant Terrible, die bezig is met een groot steckportret van Erykah Badu. Hij vertelt dat hij zijn galerie misschien naar Zuid moet verkassen. “We verkopen vooral werk van jonge artiesten. Die vragen niet zoveel voor hun kunstwerken, dus ik kan er ook niet veel commissie voor rekenen. Als ik tweeduizend euro huur per maand kon ophoesten, ging ik wel op de Nieuwe Binnenweg zitten, maar dat zit er gewoon niet in.” 

DSC8898
Beeld door: beeld: Khalid Amakran

Wanneer merkte Meryem dat de wijk aan het veranderen was? “Ik denk dat dat met de komst van Marqt was in 2018. Die opent heus geen vestiging als er geen klanten zijn, en dat zijn vaak niet de oude bewoners. Op de hoek naast dat pand was jarenlang een mural van Lastplak, echt een herkenningspunt in de wijk. Van de een op de andere dag werd die muur wit geverfd. Dat was een moment dat ik dacht: er is verandering op komst.”

Op de plek waar Meryem woont, moeten over een paar jaar tachtig nieuwe woningen verrijzen. Onder beheer van Woonstad komen er veertig sociale huurwoningen in het hogere segment. De overige veertig komen onder beheer van het Rotterdams Woongenootschap: vrije sectorwoningen vanaf 800 euro per maand. “Mensen die minder hebben, worden weggestuurd om ruimte te maken voor mensen die meer hebben.” Daar komt het volgens Meryem op neer. “En die laatste groep wilde hier een paar jaar geleden nog niet dood gevonden worden.”

“Begrijp me niet verkeerd, het is fijn dat de wijk opgeknapt wordt. Maar het voelt heel oneerlijk dat het pas gebeurt als er mensen met geld in de wijk willen komen wonen. En als alleen zij hier straks overblijven, verlies je het karakter van het Oude Westen. Dan wordt het allemaal een homogene massa, terwijl het juist de diversiteit aan bewoners en zaakjes is die kleur geeft aan deze buurt.” 

Safe space

Niet alle herinneringen aan het Oude Westen zijn voor Meryem even rooskleurig. Ze is er ook een aantal jaren depressief geweest, had last van paniekaanvallen en wilde soms dagenlang haar huis niet uit. “Heilige Boontjes aan het Eendrachtsplein was in die tijd een van de weinige plekken waar ik wél heen durfde.” Vandaag zijn de deuren van de koffiezaak dicht: het pand wordt grondig verbouwd. Maar dankzij een belletje met filiaalhouder Paulo regelt Meryem binnen een mum van tijd dat we binnen toch een kijkje mogen nemen. 

DSC9134
Beeld door: beeld: Khalid Amakran

Via een brandtrap aan de achterzijde van het gebouw leidt Paulo ons naar de bovenste verdieping, waar een aantal werklui druk aan het zagen en boren zijn. Ondertussen vertelt hij in geuren en kleuren over de verbouwing. Als we later via dezelfde route naar beneden lopen, zegt Meryem: “Dankzij mensen als Paulo is Heilige Boontjes een soort safe space voor me geworden, ook toen het niet goed met me ging. Hij is zo vriendelijk en open dat ik me er vanaf het begin thuis heb gevoeld.” 

Op Instagram is Meryem altijd openhartig geweest over haar depressie, maar het heeft jaren geduurd voordat ze weer opkrabbelde. “Ik heb allerlei vormen van therapie geprobeerd, en ik dacht steeds: na tien sessies is mijn leven weer goed. Maar zo werkt het natuurlijk niet. Het heeft lang geduurd voor ik erachter kwam hoe traumatisch de eerste jaren van mijn leven waren. Eigenlijk ben ik twee keer onthecht: eerst werd ik als baby gescheiden van mijn ouders, en toen ik gehecht was geraakt aan mijn grootouders, moest ik naar Nederland verhuizen.”

Maar één keer heeft Meryem erover gepraat met haar moeder. “Dat blijft moeilijk. We hebben onze struggles, maar we zijn altijd op elkaar aangewezen geweest en hebben een groot verantwoordelijkheidsgevoel naar elkaar toe. Mijn vader is een paar jaar geleden overleden, maar ik had sinds de scheiding van mijn ouders geen contact meer met hem. Ik weet dat mijn moeder nog altijd met schuldgevoelens rondloopt, omdat ze me die eerste paar jaar van mijn leven voor haar gevoel heeft afgestaan. Daardoor gaat ze nu voor me door het vuur. Tegelijkertijd stelt ze ook hoge eisen aan mij. Ik ben haar enige kind en ze laat haar geluk van mij afhangen. Dat is een zware last om te dragen.” Even laat Meryem een stilte vallen, maar dan grinnikt ze. “Eigenlijk wil ik heel graag samen met mijn moeder in therapie, alleen heb ik haar dat nog niet verteld.”

