Advertentie

VB_banner_1456x80_2
Voor de harddenkende Rotterdammer
Vlucht-september-2017-©Ossip451
Beeld door: beeld: Ossip van Duivenbode

Wie het Schieblock niet kent van de beeldbepalende gele Luchtsingel aan de straatkant of de Biergarten en nachtclub Annabel aan de andere kant, kent het waarschijnlijk van de kweektuin DakAkker en café Op ’t Dak, op de zevende verdieping van het gebouw. 

In de bloeiende daktuin op het dak van het Schieblock –  ’s zomers vol eetbare bloemen, kruiden, groenten en insecten – hoor je de echo’s van de claxons op de weg beneden, een langsrijdende trein, af en toe een malende koffiemachine en… “hoor je dat?” vraagt dakboer Wouter Bauman. “Een slechtvalk paartje!” Hij wijst naar het gebouw aan de andere kant van de Schiekade, waar de twee roofvogels hun nest gebouwd hebben.

Een spons, maar dan slim

Deze idyllische plek heeft nog een heel andere verrassing in petto: een innovatief waterretentie- en drainagesysteem genaamd SlimDak. Rob Steltenpöhl, de uitvinder van het dak, legt het uit als een upgrade van een regulier groendak. Het SlimDak kan, net als de low tech variant ervan, regenwater bergen – maar dan zeven keer zoveel. Onder meer dankzij een subsidie van Citylab010 kwam er afgelopen jaar een testopstelling op het Schieblock. 

Elk groendak heeft een sponsfunctie. Het vangt regenwater op, eerst in de bovenste substraatlaag waarin de beplanting wortelt, dan zakt het via de filterlaag door naar de drainagelaag. Zodra die laag helemaal volgelopen is, loopt het water vanzelf door naar de afvoer. Dit zorgt voor een vertraging in de afvoer van het hemelwater en dat kan piekbelasting van de riolering voorkomen. 

Maar die sponsfunctie van een regulier groendak kent beperkingen. Want, simpel gezegd: vol is vol. Bij heftige piekneerslag kan het zomaar gebeuren dat de maximale bergingscapaciteit al bereikt is terwijl het nog steeds regent. “Het water is opgesloten in het systeem”, licht Steltenpöhl toe. “De enige manier waarop het kan verdwijnen, is door verdamping.” 

Zie daarom: het SlimDak. Steltenpöhl bedacht dat de berging eigenlijk leeg zou moeten zijn op het moment dat een stortbui uitbarst. Hij ontwierp een systeem dat, gebaseerd op de weersvoorspelling, de berging automatisch leeg laat lopen ruim voordat de hoosbui is voorspeld. Op die manier weet je zeker dat het regenwater opgevangen kan worden en de riolering niet alsnog overbelast raakt. 

Een bijkomend voordeel is dat je water op deze manier ook juist vast kunt houden, wanneer dat nodig is. Want we zien de laatste jaren niet alleen meer piekneerslag, we hebben ook te maken met langere periodes van droogte. In 2018 hadden we ‘een zomer waar je u tegen zegt’, aldus Steltenpöhl. En in dat soort periodes houdt het SlimDak het water juist vast. Dat heeft een verkoelend effect op de stad en is bovendien beter voor de planten. Het komt de biodiversiteit ten goede – en daar profiteren die slechtvalken ook weer van.

2T8C82111_small
Beeld door: beeld: Ossip van Duivenbode

Van knutselen tot marktintroductie

Het idee van het SlimDak begon zo’n tien jaar geleden en nam concretere vormen aan toen Rob Steltenpöhl een jaar of vijf geleden met een groepje enthousiastelingen ‘illegaal’ begon te knutselen. Illegaal, omdat de top van het bedrijf waarvoor hij werkt, Optigrün, nog niet overtuigd was van de commerciële haalbaarheid van het concept. Maar toen hij geld kreeg om iets te ontwerpen voor de Innovation Expo in Amsterdam in 2016, greep hij zijn kans: “Dat budget hebben we gruwelijk misbruikt om het SlimDak te bouwen.” 

Later dat jaar won Steltenpöhl met zijn ‘Smart Flow Control’ een belangrijke innovatie-award, wat voor zijn werkgever aanleiding was om het project toch te omarmen.  In 2018 werd die pilot op het Schieblock geopend en anno 2019 is het systeem klaar voor ‘marktintroductie’: er zijn al achttien slimme daken besteld.

