Voor de harddenkende Rotterdammer
DSC01741-Hilde-Speet-10
club RTM Beeld door: beeld: Hilde Speet

In de nachthoreca is het hard werken. Zoveel hebben de ruim vijftig gevoerde gesprekken1 met bij de nachthoreca betrokken partijen ons in ieder geval geleerd. Ondernemers hebben – naast restrictief horecabeleid vanuit de gemeente – te kampen met een scala aan uitdagingen. Neem concurrentie van het uitdijende festivalseizoen, DJ’s die almaar hogere gages vragen voor een uurtje draaien, het rookverbod, de verhoogde leeftijdsgrens voor alcohol, gestegen huurprijzen, en strengere regels rond brandveiligheid en geluidsisolatie. 

Dossier-Horece-Artikel-2-RubenHamelink-16

Lees meer

Restrictief horecabeleid temt Rotterdamse nacht

Analyse van het horecabeleid na maanden onderzoek en gesprekken met ruim 50 mensen.

Dat het allemaal niet vanzelf gaat, ziet ook de Rotterdamse gemeenteraad. Tijdens het debat over de horecagebiedsplannen en 24-uursvergunningen op 12 september regende het – mede dankzij onze artikelen – moties. Tien werden er ingediend, en zes hielden direct verband met nachthoreca. Deze werden alle zes aangenomen: van terrassen die langer open mogen blijven tot meer ruimte voor nachthoreca op Zuid, in het centrum en in Merwe-Vierhavens. Ook gaat een lang gekoesterde wens van veel ondernemers en politici in vervulling: een bijna unaniem aangenomen motie draagt het college op een stedelijke visie op het nachtleven te schrijven, in nauwe samenspraak met ondernemers, bewoners en bezoekers. 

De ervaring leert echter dat als politiek en overheid zich opdringen, het oppassen geblazen is. Want wie herinnert zich nog het echec van de gedwongen fusie tussen Waterfront en Watt? De sloot geld die verdween in urbanpodium De Nieuwe Oogst? Of de begin dit jaar geklapte tender rond een nieuwe nachtclub in de Emaillefabriek? Een huwelijk van horecaplannen met politieke en gemeentelijke druk is zelden gelukkig.   

Aan de hand van alle gesprekken die we voerden en inzichten die we op deden, noteert Vers Beton de vijf belangrijkste opdrachten om het nachtleven uit het slop te trekken. 

1. Het vergunningenstelsel moet op de schop

Het Rotterdamse vergunningenstelsel functioneert niet. Het deel van de 155 nachtvergunningen dat in onbruik is, verdient een herschikking. Ook moeten er meer opties komen voor sluitingstijden.

Een raadsmeerderheid schaarde zich dit voorjaar achter de introductie van nieuwe sluitingstijden, zoals om 3, 4 en 5 uur. Dit vormt een aanvulling op de twee bestaande nachtelijke opties: een 24-uursvergunning of in het weekend om uiterlijk 2 uur dicht. Het college moet in 2020 met een voorstel2 komen voor de uitvoering hiervan.

Ondernemers tonen zich voorstander. Tsjomme Zijlstra van Kaapse Maria op de Mauritsweg: “We willen graag open blijven zolang het gezellig is. Dat is soms later dan 1 uur doordeweeks en 2 uur in het weekend.” Sluiten om 4 uur is voor hem dan ook meer dan genoeg. “Na vijven kom je in een andere wereld terecht, dan is het beste er bij het publiek wel van af”, zegt ook Ron de Jong. Hij bedoelt dat er dan nauwelijks nog iets wordt gedronken.

Dossier-Horeca—Artikel-1—Ruben-Hamelink–3

Lees meer

Aboutaleb houdt informatie achter in de raadsdiscussie over meer nachthoreca

Van de 107 zaken met 24-uursvergunning blijkt maar een deel daadwerkelijk 's nachts open.

Een ander heikel punt vormen de 24-uursvergunningen. Want hoewel weinig ondernemers hun 24-uursvergunning gebruiken, behouden ze dit papiertje graag omdat het de verkoopwaarde van een etablissement flink opkrikt. Nóg meer van zulke vergunningen is daarom niet per definitie de oplossing voor het uit het slop trekken van het nachtleven. Gemeente en politie gaan daarentegen in hun beleid uit van het totaal aantal vergunningen, ongeacht of deze worden gebruikt. Daarom ligt een inperking of herschikking voor de hand, zodat het aantal vergunningen aansluit op de benodigde inzet door de overheid. 