Straatnamencommissie

Terwijl we via de Nieuwe Binnenweg dieper West inlopen, vertelt Meryem over de vele plekken in de straat die betekenisvol voor haar zijn. Bijvoorbeeld de mural van Eelco van den Berg op de hoek van de Bloemkwekersstraat; haar zoontje groet de bijbehorende sculptuur van een vos elke keer als ze voorbij lopen. Of shoarmazaak De Sjeik, waar ze jaren geleden een van de eerste dates met haar man had. “Op het eerste gezicht is dit allemaal misschien niet zo speciaal, maar de herinneringen die je het meest koestert in je omgeving, zijn vaak niet de grote monumenten of indrukwekkende gebouwen, maar juist de kleine plekjes die verweven raken met je alledaagse leven.” 

DSC8773

Eén gedeelte van de Nieuwe Binnenweg heeft Meryem begin dit jaar vermeden: de plek waar rapper en buurtgenoot Faisal ‘Feis’ Mssyeh op Nieuwjaarsnacht werd doodgeschoten. “Omdat hij zo’n onderdeel was van de gemeenschap waar ik toe behoor, was zijn dood een enorme klap. Des te meer omdat Feis midden in het leven stond. Hij had een leuke baan, was bezig met zijn muziek en zou die week samen gaan wonen met zijn vriendin.” 

Meryem vraagt zich hardop af wat er gebeurd is met de plannen om een pleintje in West naar Feis te vernoemen. “Ik heb gehoord dat er een straatnamencommissie in Rotterdam is. Ik wil achterhalen of ik daar wat invloed kan uitoefenen. Ik zou het prachtig vinden om Feis’ naam op een straatbordje te krijgen. Elke wijk heeft zo zijn bijzondere bewoners, en hij was er absoluut eentje in deze.” 

Faisals dood heeft volgens Meryem een bitterzoete nasleep gehad in de buurt. “Het was alsof we wekenlang een gedeeld verdriet droegen. De sfeer op straat voelde anders, er hing een soort stilte. Momenten als de herdenking hebben buurtbewoners op een bepaalde manier dichter bij elkaar gebracht. Die saamhorigheid is er volgens mij altijd in het Oude Westen, maar ik denk dat we er in januari allemaal net iets langer bij stilstonden. Het is tragisch dat Feis er niet meer is, maar de hoeveelheid verdriet toonde ook hoeveel liefde er voor hem was.” 

DSC8297

Lees meer

Nelleke Noordervliet: “Rotterdam voelt nog altijd als de enige plaats waar ik me niet hoef te verontschuldigen”

Interviewserie over de persoonlijke geschiedenis van markante Rotterdammers en hun wijken

Over deze serie 

Deze serie wordt gemaakt in samenwerking met TENT.

Vaak worden personen en gebeurtenissen die niet vergeten mogen worden herdacht in materiële en officiële vormen, zoals monumenten, straatnamen en nationale feestdagen. Maar hoe manifesteren herinnering en waardering zich nog meer? Van 12 juli t/m 22 september staat dit thema bij kunstplatform TENT centraal bij tentoonstelling ‘No You Won’t Be Naming No Buildings after Me’, samengesteld door Vincent van Velsen. 15 kunstenaars tonen werk waar andersoortige, vaak immateriële vormen van herinnering worden gepresenteerd. Tijdens de expositie zijn er diverse live events en performances. 

‘No You Won’t Be Naming No Buildings after Me: TENT, Witte de Withstraat 50.

Voordat je verder leest...

Vers Beton heeft jouw support nodig! Wij kunnen alleen blijven bestaan dankzij support van lezers. Maak jij onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk?

Nee, ik lees eerst het stuk verder

profielfoto

Jelena Barišić

Jelena Barisic (1990) kan het heus wel over iets anders dan hiphop hebben, maar alleen als het moet. Ze groeide op onder de rook van Rotterdam en werkt nu als freelance journalist, (eind)redacteur en programmamaker.

Profiel-pagina
2018_Khalid-Amakran_01_007

Khalid Amakran

Fotograaf

Khalid Amakran is een geboren Spangenaar met Marokkaanse ouders. Fotografie begon voor hem niet met een camera, Rotterdam veranderde in een videoclip als hij zijn mp3 speler in had. Beelden uit die clip zie je nu terug in de portretten die hij maakt.

Profiel-pagina
Lees één reactie

Reageren is voorbehouden aan Vers Beton-supporters. Meld je hier aan als supporter of log in.