Advertentie

VB_banner_1456x80_2
Voor de harddenkende Rotterdammer
versbeton_opinierubriek-01
Beeld door: beeld: Michael van Kekem

De Pijnackerbuurt en de Zwart Janstraat in het Oude Noorden behoren tot de mooiste buurten van Rotterdam. Kleinschaligheid en diversiteit bepalen de charme. Langzaam verandert het Oude Noorden van een arme Vogelaarswijk naar een hippe draagkrachtige buurt. Er zijn talloze kleine ondernemers met een divers aanbod. Sommigen zijn er al jaren, anderen verdwijnen na korte tijd om plaats te maken voor nieuwe winkeliers.

De winkelstraat dient als ontmoetingsplek en trekt mensen uit de hele stad aan om er boodschappen te doen of te flaneren en op vrijdagavond zitten de kappers en de nagelsalons vol. Tegelijkertijd zie ik er winkelpanden leegstaan, soms voor korte tijd, soms voor langere tijd.

In 2018 startte de Rotterdamse gemeente een pilot om winkels te veranderen in woonruimten, vanwege de toenemende leegstand en de grote vraag naar betaalbare woningen. De gemeente voert een actief beleid tegen leegstand om de stad leefbaar te houden en presenteert zich binnen dit beleid als netwerkpartner om gebouwen die leeg staan een nieuwe functie te geven. Zo legt zij uit hoe de bestemming gewijzigd kan worden van een winkelbestemming naar een woonbestemming.

vb-mailchimp

Lees meer

Schrijf je in voor de wekelijkse nieuwsbrief

Op de hoogte blijven van Vers Beton per mail? Schrijf je in voor de wekelijkse nieuwsbrief

Extra winkeloppervlakte

Om de hoek van de Zwart Janstraat en de 3e en 2e Pijnackerstraat staan twee grote negentiende-eeuwse panden waar de functie ook van veranderd is. Vroeger huisden hier het wijkgebouw en een school, de panden hadden een maatschappelijke functie. Er zijn inmiddels een dansschool en een yogaclub gevestigd en er wonen mensen. De gemeente wilde van de panden af en projectontwikkelaar Kikx had interesse om erin te investeren om er een supermarkt te bouwen. Om de verkoop te bevorderen werd de maatschappelijke bestemming op de panden veranderd in winkelbestemming.

 Daarmee voegt de gemeente extra winkeloppervlakte toe aan een buurt waar veel winkels leegstaan. Tijdens gesprekken met de gemeente en de projectontwikkelaar vroeg ik mij af: hoe is dat te verantwoorden? De verkoop en de wijziging van het bestemmingsplan werd gerechtvaardigd op basis van een onderzoek van de oude Deelgemeente uit 2012, waarin staat dat een landelijke norm het aantal vierkante meters winkel per bewoner bepaalt. Op basis van deze norm heeft het Oude Noorden te weinig vierkante meters supermarkt.

De Turkse, Marokkaanse en andere ‘exotische’ supermarkten zijn in het onderzoek genegeerd en er zijn inmiddels ook 2 supermarkten bijgekomen

Maar hierin zijn de winkeloppervlaktes van de Turkse, Marokkaanse en andere ‘exotische’ supermarkten genegeerd. Bovendien zijn er sinds 2012 ook twee grote supermarkten bijgekomen: Lidl op de Bergweg en Coop aan de Zwart Janstraat. Het onderzoek waarop de gemeente zich baseert geeft daardoor geen goed beeld van de realiteit en de data zijn inmiddels achterhaald.

Aanzuigende werking

Samen met enkele buurtbewoners stelde ik vervolgens vragen over de kwaliteit en de relevantie van het onderzoek. De gemeente gaf hierop geen antwoord en herhaalde in diverse toonaarden dat de komst van de Jumbo een aanzuigende werking heeft op de straat, dat de omliggende winkeliers het willen en dat deze supermarkt een kwaliteitsverbetering is. Daarbij verwezen de wijkmanager en de projectmanager naar een onderzoek van de winkeliersvereniging. Een document dat ik graag in had willen zien, maar waarover de projectontwikkelaar tijdens een wijkvergadering zei dat het niet openbaar was.

Er zijn meer zorgen in de buurt over de komst van deze grote supermarkt op die plek, geformuleerd in een in een zienswijze die we aan de gemeente aanboden. Op 6 oktober 2019 antwoordde de gemeente hierop. Over de extra verkeersdrukte in de Zwart Janstraat in de smalle straatjes zegt zij bijvoorbeeld dat de nieuwe super geen extra autoverkeer zou aantrekken, omdat je de karretjes niet mee naar buiten kunt nemen.

Over de grote bevoorradingsvrachtwagens die veiligheid van overstekende kinderen en fietsers in het geding brengen, zegt de gemeente dat deze wagens een bocht zullen maken zonder dode hoek en over de Bergweg in een rechte lijn de buurt uitrijden. Daarnaast bepleit zij dat de komst van de Jumbo arbeidsplaatsen oplevert.

Kannibaliserende concurrentie

De leegstand in de Zwart Janstraat biedt her en der een troosteloze aanblik en ik ken niemand die de straat geen nieuw leven gunt. Maar ik betwijfel of Jumbo de Zwart Janstraat een nieuwe kans biedt of juist de leegstand aanjaagt.

De gemeente beargumenteert dat de winkeliers juist door de komst van Jumbo in de Zwart Janstraat zullen blijven: “Gekozen is voor een winkelconcept met een volledig assortiment gericht op de dagelijkse boodschappen van mensen uit de wijk. Een gemiddelde supermarkt trekt veel bezoekers en daar kunnen kleinere winkels zoals een bakker, slager en bloemist van profiteren,” schrijft de gemeente. En: “… Het is immers aantrekkelijk om je als bedrijf naast of in de nabijheid van een supermarkt te vestigen.”

