Voor de harddenkende Rotterdammer
Hierslaapik_4_WEB
Beeld door: beeld: Patrick van der Jagt

Het is een zomerse, zonovergoten dag als ik naar het Maritiem Museum in Rotterdam fiets. Deze stad is al meer dan 30 jaar mijn thuishaven. Het was liefde op het eerste gezicht halverwege de jaren 1980. Een periode waarin Rotterdam nog vele malen rauwer en ruiger was. Perron 0 bestond nog en mijn vrienden uit Brabant maakten rechtsomkeer zodra ze het station uitliepen. De winkeliers in het Wilde Westen gingen massaal de straat op om te demonstreren tegen de drugsoverlast en de zoveelste schietpartij. Toch werd mijn hart gestolen door de werkmentaliteit en keiharde openheid van de mensen. 

Rotterdam is inmiddels als een mooie opgepoetste appel, getransformeerd naar een moderne, veilige plek waar het bruist van de creativiteit en de hipsters. Maar onder die glimmende buitenlaag schuilt een grimmiger gezicht. 1 Op de 4 kinderen groeit op in armoede. En aan de ondergrens van die armoede is nog een ander probleem, onttrokken aan het zicht: de ruim 4000 dak- en thuislozen.

Ik heb afgesproken met Patrick van der Jagt, ook wel bekend als Caveman010 uit de tv-serie Het Rotterdam Project van Beau van Erven Dorens. Ruim acht jaar lang leefde Patrick op straat. Een buitenslaper. De schatting is dat zo’n 130 mensen in Rotterdam dagelijks buiten slapen, daarnaast zijn er een ontelbaar aantal daklozen die van plek naar plek trekken en omschreven worden als bankslapers.

Sinds enkele maanden heeft Patrick een klein appartement, een kat, goed contact met zijn familie en werkt hij als fotograaf. Het gaat goed met hem. Hij neemt me twee dagen mee op fotosafari in de stad, voor een fotoserie (#hierslaapik) van zijn oude slaapplekken. De serie wordt getoond tijdens de Tweede Rotterdamse Daklozendag in de Pauluskerk op 16 september om aandacht te vragen voor goede opvang.

Hierslaapik_6_WEB
Beeld door: beeld: Patrick van der Jagt

Patrick is openhartig en vertelt zonder schroom over zijn vorige leven. Het is een wereld die ik niet ken. Ik leid een “gewoon” leven met een fijne woning, leuk werk, sport, een vriend, studerende dochter en vakantie. In periodes van drukte hoor ik mezelf regelmatig zuchten, dat ik ‘wel even lekker thuis zou willen zijn’, ‘netflix op’, ‘beetje aanrommelen’. Soms zeg ik het verontschuldigend, voordat je het weet ben je saai. De luxe van een dak boven mijn hoofd neem ik daarbij stomweg voor vanzelfsprekend aan. Terwijl het begin van de oplossing precies daarin zit: dat dak boven je hoofd, een plek waar je tot rust en op adem kan komen, vertelt Patrick me.

Buiten bij het Maritiem Museum in de zon lopen wat verloren toeristen. Patrick neemt een foto van een havenkraan. Zo overdag ziet het er clean en industrieel uit. Een metalen wand, een informatiebordje en een donkere opening. In de avond kroop hij daaronder weg, krulde hij zich in een hoek en was het zijn thuis.

Hierslaapik_3_WEB
Beeld door: beeld: Patrick van der Jagt

Iets verderop staat een hijskraan, zo’n bestuurdersbakkie van een kleine graansilo. Daaroverheen bruine tentdoek. Met wat gehannes tillen we het doek op en gluren naar binnen. Zittend op de bestuurderstoel wordt het bakkie ineens een luxe, warme en droge slaapplaats. Langzaamaan openbaart de stad zich aan mij als een muizenhol. Overal zijn hoeken en gaten. Schuilplaatsen. Soms ligt er poep. Slapen of je toilet, het ligt dichtbij elkaar.

