Voor de harddenkende Rotterdammer
DSC0962
Beeld door: beeld: Khalid Amakran

Is er een plek in Rotterdam die de afgelopen decennia zoveel veranderd is als Katendrecht? Van roemruchte zeeliedenbuurt via grimmige probleemwijk naar een yuppenwalhalla waar de gemiddelde koopwoning inmiddels bijna vier ton kost: het schiereiland versleet door de jaren heen vele identiteiten en reputaties. Unorthadox (o.a. Kyteman’s Orchestra, Shahmen) – Dox voor vrienden en kennissen – kent ze allemaal. 

Het zal begin jaren vijftig zijn geweest toen de wegen van zijn grootouders elkaar op de Kaap kruisten. Dox neemt ons mee naar de overkant van de Rijnhaven, waar hij vanaf de Wilhelminapier de exacte plek aanwijst. Waar de vroegere veerpont tussen de Kop van Zuid en Katendrecht aanmeerde, ten westen van de Fenixloodsen, is nu de knalgele steiger van de watertaxi te vinden. Op die plek schudde Maria Schouten voor het eerst de hand van Alwin Davis, een Surinamer die naar de VS was geëmigreerd en uiteindelijk als zeeman op de Holland-Amerika lijn in Rotterdam was beland. “Ze trouwden, bleven op Katendrecht wonen en kregen kregen zes kinderen, waarvan mijn vader de oudste is”, vertelt Dox. Hij moet zijn stem verheffen om boven de harde windvlagen uit te komen. 

Zo kwam het dat Dox zich van kleins af aan thuisvoelde op de Kaap, zelfs terwijl hij in Charlois en IJsselmonde opgroeide bij zijn moeder. “Ook toen ik weinig contact had met mijn vader, kwam ik wel veel over de vloer bij mijn oma en andere familieleden die in de wijk woonden.” Toen hij op zichzelf ging wonen was de keuze snel gemaakt: een appartementje op het schiereiland.

Wolventroepen

Dat was eind jaren negentig, een periode waarin weinigen vrijwillig naar Katendrecht trokken. “Alle ingrediënten voor narigheid waren er aanwezig: werkloosheid, armoede, een gebrek aan positieve rolmodellen. Voor jongeren was er geen moer te doen, dus zwierven ze vooral rond op straat, in wolventroepen van soms wel dertig man. Het was niet moeilijk om met criminaliteit en geweld in aanraking te komen, het hoorde voor velen bij het alledaagse leven in de wijk.”

DSC0988
Beeld door: beeld: Khalid Amakran

Terwijl we over de Rijnhavenbrug richting zijn oude woning wandelen, herinnert Dox zich een dag dat hij voor zijn raam zat te gamen en er een jongen met een zakje kogels voorbijliep. “Ik denk niet dat hij ouder was dan dertien. Ik stelde voor om te ruilen: mijn GameBoy voor de kogels.” Zo probeerde Dox de jongeren van Katendrecht wel vaker op het rechte pad te houden.

Toen hij in de hiphopscene naam maakte als rapper, nodigde hij ze uit voor clipshoots, of gaf hij workshops in de wijk. “Ik was niet de enige bewoner die een steentje bij probeerde te dragen, maar van bovenaf gaf niemand iets om die jongeren. Niemand keek destijds om naar de Kapenezen.”

Na de eeuwwisseling leek daar langzaamaan verandering in te komen: Katendrecht zat merkbaar in de lift. “Er trokken kunstenaars naar de wijk, er werden pop-up barretjes en galeries geopend”, somt Dox op. “Dat vond ik eigenlijk wel een leuke, spannende periode. Ik had het idee dat de oude bewoners gewoon terecht konden in de nieuwe zaakjes. En de nieuwkomers waren misschien anders dan de typische, volkse Kapenezen, maar ze deden wel hun best om zich te vermengen met de rest van de wijk. Ze moesten ook wel: ze waren in de minderheid.”

Met de nek aangekeken

De opwaardering van Katendrecht zette door: het eens verpauperde Deliplein leefde op dankzij nieuwe restaurants en koffietentjes, en in een van de Fenixloodsen begon de culinaire trekpleister Fenix Food Factory. De wijk werd veiliger, de straten schoner en groener. Veel verouderde sociale huurwoningen maakten plaats voor nieuwbouw en de huizenprijzen stegen in rap tempo. Deze frisse wind in de buurt had een prijskaartje: veel oude bewoners moesten uitwijken naar andere delen van de stad. De Kapenezen die overbleven botsten niet zelden met de nieuwkomers in de wijk.