Burgemeester Aboutaleb zette begin september een stap in deze richting. In reactie op onze publicaties kondigde hij een onderzoek aan naar de reden dat zoveel 24-uursvergunningen in onbruik zijn. Waar komt hij idealiter mee op de proppen? “Dat deze vergunningen in de toekomst alleen worden verleend aan partijen die ze daadwerkelijk gebruiken, dus clubs”, zegt Elene Walgenbach van D66. 

2. Vorm een frontje

Om de nachtelijke belangen zo goed mogelijk voor het voetlicht te brengen richting gemeente, moeten ondernemers gestructureerder samenwerken en zich beter verenigen.

Veel Rotterdamse horecaondernemers hebben zich verenigd. Naast lidmaatschap van Koninklijke Horeca Nederland (KHN) komen ze (doorgaans in klein verband) samen. Dit gebeurt bijvoorbeeld door de mensen achter Vie, Thalia, Perron, Bird en de feestcafe’s op het Stadhuisplein in het door KHN geïnitieerde cluboverleg. Alternatieve plekken als Weelde, Keilecafé, Mono en Worm denken mee over de op te richten Rotterdamse nachtraad. En ook shishalounges klitten samen3, vooral sinds ze onder het bestuurlijke vergrootglas4 liggen.

Uit de gesprekken die Vers Beton voerde, blijkt alleen dat deze netwerken nauwelijks contact hebben. Terwijl saamhorigheid juist van groot belang is, zegt Ramon de Lima. De voorzitter van de stichting waar de Amsterdamse nachtburgemeester is ondergebracht, heeft de nodige ervaring met het bij elkaar brengen van uiteenlopende belangen in een overlegorgaan. “De nacht is en blijft de underdog. Je moet samen een frontje [tegen de gemeente, red.] vormen. Daarbinnen is geen plek voor ego’s.

“De nachtvisie moet geen bak met regels zijn die generiek over de hele stad wordt uitgerold”

Koninklijke Horeca Nederland

De aangekondigde visie op het nachtleven kan deze ‘eilandjes’ in potentie verbinden. Het formuleren van een gezamenlijk en stadsbreed doel overstijgt het niveau van slechts bezig zijn met de ‘eigen toko’. “Maar die visie moet geen bak met regels zijn, die generiek over de hele stad wordt uitgerold”, zegt Marco Bunk, woordvoerder van KHN, afdeling Rotterdam. De bond pleit voor een op maat gemaakt plan per horecagebied, zoals voor de Oude Haven. Elene Walgenbach van D66 weet ook wat zij terug wil zien in de visie: “Welke faciliteiten willen we, hoeveel clubs, en welke scenes krijgen de ruimte? Daar moeten we als stad iets van vinden. Horeca draait nu erg om de gevolgen van geluidsoverlast en wat gebiedscommissies en bewoners willen.”

3. Kies voor het nachtleven

Festivalisering concurreert met het uitgaansleven. Faciliteer Rotterdamse ondernemers die daar creatief mee om proberen te gaan, in plaats van Amsterdamse festivals naar Rotterdam te lokken.

DSC01578-Hilde-Speet-23
Keilecafé in Merwe Vierhaven Beeld door: beeld: Hilde Speet

De ‘festivalisering’ is een belangrijke oorzaak van het tanende uitgaansleven. Om te compenseren voor hun lege zalen in de zomer, organiseren eigenaren van onder andere Perron, Toffler en Now&Wow daarom zelf festivals. Ook zijn ze daar soms met een eigen podium aanwezig, zoals Bird. Zaken die volledig inspelen op de festivaltrend zijn Keilecafé en Weelde, beide gevestigd in Merwe-Vierhavens. “In Berlijn en Lissabon zie je zulke mooie tenten in havengebieden, dat wilden we hier ook”, zegt Daniël Verschoor van Keilecafé. “Misschien past een club die het hele jaar jaar door vier dagen per week vol moet zijn om te kunnen bestaan niet meer in deze tijd”, geeft hij als verklaring voor het festivalkarakter van deze plekken. “Dat zie je aan grote clubs die er nu zijn, die trekken geen volle zalen.” 

Festivalorganisator Frankie Dros opende desalniettemin afgelopen weekend de nieuwe club RTM in de kelder van Hofplein 19. Zonder 24-uursvergunning, maar mét verlaatjes5 organiseert Dros daar op onregelmatige basis techno- en housefeesten. “Zo creëer je schaarste en dus vraag”, verklaart hij zijn aanpak.

“De gemeente moet in plaats van festivals, investeren in het beter isoleren van horeca.”

