Voor de harddenkende Rotterdammer

Sanneke van Hassel kwam met een omweg – zoals ze het zelf zegt – in het vak van auteur terecht. Van jongs af aan verzon ze verhalen, maar ze deed daar verder niet veel mee. Na de studies theaterwetenschap en cultuurgeschiedenis werkte ze jarenlang achter de schermen in de theaterwereld. Na ‘het honderdste persbericht’, was het tijd voor iets anders. Ook toen ze naar de Schrijversvakschool ging en in literaire tijdschriften publiceerde, bleef het idee dat schrijven haar beroep kon worden voor haar ongrijpbaar. Tot uitgeverij De Bezige Bij belde: ze debuteerde met de verhalenbundel IJsregen (2005). Hoewel ze sindsdien ook romans publiceerde, staat Van Hassel vooral bekend als auteur van korte verhalen, zoals in haar nieuwe bundel Nederzettingen.

Ik las op de site van de uitgever dat het boek ‘over een rusteloze tijd en een versplinterde samenleving’ verhaalt. Dat klonk mij vrij pessimistisch in de oren?
“Later heb ik aan die tekst nog ‘met humor en mededogen’ toegevoegd, maar dat staat er vast nog niet bij. Een splinter doet pijn, daarom klinkt versplintering wat negatief. Maar zo bedoel ik het hier niet. Het gaat erom dat er in de stad heel veel verschillende levens heel dicht op elkaar geleid worden. Het laatste verhaal van de bundel gaat over een man die al zijn hele leven in een straat woont en door de brandweer uit zijn zolderkamer getakeld wordt omdat hij met een zware longontsteking naar het ziekenhuis moet. Terwijl dat gebeurt denkt hij heel liefdevol aan alle mensen die hij kent in zijn straat. Hij ziet de diversiteit als een rijkdom en zo zie ik dat ook.”

Waarom koos je de titel Nederzettingen?
“Als titel van een bundel kies ik meestal de titel van een verhaal waar ik tevreden mee ben, die tot de verbeelding spreekt en iets van de thematiek laat doorschemeren. In dit geval gaat het titelverhaal over een archeologe die onderzoek doet naar de eerste vestigingen van de stad Rotterdam en tegelijkertijd zichzelf graag wil vestigen. Als je op een plek gaat wonen, werken, dan zet je jezelf als het ware ergens neder. Archeologie laat zien hoe tijdelijk dat kan zijn. Archeologen leggen plekken bloot waar ooit hele beschavingen waren, maar waar nu gewoon een bos overheen gegroeid kan zijn. Dat vind ik de ontwikkelingen Rotterdam ook relativeren, het is sinds een jaar of tien booming, maar misschien is er over twintig jaar wel weer een slechte tijd.”

sanneke-vb-kjazbec-18
Beeld door: beeld: Katarina Jazbec

Als ik jouw verhalen lees, herken ik heel duidelijk dat ze zich in Rotterdam afspelen. Hoe belangrijk is de stad voor jouw verhalen?
“Als ik schrijf ‘hij woont op Zuid’, zeggen ze bij de uitgeverij altijd: dat moet je even uitleggen, anders denkt iedereen dat het Amsterdam Zuid is. Mijn verhalen gaan over Rotterdam en worden heel erg gevoed door Rotterdam. Op twee verhalen na speelt alles in Nederzettingen zich af in Rotterdam. Maar als ik in Zoetermeer zou wonen, zouden mijn verhalen zich in Zoetermeer afspelen. Ik ga naar buiten en voor mijn neus gebeurt van alles, of iemand vertelt me iets. Daar beginnen verhalen: ze dienen zich aan. Maar denk niet dat ik het allemaal zelf meemaak. Ik verzin heel veel. Al is dit boek wel het meest autobiografische tot nu toe.”

Het zou onzin zijn als ik alleen nog maar zou schrijven over witte vrouwen van achtenveertig

Sanneke van Hassel

Een van de personages in de bundel is een buschauffeur die lang geleden vanuit Kaapverdië naar Rotterdam is gekomen. Is dat lastiger om te schrijven dan een verhaal over iemand die qua achtergrond meer op jouzelf lijkt?
“Het kost me meer moeite, vooral omdat ik wil dat het allemaal klopt. Daarom doe ik voor zo’n verhaal uitgebreid onderzoek. Dit verhaal is over een langere periode tot stand gekomen, waarbij ik steeds weer op dingen stuitte die ik wilde uitzoeken. Er is natuurlijk discussie over: of dat wel kan, wanneer het cultural appropriation is. Maar in romans doe je niks anders dan je voorstellen hoe het leven van een ander is. Dat vind ik juist het zo mooi aan fictie, het is een uitnodiging om vaker over het leven van andere mensen na te denken. Ik ben blij dat schrijvers met verschillende culturele achtergronden steeds meer gelezen en uitgenodigd worden, dat moet echt beter. Maar het zou onzin zijn als ik alleen nog maar zou schrijven over witte vrouwen van achtenveertig.”