We vinden de restanten van de nacht overal terug. Een beduimeld kussen, een lege fles wijn en een gejatte bankpas onder een bosje zijn het stilleven van de naamloze buitenslaper.

Hierslaapik_1_WEB
Beeld door: beeld: Patrick van der Jagt

Patrick vertelt, fotografeert. Hij werkt snel, met haast, alsof hij weer door moet op jacht naar een plek voor de nacht. Af en toe komt zijn verleden heel dichtbij. Op een muur in het trappenhuis van een parkeergarage vinden we een lange brief, geschreven door een boze vriend: “beste Patrick…”.

Een oranje tent waarin hij wekenlang sliep zien we half weggestopt terug op een andere plek. Nu het tijdelijke huis van een ander. Onder een brug staat een stalen deur op een kier, met daarachter een klein opberghok ingericht als woonkamer met een stoel, een tafel, een opgerolde slaapzak en een gejatte fiets.

Hierslaapik_11_WEB
Beeld door: beeld: Patrick van der Jagt

Een dakloze die slapend aangetroffen wordt kan rekenen op een boete van € 140,-. Alsof het leven op straat al niet straf genoeg is. De meeste buitenslapers gaan daarom op in de menigte, ze zorgen voor een zo onzichtbaar mogelijk bestaan. Deels uit schaamte, grotendeels uit zelfbehoud. Tijdens onze tocht door de stad ontmoeten we maar een enkele keer iemand die bij deze nachttaferelen hoort. Aangesproken door twee jonge agenten veegt een oudere man beschaamd een stukje stoep achter het Nieuwe Instituut schoon. Alsof hij zijn bestaan moet wegpoetsen.

“Steden schuilen niet wanneer het regent” staat er op het gebouw van de Roteb aan het Kleinpolderplein. Voor mij betekent het dat de stad er altijd is. Dat deze stad, ons Rotterdam er altijd is. In zonneschijn én bij regen. Dat wij in Rotterdam niet wegkijken voor de problemen, maar dat wij ze met opgestroopte mouwen aanpakken. Net zolang totdat het opgelost is. Van glimmende buitenkant tot gezonde binnenkant.

Over dit artikel

In Rotterdam leven 100 tot 150 mensen op straat. Vaak mensen die kampen met ernstige psychiatrische problemen en verslaving. Maar ook een groeiende groep Midden- en Oost-Europeanen, voor wie geen opvang en hulp geregeld is in Rotterdam. Over een aanpak voor deze mensen, gaat de stad onder meer tijdens de Tweede Rotterdamse Daklozendag op maandag 16 september in gesprek. De fotoserie wordt ook die dag gelanceerd.

Voordat je verder leest...

Wij kunnen alleen bestaan dankzij support van lezers. Help jij ons om onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk te blijven maken? Vanaf 6 euro per maand ben je supporter!

Nee, ik lees eerst het stuk verder

Schermafbeelding 2019-09-11 om 15.33.54

Marlyn van Erp

Marlyn van Erp is creatief producent en filmmaker. Een bezoek in 1985 aan Rotterdam was genoeg om de vonk over te laten slaan. Ze studeerde aan de Willem de Kooning Academie, had jarenlang haar ontwerpstudio hAAi in Delfshaven en organiseert maandelijks BNO IMG LAB in Het Nieuwe Instituut. Ze is altijd op zoek naar woorden en beelden en daden.

Profiel-pagina
Schermafbeelding 2019-09-11 om 15.34.26

Patrick van der Jagt

Fotograaf

Patrick van der Jagt is fotograaf en was 8 jaar lang dakloos. Hij veroverde de harten van de kijkers in het programma het Rotterdam Project van Beau van Erven Dorens, en zijn eigen tv serie Caveman. Speciaal voor de Tweede Rotterdamse Daklozendag maakte hij foto’s van plekken waar hij vroeger op straat sliep. 

Profiel-pagina
Nog geen reacties

Om te reageren moet je ingelogd zijn. Inloggen kan je hier. Als je nog geen account hebt meld je nu aan als supporter of maak hier een gratis reageerdersaccount aan.