Advertentie

Pionect top banner_V2
Voor de harddenkende Rotterdammer
versbeton_opinierubriek-01
Beeld door: beeld: Michael van Kekem

Eerder deze maand werd bekendgemaakt dat de Rotterdamse politie overgaat tot persoonsgericht fouilleren in de strijd tegen wapengeweld. De aanleiding hiervoor is de toegenomen hoeveelheid schietpartijen in de stad: halverwege dit jaar waren dat er al 72, evenveel als in heel 2018. De nieuwe maatregelen zijn een aanvulling op de oudere tiplijn en gebiedsgericht preventief fouilleren

Met de nieuwe regeling kan de politie in Rotterdam voortaan persoonsgericht fouilleren als iemand is aangemerkt als vuurwapengevaarlijk. Het gaat dan om mensen bij wie nog onvoldoende reden is voor aanhouding, maar die wel vaak naar boven komen in onderzoeken naar vuurwapengeweld. Een veiligere stad wil iedereen, maar dit voornemen vraagt om een kritische beschouwing.

Stigmatisering

Eerder kwam de Rotterdamse politie in opspraak vanwege de zogenaamde, enigszins vergelijkbare, ‘patseraanpak’. Mensen met dure auto’s, sieraden of merkkleding mogen in Rotterdam staande worden gehouden en gevraagd worden naar de herkomst van hun eigendommen. Kan dit niet aangetoond worden, dan mag de politie de spullen innemen. 

Het verdenken van mensen vanwege hun kleding of auto valt onder de zogenaamde dader- en risicoprofielen, waarbij mensen gecontroleerd worden omdat ze eruitzien als ‘typische’ daders. Volgens mensenrechtenorganisaties als Amnesty International werkt dit stigmatisering van kwetsbare groepen in de hand. Daarom heeft Controle Alt Delete, een organisatie die zich inzet tegen etnisch profileren, eerder meegewerkt aan beleidsmaatregelen die bepalen dat de politie niet meer mag uitgaan van daderprofielen. Ook bij persoonsgericht fouilleren spelen dezelfde zorgen.

Burgerrechten

Fouilleren is per definitie een inbreuk op de privacy van burgers, een mensenrecht dat verankerd ligt in de Nederlandse grondwet. Fouilleren mag daarom normaliter alleen onder strikte voorwaarden en bij concrete verdenkingen. Door persoonsgericht fouilleren toe te staan, kunnen mensen worden gefouilleerd zonder concrete aanleiding. Dat wil dus zeggen dat iemand zich niet schuldig hoeft te maken aan een strafbaar feit om gefouilleerd te mogen worden. 

Dit raakt aan de kern van onze rechtsstaat en de onschuldpresumptie, het idee dat je onschuldig bent tot het tegendeel bewezen is.  Hoogleraar rechtswetenschap Jan Brouwer zei hier in juni over in het AD: “Je gaat dus preventief kijken of iemand zich schuldig maakt aan een strafbaar feit. Je gaat daarbij echt een grens over waarvan onze rechtsstaat zegt: dat mag niet.”

Het is een misvatting om te denken dat ‘enkel’ criminelen hiermee een risico lopen. Ook burgers zonder kwaadaardige bedoelingen kunnen onderworpen worden aan preventief persoonsgericht fouilleren. Mensen met schroevendraaiers, scharen of keukenmessen kunnen worden beboet. 

Met de invoering van persoonsgericht fouilleren offert iedere burger een deel van zijn of haar privacy op, in ruil voor veiligheid

Daarnaast hebben burgers geen inzicht in de politiegegevens die mensen aanmerken als vuurwapengevaarlijk. Welke garantie heeft de burger, behalve blind vertrouwen, dat de politie geen misbruik van haar nieuwe bevoegdheid zal maken? Met de invoering van persoonsgericht fouilleren offert iedere burger een deel van zijn of haar privacy op, in ruil voor veiligheid.

Effectiviteit

Misschien is het een redelijk offer. Maar als preventief fouilleren een indicatie geeft van de effectiviteit van persoonsgericht fouilleren, dan is zeker niet gezegd dat deze nieuwe maatregelen de veiligheid zullen verbeteren. Cultuurwetenschapper Monique Bruinsma concludeerde in 2009 met haar onderzoek naar preventief fouilleren in de Bijlmer dat mensen zelden met een vuurwapen over straat gaan.  

De website van de gemeente Rotterdam meldt dat bij preventief fouilleren steeds minder wapens in beslag genomen worden. Dat is nogal opmerkelijk wanneer het aantal schietincidenten toeneemt. Je kunt dit als bewijs zien dat huidige maatregelen tot nu toe ontoereikend waren, maar het kan ook betekenen dat criminelen hun wapens beter zijn gaan verbergen. In het laatste geval zal persoonsgericht fouilleren geen verschil gaan maken. Daarnaast is de pakkans van daders momenteel al een aanzienlijke 46 procent, en is het de vraag of dit percentage verder kan stijgen. 

Is de stijging van het aantal schietincidenten genoeg is om persoonsgericht fouilleren te legitimeren, zelfs als dat verregaande consequenties heeft voor onze vrijheden en burgerrechten? Ik denk dat deze oplossing eerder meer risico’s voor de onschuldige burger met zich meebrengt, dan het probleem oplost waar zij voor bedoeld is. Zeker gelet op de al eerder uitgebreide bevoegdheden die de politie tot haar beschikking heeft, en de inbreuk die de nieuwe maatregel op de privacy van onschuldigen maakt. Dit is het opgeven van zekere vrijheid voor onzekere veiligheid. 

Jouw Rotterdamse opinie op Vers Beton?

Vers Beton publiceert graag opinies uit de stad, óver de stad. Heb jij een mening over een recente ontwikkeling in Rotterdam, wind je je ergens over op, vind je dat een bepaald geluid moet worden gehoord? Mail je idee voor een opinie dan naar info@versbeton.nl.

Voordat je verder leest...

Je kunt dit artikel gratis lezen, maar wij kunnen het niet gratis maken. Vers Beton kan alleen bestaan dankzij een bijdrage van lezers. Vanaf 6 euro per maand maak jij onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk!

Nee, ik lees eerst het stuk verder

WhatsApp Image 2019-09-16 at 14.37.50

Romy van Dijk

Romy van Dijk (1995), geboren en getogen Rotterdammer, is afgestudeerd historicus en socioloog in spe. Momenteel doet zij de master Engaging Public Issues aan de Erasmus Universiteit. Haar interesse in sociale en culturele vraagstukken gaat met name uit naar emancipatie, burgerrechten en onderwerpen als seksualiteit en gender en de politisering van deze thema’s.

Profiel-pagina
michael van kekem portret

Michael van Kekem

Illustrator

Michael van Kekem (1985) werkt als illustratief ontwerper en printmaker. Zijn werk bestaat uit het maken en creëren van redactionele illustraties, boeken, huisstijlen, artwork voor animaties, prints en producten zoals Very Manly Pins. Zeefdruk, digitale en handgetekende elementen zijn belangrijke aspecten in zijn werk.

Profiel-pagina
Nog geen reacties

Om te reageren moet je ingelogd zijn. Inloggen kan je hier. Als je nog geen account hebt meld je nu aan als supporter of maak hier een gratis reageerdersaccount aan.

Advertentie

Logo_giraffe_01_600x500