Hajo Doorn

Maar terwijl ondernemers steeds creatiever omgaan met een weerwoord op de festivaldruk, haalde Rotterdam Festivals deze zomer met tromgeroffel nóg een festival naar Rotterdam: het voorheen Amsterdamse A Day at the Park. Ted Langenbach: “Rotterdam Festivals is de grootste concurrent van de clubs.” Ook Hajo Doorn, mede-eigenaar van Mono, is kritisch op het gemeentebeleid waarin festivals gesubsidieerd en gefaciliteerd worden. “We hebben geen festivals meer nodig om mensen naar Rotterdam te krijgen. Er is genoeg publiek. We zijn populair genoeg als stad.” Continuïteit is volgens hem belangrijker dan hoogtepunten. Zijn voorstel: “De gemeente moet in plaats van festivals, investeren in het beter isoleren6 en faciliteren van reguliere horeca.”

4. Geef ruimte aan (jong) talent

Creëer fysieke ruimtes waar jong talent zich kan ontwikkelen.

Een veelgehoorde verklaring voor het ontbreken van levendigheid in het Rotterdamse uitgaansleven is het gebrek aan uitgaansplekken waar jong talent kan opbloeien. Deze locaties zijn belangrijk, omdat liefhebbers van een bepaalde muziekstroming – een scene7 – zich daar verzamelen. Dit kan op z’n beurt weer resulteren in een nieuwe bezoekersbasis voor nachtclubs. “Clubben is niet een vanzelfsprekend iets voor de massa”, zegt Frankie Dros. “Door de populariteit van festivals lijkt het alsof iedereen van housemuziek houdt, maar dat is niet zo. Het is een niche.”

DSC01732-Hilde-Speet-08
club RTM Beeld door: beeld: Hilde Speet

Volgens Dros is het van belang om de verschillende scenes binnen het nachtleven te voeden, zodat jong talent geïnspireerd raakt en tot wasdom komt. “Je hebt plekken nodig zoals Mono, BAR en Perron in het begin: waar veel wordt samengewerkt met lokale DJ’s en organisatoren.” 

Ted Langenbach vindt broedplaatsen ook noodzakelijk voor jonge organisatoren. De oprichter van Now&Wow ziet dat nieuwe feesten minimaal 800 bezoekers moeten trekken. “Dat zorgt voor het rondpompen van dezelfde DJ’s. Er is behoefte aan plekken waar de nieuwe generatie organisatoren kan doorgroeien met feesten van 200, naar 300, naar 400 bezoekers.”

“Er is behoefte aan plekken waar de nieuwe generatie organisatoren kan doorgroeien met feesten van 200 naar 400 bezoekers.”

Ted Langenbach

Die ruimte ontbreekt. Enerzijds zien jonge ondernemers de huurprijzen voor horecavastgoed oplopen, anderzijds krijgen nieuwe locaties geen nachtvergunning (zoals Amehoela op de Mauritsweg, waar vroeger Bootleg DJ Café zat). Daar bovenop komt dat tijdelijke locaties, waar clubs als Bahn en Hoboken tijdens de crisis een tijdlang konden draaien, stukje bij beetje verdwijnen. In de stad worden die locaties weer volop ontwikkeld en bebouwd. Er is één uitzondering op die regel: als de raad zijn zin krijgt, komt er in ieder geval een nachtlocatie beschikbaar in Merwe-Vierhavens.

5. Gebruik de potentie van Merwe-Vierhavens

Het havengebied Merwe-Vierhavens is de plek waar kansen liggen. Leer van de gemaakte fouten rondom de geklapte Emaillefabriek-tender.

DSC01352-Hilde-Speet-02
Weelde in Merwe Vierhavens Beeld door: beeld: Hilde Speet
Dossier-Horeca—Politie—Ruben-Hamelink-17

Lees meer

‘s Nachts op stap met de politie: “Het venijn zit hem in de staart”

Om te zien wat nachthoreca voor de politie betekent, liep Vers Beton een nachtdienst mee.

Komt er in het Merwe-Vierhavengebied (M4H) een nieuwe club? Twee aangenomen moties dragen het college in ieder geval op ruimte te geven aan nachthoreca in dit  afgelegen industriegebied aan de westelijke stadsrand. Verschillende ondernemers onderschrijven deze wens en zien mogelijkheden. Zo zegt Dirk Schmidt (Bahn, Trash): “Je ziet aan Keilecafé en Weelde dat mensen bereid zijn om er naartoe te fietsen.” De politie is op voorhand niet tegen. Volgens politiechef Casimir Blokland, stadsbreed verantwoordelijk voor horeca, vraagt een club in een afgelegen gebied nauwelijks extra inzet van agenten. 

