Voor de harddenkende Rotterdammer

Tussen de eclectische verzameling van bedrijfspanden, sportscholen, oudijzerboeren en woningen aan de Ceintuurbaan hangt boven de voordeur van een non-descript gebouw een bord met het woord ‘Archeologie’. Dit is de plek waar het Bureau Oudheidkundig Onderzoek Rotterdam gevestigd is. Ik ben hier op bezoek met theatermakers Timo Tembuyser en Hélène Vrijdag. Tembuyser en Vrijdag werken vier weken bij Productiehuis Theater Rotterdam aan hun voorstelling Hiccup, als onderdeel van residency Welcome To Our Guesthouse.

Geisje.VersBeton.TheaterRdam.TimoTembuyser11
Beeld door: beeld: Geisje van der Linden

Hiccup gaat over de vraag welke sporen mensen bedoeld en onbedoeld achterlaten in de leefomgeving en hoe geschiedenis en mythologie tot stand komen. Tembuyser en Vrijdag werken aan een gezongen duet, waarin ze afstand doen van de verwachtingen en rolpatronen die aan mannelijke en vrouwelijke stemmen gekoppeld zijn. Tembuyser: “Die rolpatronen ontwikkelen zich al lang en zijn in die zin ook een mythe te noemen. Daarvan willen we ons letterlijk en figuurlijk loszingen en zo een nieuwe mythe schrijven. Daar komt onze interesse in historie, mythen en archeologie vandaan.”

Klonten

Ik ben benieuwd of de twee theatermakers inspiratie kunnen halen uit de archeologie van Rotterdam, daarom heb ik een afspraak gemaakt met stadsarcheoloog Patrick Ploegaert. Ploegaert was betrokken bij grote opgravingen in het centrum van de stad. Ik vraag hem wat er belangrijk is aan dat werk. “Het DNA van de stad is niet alleen de wolkenkrabbers die we nu zien. Mensen vergeten nog wel eens dat die wolkenkrabbers staan op 500 of 600 jaar stad. Dat zit allemaal nog onder de grond. Door dat te onderzoeken en zichtbaar te maken geef je de geschiedenis van de stad terug aan de mensen die er wonen.”

Ploegaert ontvangt ons in een ruimte op de begane grond met uitzicht op een binnenplaats. Stellingkasten langs de wanden staan vol met dozen en kratjes en er staan enkele voorwerpen uitgestald op een lange tafel. Vrijdag en Tembuyser neuzen wat rond. Ze blijven gefascineerd hangen bij een plastic kratje vol zwarte en bruine klonten in grillige vormen. Vrijdag merkt op dat het naar de zee ruikt en ziet glimmende scherfjes tussen het bruin. Ploegaert licht toe waar we naar kijken. “Interessant dat jullie precies dit mooi vinden, ik ga dit namelijk weggooien. Het komt van de Maasvlakte, waar we scheepswrakken aan het opgraven zijn. Dit is materiaal dat tegen zo’n wrak aangezeten heeft, aangekoekte roest, zand en andere substanties die erin gespoeld zijn.” Het afval van de archeoloog blijkt een schat voor de theatermakers, ze krijgen een plastic zakje om een paar stukjes mee te nemen.

Geisje.VersBeton.TheaterRdam.TimoTembuyser06
Beeld door: beeld: Geisje van der Linden

Beerput

We lopen naar het einde van de tafel, waar op houten platen witte en grijze scherven liggen. Het is afval van een tegelbakkerij die in de 17e eeuw in het Baankwartier zat. Borden en schalen, maar ook tegeltjes die al voor het glazuren gesneuveld zijn. Bijzonder omdat het op het terrein van de tegelbakker zelf gevonden is, en niet in een algemene stortput. Ploegaert: “Qua kleur en qua vorm zit hier heel veel informatie in die we nu kunnen toeschrijven aan een specifieke fabrikant.”