DSC0831
Beeld door: beeld: Khalid Amakran

Dox: “Er was van alles mis met het Katendrecht uit mijn jeugd, maar wie de buurt écht kende, zag ook veel moois. De veelheid aan culturen die naast elkaar leefden, de straatbarbecues, de latin muziek die op zonnige dagen door de straten galmde. Mijn oma was elk weekend in de Brooklyn Bar, die vroeger op de hoek van Deliplein zat. Ze ging alleen, want de hele buurt was er te vinden. Zelfs de bandietjes uit de wijk kwamen dan een praatje met haar maken. Dat is de soort gemeenschapszin die mij ooit naar Katendrecht heeft getrokken en wat ik nu een beetje mis.”

Hij vervolgt: “Men heeft het nu over hoeveel fijner en hipper de wijk is geworden, maar zijn de oude bewoners er echt op vooruitgegaan? Die fancy restaurants rondom Deliplein zijn er niet voor hen. Ga maar kijken, ze werken er niet en zitten er niet. Dus waar kunnen ze nu samenkomen, contact leggen? Als ze voor hun eigen voordeur op de stoep rondhangen worden ze door de nieuwe bewoners, bezoekers en toeristen met de nek aangekeken. Dat wordt dan gezien als tacky.”

Pioniers

Via een onverhard pad lopen we naar de noordelijke kade, de plek waar Dox’ opa en oma elkaar meer dan zestig jaar geleden ontmoetten. “Toen ik Katendrecht zag veranderen, heb ik besloten dat ik me niet weg zou laten pesten. Ik laat me mijn geschiedenis niet ontnemen”, zegt hij, terwijl hij over het water uitkijkt. “Dus toen die nieuwe zaakjes de deuren openden, ging ik er gewoon zitten. Zo van: ik hoor hier ook thuis. Inmiddels ken ik daardoor bijna alle ondernemers op het Deliplein, en ook een hoop nieuwe bewoners. Het zijn echt niet allemaal omhooggevallen yuppen, hè. Er zitten ook veel lieve mensen met goede bedoelingen bij. Een aantal van mijn inmiddels meest hechte vriendschappen is ook afkomstig uit die lichting.” 

vb-mailchimp

Lees meer

Op de hoogte met onze wekelijkse nieuwsbrief

Op de hoogte blijven van Vers Beton per mail? Schrijf je in voor de wekelijkse nieuwsbrief

Toch snapt Dox dat er genoeg oude bewoners zijn die zich niet meer thuisvoelen in hun wijk. “Door mijn werk beweeg ik me al jaren in het creatieve circuit. Dat heeft mijn cirkel uitgebreid en me blootgesteld aan allerlei lagen van de bevolking. Daar kan ik nu vrij makkelijk tussen schakelen. Dat geldt niet voor een hoop van de boys waar ik mee opgegroeid ben.”

Om die reden heeft hij zich opgesteld als een bruggenbouwer tussen de oude en de nieuwe Kaap. “Ik heb altijd mijn best gedaan om het gesprek aan te gaan, meer begrip tussen de bewoners te stimuleren. En weet je wat het grappige is? De mensen die hier zo’n tien jaar geleden kwamen wonen, hebben het ook niet zo op de recentste lichting nieuwkomers. Zij zien zichzelf als een soort pioniers; zij durfden hierheen te trekken voordat het hip was.”

Goed mis

Eind 2018 werd Katendrecht opgeschrikt door een brute schietpartij op straat, waarbij een buurtbewoner om het leven kwam. Dox leidt ons naar de plek waar het gebeurde, op de hoek van de Rechthuislaan, maar begint er pas een stuk verderop over te vertellen, bij een bankje langs de Maashavenkade. Hij is duidelijk aangeslagen. Weer die harde wind: Dox hurkt, steunt met een arm op het zitvlak van het bankje en probeert met de nodige moeite wat American Spirit-tabak in een lange vloei te draaien.

DSC0715
Beeld door: beeld: Khalid Amakran

“Ik kende Dairon van jongs af aan”, begint hij dan. “Hij had een vrolijke, warme persoonlijkheid, maar hij was wel opgegroeid op het beruchte Katendrecht van weleer. Hij deed hard zijn best om een positieve koers in te slaan. Dat was iets waar we door de jaren heen regelmatig gesprekken over hadden gehad. Hij had wel dromen, maar geen idee hoe ze te verwezenlijken. En hij had  talenten, maar niet genoeg elleboogruimte om ze te ontwikkelen.”

Hij vervolgt: “Twee weken voor zijn dood was ik met een stel mensen uit de culturele sector bourgondisch aan het dineren in een nieuw restaurant in de Atjehstraat, toen ik aan de overkant van de weg een groepje boys van vroeger spotte. Het contrast kon niet groter zijn. Mijn gezelschap liep terug richting het Deliplein, maar ik stapte op de jongens af om ze te groeten. Dairon was de eerste die ik zag. Hij trok me even apart en vertelde trots dat hij een nieuwe baan had. Hij zei: ‘Ik moet mijn zoontje andere dingen laten zien.'”  