Een horde die de Coolsingel opwerpt, is toekomstige woningbouw. Uit het beleidsdocument ‘Ruimtelijk Raamwerk M4H’ van mei 2019 blijkt echter dat pas ergens na 2035 gebouwd gaat worden. Bovendien zijn er stukken waar geen woningen gepland staan, zoals ‘Testing & Producing Galileipark’. Dit is veruit de grootste ontwikkellocatie, waar ook de Ferrodome en het Steurgebouw – voorheen Sugu Club – liggen. Dit zijn bovendien plekken waar al ervaring is opgedaan met grootschalige housefeesten en clubavonden.   

De geklapte tender rond de komst van een club in de Emaillefabriek leerde dat daarvoor alle neuzen in dezelfde richting moeten wijzen. Dus: een gemeente die zich proactief en behulpzaam opstelt, een Havenbedrijf dat meewerkt8 en ondernemers die tijd krijgen om hun investering terug te verdienen. 

Tot slot: club van de toekomst

DSC01754-Hilde-Speet-19
club RTM Beeld door: beeld: Hilde Speet

In de voorbije zomermaanden onderzocht Vers Beton hoe het komt dat zoveel clubs en nachtcafés verdwenen. Tegelijkertijd wilden we ontrafelen waarom een veel braver soort horeca – koffietentjes, lunchrooms – daarvoor in de plaats komt.  

 We ontdekten dat de gemeente Rotterdam zeer bewust beleid voert om gebieden te ontdoen van nachthoreca. Het past binnen haar ideaalplaatje van een aangeharkte binnenstad. Daarnaast gebruikt een fors deel van de bezitters van 24-uursvergunningen deze niet waarvoor ze bedoeld zijn: tot laat open zijn. De gemeente geeft bovendien geen nieuwe meer uit in het centrum van de stad. Met name jonge ondernemers krijgen zo geen kans om in de nacht een eigen plek te starten. 

Daarnaast hebben nachthoreca-ondernemers te maken met een dozijn andere uitdagingen. Hierbij maakt met name het uitdijende festivalseizoen het ondernemers (en clubeigenaren in het bijzonder) lastig. De eerste buitenfestivals starten in het vroege voorjaar met hun concurrentie, de laatste staat eind september gepland. En doordat steeds meer mensen in de stad komen wonen, neemt de geluidsoverlast die zij ervaren – en daarmee de hoeveelheid klachten – toe. 

Uit ons onderzoek komen vijf oplossingen naar voren. Met een nieuw vergunningstelsel, samenwerking tussen ondernemers, fysieke ruimte voor talent, hulp om te concurreren met festivals en inzet op de ontwikkeling van nachthoreca in Merwe-Vierhavens, ontstaan weer kansen voor een nachtleven dat Rotterdam eer aan doet. Rest de vraag: wie heeft het lef, de ruimte van geest en de poen om voor de komende tien, vijftien jaar de club van de toekomst neer te zetten?

Kom naar de talkshow Vers Beton LIVE 

Moet het Rotterdamse horecabeleid op de schop? En hoe dan? Hierover praten we verder tijdens onze talkshow Vers Beton LIVE met o.a. Elene Walgenbach (raadslid D66) en Mitchell Hettema (Plan C) en Marco Bunk (Koninklijke Horeca Nederland) op maandagavond 7 oktober in debatcentrum Arminius.

Klik hier voor meer info & tickets <

Bekijk de reportage van OPEN Rotterdam

OPEN Rotterdam sprak met horecaondernemers Ron de Jong en Frankie Dros, en vroeg ook wethouder Saïd Kasmi wat er in de nieuwe visie op het nachtleven komt te staan.

Dossier-Horeca—Artikel-1—Ruben-Hamelink–20

Deel van Dossier

Horeca op de fles

Maurice Geluk en Tara Lewis doen onderzoek naar de verschraalde nachthoreca.

Dit onderzoek is een samenwerking tussen Vers Beton en OPEN Rotterdam, en mogelijk gemaakt door het Stimuleringsfonds voor de Journalistiek en de supporters van Vers Beton.

Voordat je verder leest...

Wij kunnen alleen bestaan dankzij support van lezers. Help jij ons om onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk te blijven maken? Vanaf 6 euro per maand ben je supporter!