Hoe is de wereld in jouw verhalen veranderd sinds je begon met schrijven?
“Ik denk dat de confrontaties tussen de verschillende werelden waarin mensen leven harder geworden zijn. In de bundel Witte Veder (2008) staat het verhaal Meg, over een vrouw die met haar auto naar een garage op Katendrecht gaat en in een wereld terecht komt die ze niet goed snapt. Dankzij gentrificatie gebeuren dat soort dingen de hele tijd in de stad.
Maar de grootste verandering ligt bij mij zelf. Ik ben in 2006 moeder geworden. Zodra je een kind krijgt word je veel meer met andermans werelden geconfronteerd. Opeens had ik op het schoolplein het beste contact met iemand van Leefbaar Rotterdam, terwijl dat totaal niet mijn partij is. Dat zie je terug: in mijn oudere werk komt een vrouw alleen iemand tegen aan de bar, in mijn huidige verhalen doen hele straten mee.”

sanneke-vb-kjazbec-10
Beeld door: beeld: Katarina Jazbec

Het verhaal Elf gaat over je zoon en je noemt dat het de eerste keer is dat je over je eigen kinderen schrijft. Waarom nu wel en eerder niet?
“Ik ben opgegroeid en opgeleid in een tijd waarin de kunst zelf en de vorm ervan, het hoogste doel waren; l’art pour l’art. En voor mij is de vorm nog steeds wezenlijk. Tegenwoordig is je persoonlijke verbinding met de wereld vaker het uitgangspunt. Dat is niet beter of slechter, maar wel anders. Dit verhaal was daarom een soort experiment voor mij: laat ik dat ook eens doen. Ik schreef het oorspronkelijk voor een bundel over moederschap op een moment in mijn leven dat dat erg op de voorgrond stond. Mijn stiefdochter zat in haar eindexamenjaar van de middelbare school, mijn oudste zoon ging naar het laatste jaar van de basisschool en mijn jongste zoon ging naar groep drie. Allemaal belangrijke overgangsfases in die levens. Meestal deed ik, zodra ik aan het werk ging, letterlijk en figuurlijk de deur dicht voor de kinderen. Maar ik wilde dat niet meer omdat ik er zoveel mogelijk wilde zijn voor hen. Het was ook voor het eerst dat ik spijt had dat ik niet eerder meer had opgeschreven over hun levens.”

“Bij vrouwelijke auteurs worden de grote onderwerpen uit het persoonlijke leven nog wel eens beoordeeld als wissewasjes. Ik heb mezelf denk ik ook wel gecensureerd in het verleden. Hoewel een van mijn beste verhalen zich wel afspeelt op een kinderdagverblijf. Ik ken geen enkel ander verhaal dat zich afspeelt op een kinderdagverblijf, maar hoeveel mensen brengen hun kinderen daar niet dagelijks heen? En er zijn wél heel veel verhalen die zich afspelen in cafés. Waarom zou dat een meer geschikte plek voor een verhaal zijn? Het is tijd dat er meer andere verhalen worden verteld, en dat die verhalen aandacht krijgen. Verhalen van vrouwen, van migranten, in de literatuur en in de beeldende kunst. Is er al een roman over de overgang? De midlife perikelen van de man zijn een welbekend onderwerp, maar de overgang is blijkbaar niet belangrijk genoeg. En zo zijn er nog steeds taboeonderwerpen. Dat is toch interessant?”

sanneke-vb-kjazbec-6
Beeld door: beeld: Katarina Jazbec

Nederzettingen is op 19 september verschenen en wordt op 27 september gepresenteerd bij boekhandel Van Gennep.

Voordat je verder leest...

Wij kunnen alleen bestaan dankzij support van lezers. Help jij ons om onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk te blijven maken? Vanaf 6 euro per maand ben je supporter!

Nee, ik lees eerst het stuk verder

versbeton 1111

Fay van der Wall

Fay van der Wall (1983) werkt als freelance schrijver en maker. Schrijft voor Vers Beton over popcultuur, kunst, muziek, media en de stad

Profiel-pagina
profile photo-katarina jazbec

Katarina Jazbec

Fotograaf

Katarina Jazbec (1991) is een documentaire fotograaf en beeldend kunstenaar. In haar projecten behandelt ze vragen over ethiek, vrijheid, werk, sociale ongelijkheid en ziekte. Ze is in 2017 met een master afgestudeerd aan St. Joost in Breda met een film over het lezen van literaire fictie met een groep Belgische gevangenen.

Profiel-pagina
Nog geen reacties

Om te reageren moet je ingelogd zijn. Inloggen kan je hier. Als je nog geen account hebt meld je nu aan als supporter of maak hier een gratis reageerdersaccount aan.

Advertentie

Logo_giraffe_01_600x500