Eén daarvan komt bovenop het nieuwe hoofdkantoor van het European Medicines Agency in Amsterdam en wordt volgens Steltenpöhl deze week al geïnstalleerd. En ook op het dak van Rotterdamse schouwburg De Doelen wordt een slim dak aangelegd – van maar liefst vijfduizend m2.

Er zijn 18 slimme daken besteld, waaronder op het nieuwe hoofdkantoor van het European Medicines Agency in Amsterdam en een op De Doelen

rotterdamse-DAKEN-piramide

Lees meer

Het dak op! De kansen voor dakgebruik in Rotterdam

Deel 2 in een korte serie: inspirerende voorbeelden van dakontwikkeling voor Rotterdam

Dat betekent niet dat het systeem uitontwikkeld is. Er kan nog van alles aan geoptimaliseerd en toegevoegd worden. Je zou bijvoorbeeld een slimme koppeling kunnen maken met een watertank zodat regenwater ook gebruikt kan worden om het toilet mee door te spoelen, suggereert Steltenpöhl. 

Met al die nieuwe slimme daken zal het eerste SlimDak op het Schieblock binnenkort een stuk minder uniek zijn. De populariteit van de DakAkker en café Op ’t Dak zal er niet onder lijden. Dakboer Wouter Bauman (“je herkent hem wel, hij ziet eruit als een dakboer,” aldus de vriendelijke medewerkers van het café) krijgt van Zuid-Korea tot Amerika aanvragen voor rondleidingen op zijn DakAkker en geeft lezingen over zijn werk van Oslo tot Boekarest. Daarnaast gaan er wekelijks vrijwilligers in de tuin aan de slag, en komen er regelmatig Rotterdamse schoolkinderen langs die op het dak leren over hoe hun eten eigenlijk gemaakt wordt.

Het grootste stadslandbouwdak van Europa werd niet voor niets in 2017 gekroond tot het ‘beste dak van Nederland’. Dankzij de tuin, het uitzicht, de koffie, en misschien ook wel die slechtvalk, zullen de bezoekers ongetwijfeld blijven komen.

Ambitie voor 1 miljoen m2 multifunctioneel dak 

Rotterdam heeft het grootste oppervlak aan platte daken van Nederland: 14,5 miljoen m2. Die daken bieden mogelijkheden, ziet ook de gemeente. Rotterdam heeft nu al meer dan 300.000 vierkante meter groen dak, maar in 2030 wil de gemeente één miljoen m2 ‘multifunctioneel dak’ hebben. Dat kan een groen dak zijn (beplanting), maar ook geel (opwekken van duurzame energie), blauw (vasthouden van regenwater) of rood (ontmoetingsplaatsen). Het aanleggen van groendaken wordt door de gemeente gesubsidieerd. 

Een eerdere versie van dit artikel is verschenen in het boek ‘Smart & Verbonden’, een publicatie van de Future City Foundation die verscheen op 28 oktober 2019: de Dag van de Stad. Lees hier meer over dit project.

Voordat je verder leest...

Jij kan dit artikel gratis lezen, maar wij kunnen het niet gratis maken. Vers Beton kan alleen bestaan dankzij de support van onze lezers die zo onafhankelijke journalistiek over Rotterdam mogelijk maken. Vanaf 6 euro per maand ben je supporter!

Nee, ik lees eerst het stuk verder

Adriaan

Adriaan de Jonge

Adriaan de Jonge (1994) is politiek filosoof en journalist. Groeide op langs de Rijn, reisde af naar het zuiden voor een studie in Maastricht en vertrok daarna stroom opwaarts naar de enige echte Maasstad. Hij bijt zich graag vast in netelige maatschappelijke kwesties en is lichtelijk geobsedeerd met vraagstukken over werk, inkomen en ongelijkheid.

Profiel-pagina
Ossip

Ossip van Duivenbode

Fotograaf

Ossip van Duivenbode (1981) is architectuurfotograaf. “Architectuur en stedenbouw zijn volledig in mijn bestaan verwikkeld. Als ik door een stad loop, ben ik continu aan het observeren. Wat is de invloed van een gebouw op de omgeving, wat zijn interessante details, hoe verhouden die zich tot de mensen?”

Profiel-pagina
Nog geen reacties

Om te reageren moet je ingelogd zijn. Inloggen kan je hier. Als je nog geen account hebt meld je nu aan als supporter of maak hier een gratis reageerdersaccount aan.