Nee, ik lees eerst het stuk verder

  1. We spraken horecaondernemers, raadsleden, gebiedscommissieleden, oud-wethouders en oud-burgemeesters, ambtenaren, de politie, advocaten, vertegenwoordigers van Koninklijke Horeca Nederland, externe adviseurs, onderzoekers en bezoekers. Ook waren we aanwezig tijdens een commissie- en een raadsvergadering. ↩︎
  2. Een logisch moment voor een wijziging van de vergunningen en bijbehorende openingstijden is de komst van de nieuwe Horecanota in 2022. Maar veel eerder kan ook, aangezien openings- en sluitingstijden worden geregeld via de Algemeen Plaatselijke Verordening (APV) van Rotterdam. De gemeenteraad kan die wijzigen. Doorgaans doet zij dit na een voorzet van het college van B en W. ↩︎
  3. Ruim vijftig ondernemers hebben elkaar gevonden in een speciale appgroep op Telegram. Zij zijn bezig met het oprichten van een stichting om "een vuist te vormen tegen het onrecht dat wordt aangedaan aan alle eigenaren en medewerkers." ↩︎
  4. In ons eerdere artikel ‘Restrictief horecabeleid temt Rotterdamse nacht’ vertelt commercieel horeca-adviseur Henny Janssen dat in shishalounges op het moment beestachtige controles plaatsvinden. “Daarbij vallen agenten met getrokken wapens binnen en wordt iedereen met de handen op de bar gefouilleerd.”
    Dat shishalounges onder het vergrootglas liggen, bevestigen de gesprekken in een appgroep van ruim vijftig Rotterdamse ondernemers. In de week van 2 september zijn acht lounges gecontroleerd, blijkt uit de chatgesprekken die Janssen op zijn telefoon liet zien. Politie, Belastingdienst, brandweer, NVWA, Douane en gemeentelijke handhavers vielen in wisselende samenstellingen binnen.
    ↩︎
  5. Horecaondernemers kunnen vijftien ‘verlaatjes’ per jaar aanvragen – incidentele ontheffingen om tot uiterlijk 6 uur door te gaan. ↩︎
  6. Rotterdamse ondernemers halen geregeld Berlijn aan als voorbeeld. In de Duitse hoofdstad kunnen eigenaren tot 100.000 euro subsidie aanvragen om hun clubs tegen geluidsoverlast te isoleren. Het stadsbestuur heeft speciaal daarvoor 1 miljoen euro in een fonds geparkeerd.

    https://www.standaard.be/cnt/dmf20181204_04008891 ↩︎

  7. Daarover spreekt cultureel onderenemer en festivalorganisator Immanuel Spoor uitgebreid in dit interview van 30 september: "Ik had vroeger Waterfront, zonder die plek was ik dit nu niet aan het doen. Daar ben ik verliefd geworden, stoned geworden, heb ik gedanst, opgetreden, in de oefenruimte gestaan, feestjes georganiseerd en jassen opgehangen. Vernieuwende, elektronische muziek en de hiphopscene opereren tussen de popscene en het nachtleven in. Voor hen zijn de BAR’s van deze wereld belangrijk. Daar maak ik me wel zorgen over, of er genoeg plekken zijn om dat deel van de muziekscene te voeden." Lees hier het hele interview ↩︎
  8. Oud-wethouder Adriaan Visser zegt hierover: “Merwe-Vierhavens is typisch een plek waar je absoluut iets met het nachtleven moet doen. Bij de Emaillefabriek is natuurlijk een en ander misgegaan en het Havenbedrijf heeft daarin een belangrijke rol gespeeld. Als de grond en het vastgoed van de gemeente was geweest was het simpeler geweest en wellicht wel van de grond gekomen." ↩︎
Horeca op de fles
Portret-MG-2014-tumbnail

Maurice Geluk

chef onderzoeksredactie

Maurice Geluk (1983) groeide op in Spijkenisse en belandde als student in de Peperklip op Zuid. Zijn hart is sinds een decennium verpand aan Crooswijk. Hij werkt als zelfstandig journalist en schrijver. Maurice@versbeton.nl

Profiel-pagina
WhatsApp Image 2019-09-03 at 08.40.31

Tara Lewis

Tara Lewis (1986) werkt als freelancer voor diverse media. Ze koestert haar innerlijke tokkie en kan soms een beetje cynisch zijn. Ze vindt dat het discussieplatform bedoeld is voor lezers, en voelt zich daarom niet altijd geroepen te reageren. Ze studeerde Geschiedenis aan de EUR en Communicatie aan de HES.

Tara@versbeton.nl

Profiel-pagina
hilde_speet

Hilde Speet

Fotograaf / Illustrator

Na haar grafische afstuderen in 2014 aan de WDKA begon Hilde Speet toch ook maar met fotograferen.

Profiel-pagina
Nog geen reacties

Om te reageren moet je ingelogd zijn. Inloggen kan je hier. Als je nog geen account hebt meld je nu aan als supporter of maak hier een gratis reageerdersaccount aan.