“Het is immers aantrekkelijk om je als klein bedrijf in de nabijheid van een supermarkt te vestigen”

Het is niemand uit onze buurt ontgaan dat de 132 jaar oude slagerij de Bruijn aan de Bergweg naast het Eudokiaplein onlangs de deuren sloot omdat zij de concurrentie met de supermarkten niet meer aankon. Door het vertrek van deze kleine speciaalzaken verdwijnen ook arbeidsplaatsen.

De kannibaliserende concurrentie van supermarkten die een breed assortiment voeren is een bekend verschijnsel. Overal in Nederland verdringen supermarkten de kruideniers en speciaalzaken. In Sliedrecht veranderde het winkelaanbod van 60 kleine winkeltjes naar 5 supermarkten, zo schrijft het Reformatorisch Dagblad. Het zal in Rotterdam niet anders zijn. Speciaalzaken verliezen terrein aan de supermarkten, schrijft Distrifood. En Trouw schrijft dat niet alleen kruideniers, maar allerlei soorten winkels binnen de detailhandels omvallen en dat dit tij niet te keren valt.

‘Niet meer drukker’

Op 1 maart 2019 las ik in het NRC dat de twee negentiende-eeuwse panden verkocht zijn aan projectontwikkelaar Kikx voor de som van 1 miljoen euro. Ik las ook dat de verkoop gepaard gaat met een investering van anderhalf miljoen euro door de gemeente om het geheel ‘bouwklaar’ te maken. “Hoewel de huizenmarkt in Rotterdam hoogtijdagen beleeft, verliest de gemeente een half miljoen euro op de verkoop,“ schrijft NRC.

Zelfs directeur Bart van Sliedrecht van de projectontwikkelaar ontkent dat de supermarkt de winkels in de Zwart Janstraat zal doen herleven: „Dat de winkelstaat weer zo druk wordt als vroeger, is een illusie”, zegt Van Sliedregt, die zelf in de buurt opgroeide. „Mensen kopen meer via internet. Je zult winkels moeten ombouwen naar woningen. De panden hebben daar hele diepe tuinen, je kunt daar prima wonen.”

Gemeenschapsgeld

Ik vind het jammer dat hiermee (opnieuw) publieke ruimte is ontrokken aan onze stad, in een buurt waar met name de kinderen grote behoefte hebben aan meer openbare ruimte, zoals erkend is in het bestemmingsplan voor het Oude Noorden. 

Daarnaast horen commerciële partijen niet met – 1,5 miljoen – gemeenschapsgeld gesteund te worden. Zeker niet in een stad als Rotterdam waar de waarde van het vastgoed al jaren stijgt en waar tegelijkertijd bijna 1 op de 4 kinderen in armoede opgroeit.

Dit overheidsgeld had zinvoller besteed kunnen worden. Ik twijfel er niet aan dat deze Jumbo goed zal lopen en dat de deal voor hen en enkele betrokken winkeliers profijtelijk is. Ik twijfel wel aan de kwaliteit van de bestuurlijke besluitvorming. En nog meer twijfel ik aan het beloofde positieve effect op onze charmante oude buurt.

Jouw Rotterdamse opinie op Vers Beton?

Vers Beton publiceert graag opinies uit de stad, óver de stad. Heb jij een mening over een recente ontwikkeling in Rotterdam, wind je je ergens over op, vind je dat een bepaald geluid moet worden gehoord? Mail je idee voor een opinie dan naar info@versbeton.nl.

Voordat je verder leest...

Jij kan dit artikel gratis lezen, maar wij kunnen het niet gratis maken. Vers Beton kan alleen bestaan dankzij de support van onze lezers die zo onafhankelijke journalistiek over Rotterdam mogelijk maken. Vanaf 6 euro per maand ben je supporter!

Nee, ik lees eerst het stuk verder

Mieke Zagt

Mieke Zagt

Mieke Zagt is docent en daarnaast bestuurder bij de Nuhanovic Foundation, een fonds dat toegang tot recht bepleit voor oorlogsslachtoffers en slachtoffers van mensenrechtenschendingen. Ze is ook lid van de Rotterdamse Armoedebestrijdingsbeweging RAB.

Profiel-pagina
michael van kekem portret

Michael van Kekem

Illustrator

Michael van Kekem (1985) werkt als illustratief ontwerper en printmaker. Zijn werk bestaat uit het maken en creëren van redactionele illustraties, boeken, huisstijlen, artwork voor animaties, prints en producten zoals Very Manly Pins. Zeefdruk, digitale en handgetekende elementen zijn belangrijke aspecten in zijn werk.

Profiel-pagina
Lees één reactie
  1. Profielbeeld van lukas simonis
    lukas simonis

    Ik ben het hier volkomen mee eens, ik woon om de hoek bij de vermeende Jumbo. Misschien ten overvloede, maar om de absurditeit van het idee dat er te weinig supermarkten in de buurt zijn te benadrukken, hier snel even een lijstje; (alles op loopafstand van mijn woning)
    – Albert hein 2x (eudokia, benthuizerstr)
    – Coop (zwartjan)
    – Aldi (eudokia)
    – ilham supermarkt (eudokia)
    – sahan supermarkt (bergweg)
    – dirk vd broek (bergweg)
    – lidl (bergweg)

    plus alle kleinere zaken; kruideniers, slagerijen, vishandels, toko’s…

Om te reageren moet je ingelogd zijn. Inloggen kan je hier. Als je nog geen account hebt meld je nu aan als supporter of maak hier een gratis reageerdersaccount aan.