Wat zal een archeoloog terugvinden die over 500 jaar onderzoek doet naar de stad Rotterdam? Zijn we tegenwoordig niet wat te opgeruimd geworden om nog betekenisvolle sporen achter te laten zoals de pottenbakkers en tegelfabrikanten van weleer dat deden? Ploegaert helpt me gelijk uit die droom: “Bierflesjes, blik, alles wat we weggooien komt nog steeds overal terecht. Er rolt wat in het riool, of de Wijnhaven in. Eigenlijk is de stad een grote beerput.” Tembuyser: “Maar dan zijn het dus de dingen die we nu niet van waarde achten die achterblijven.” Ploegaert: “Dat klopt, maar over een paar honderd jaar kan iemand daar een mooi verhaal bij vertellen. Wij hebben nu een depot vol met dingen die we belangrijk vinden, maar wat we van waarde achten verandert in de loop der tijd.”

Want ook in dit met plastic doorspekte tijdperk laten mensen van alles achter voor de komende generaties. Ploegaert kent een mooi voorbeeld: “Er is een Amerikaanse archeoloog die een vuilnisbelt doormidden heeft gehakt en van alle lagen de hamburgerverpakkingen heeft verzameld. Zo heeft hij de hele hamburgercultuur in kaart gebracht.”

Geisje.VersBeton.TheaterRdam.TimoTembuyser07
Beeld door: beeld: Geisje van der Linden

Sporen

Tembuyser: “Hoe verhoudt mythologie zich tot archeologie?” Ploegaert: “Mythologie zegt natuurlijk veel over de mensen die de mythen en verhalen vertelden.” Vrijdag: “Blijkbaar blijven mensen wel behoefte hebben aan die verhalen van het verleden. Bij het zien van een kinderschoentje dat uit de grond komt willen ze weten waar dat vandaan komt. Archeologen schrijven eigenlijk de eerste zin van zo’n verhaal. Historici en kunstenaars kunnen dat afmaken.”

Ik vraag Vrijdag en Tembuyser of hun werkperiode in Rotterdam herkenbare sporen in de voorstelling achter heeft gelaten. De bezoeker zal geen specifieke Rotterdamse elementen herkennen, antwoordt Tembuyser. In de voorstelling gebruiken ze wel een object van glas, dat speciaal voor hen is gemaakt door glaskunstenaar Miranda van der Waal, gevestigd in Historisch Delfshaven. Vrijdag: “We zijn op zoek gegaan naar de eigen frequentie van het glas. Die frequentie proberen wij met onze stemmen te reproduceren om zo in dialoog te gaan met het fysieke object. Zo maken we een soort auditief fossiel van onze stemmen.” Tembuyser: “Op die manier hopen we dat onze performance sporen achterlaat in deze stad.”

Over dit artikel

Dit interview is het tweede van twee interviews in samenwerking met Productiehuis Theater Rotterdam. Het eerste artikel ging over Brogan Davison.

Productiehuis Theater Rotterdam biedt ruimte aan de ontwikkeling van theatertalent. Verbinding maken met professionals binnen en buiten de theatersector is waardevol voor deze nieuwe generatie makers. Het vergroot de cirkel rondom de makers en zorgt ervoor dat ze nieuwe kennis opdoen. In dit tweeluik leggen we een gesprek vast tussen een maker en een professional in de vorm van een reportage, een ontmoeting of een dubbelinterview. Ontdek hoe een nieuwe generatie zich laat inspireren bij het maken van een nieuwe voorstelling.

Welcome To Our Guesthouse vindt plaats van 16 t/m 19 oktober in Rotterdam. Lees hier meer.

Voordat je verder leest...

Jij kan dit artikel gratis lezen, maar wij kunnen het niet gratis maken. Vers Beton kan alleen bestaan dankzij de support van onze lezers die zo onafhankelijke journalistiek over Rotterdam mogelijk maken. Vanaf 6 euro per maand ben je supporter!

Nee, ik lees eerst het stuk verder

versbeton 1111

Fay van der Wall

Fay van der Wall (1983) werkt als freelance schrijver en maker. Schrijft voor Vers Beton over popcultuur, kunst, muziek, media en de stad

Profiel-pagina
Nog geen reacties

Om te reageren moet je ingelogd zijn. Inloggen kan je hier. Als je nog geen account hebt meld je nu aan als supporter of maak hier een gratis reageerdersaccount aan.