Dox was thuis toen hij – twee weken later –  schoten hoorde. Op het moment dat hij vanaf zijn balkon polshoogte wilde nemen, hoorde hij Dairons naam roepen. “Iemand rende halsoverkop mijn straat in, zijn shirt zat onder het bloed. Toen wist ik zeker dat het goed mis was.” 

Potje Monopoly

De dood van Dairon zette de verstandshouding tussen de oude en nieuwe Kapenezen weer op scherp. “Een tijd later hoorde ik op een terras een stel nieuwkomers praten over de schietpartij. ‘Gespuis’ was het woord dat ze gebruikten. Fucking respectloos, want het was immers een vergismoord. Dairon was op de verkeerde tijd op de verkeerde plek, om iemand te feliciteren met zijn verjaardag. En intussen doet de gemeente alsof dit alles een potje Monopoly is. Een hotel hier, een nieuw woonblok daar.

Degenen die het voor het zeggen hebben, gaan blind voor het geld. Alsof er geen echte mensen wonen, alsof deze plek geen geschiedenis heeft.” Hij gebaart naar het braakliggend terrein achter ons. Op een enorm bord wordt het zoveelste nieuwbouwproject aangekondigd. ‘Kaap jij de laatste plek?’ staat er in chocoladeletters.

DSC0863
Beeld door: beeld: Khalid Amakran

Voor het eerst vraagt Dox zich af of hij nog wel op Katendrecht wil blijven. “Dairons dood, de gentrificatie, de spanningen tussen buurtbewoners… heb ik het maximum van wat ik hier kan verdragen bereikt? Is de maat vol, zelfs voor iemand die altijd flexibel om is gegaan met de veranderingen in de wijk? Het zijn vragen waar ik nog geen antwoord op heb.”

Als we even later langzaam teruglopen naar het Deliplein, zegt Dox: “Ik heb wel vooral zware shit gedeeld vandaag, hè?” Het klinkt bijna verontschuldigend. “Maar begrijp me niet verkeerd: ik zal altijd liefde voor Katendrecht hebben, zelfs als ik er ooit voor kies om weg te gaan.” We passeren een benedenwoning waar een vrouw aan het koken is. Uit het openstaande keukenraam klinkt luide Spaanstalige muziek. Dox glimlacht. “Daar heb je het! Toch nog een stukje van de oude Kaap.” 

DSC8979

Lees meer

Meryem Slimani: “Mensen die nu in het Oude Westen komen wonen, wilden er vroeger niet dood gevonden worden”

Interviewserie over de persoonlijke geschiedenis van markante Rotterdammers in hun wijk

Over deze serie 

Deze serie wordt gemaakt in samenwerking met TENT. Lees hier alle interviews in deze serie. 

Vaak worden personen en gebeurtenissen die niet vergeten mogen worden herdacht in materiële en officiële vormen, zoals monumenten, straatnamen en nationale feestdagen. Maar hoe manifesteren herinnering en waardering zich nog meer? Van 12 juli t/m 22 september staat dit thema bij kunstplatform TENT centraal bij tentoonstelling ‘No You Won’t Be Naming No Buildings after Me’, samengesteld door Vincent van Velsen. 15 kunstenaars tonen werk waar andersoortige, vaak immateriële vormen van herinnering worden gepresenteerd. Tijdens de expositie zijn er diverse live events en performances. 

‘No You Won’t Be Naming No Buildings after Me: TENT, Witte de Withstraat 50.

Voordat je verder leest...

Wij kunnen alleen bestaan dankzij support van lezers. Help jij ons om onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk te blijven maken? Vanaf 6 euro per maand ben je supporter!

Nee, ik lees eerst het stuk verder

profielfoto

Jelena Barišić

Jelena Barisic (1990) kan het heus wel over iets anders dan hiphop hebben, maar alleen als het moet. Ze groeide op onder de rook van Rotterdam en werkt nu als freelance journalist, (eind)redacteur en programmamaker.

Profiel-pagina
2018_Khalid-Amakran_01_007

Khalid Amakran

Fotograaf

Khalid Amakran is een geboren Spangenaar met Marokkaanse ouders. Fotografie begon voor hem niet met een camera, Rotterdam veranderde in een videoclip als hij zijn mp3 speler in had. Beelden uit die clip zie je nu terug in de portretten die hij maakt.

Profiel-pagina
Nog geen reacties

Om te reageren moet je ingelogd zijn. Inloggen kan je hier. Als je nog geen account hebt meld je nu aan als supporter of maak hier een gratis reageerdersaccount aan.