Advertentie

Pionect top banner_V2
Voor de harddenkende Rotterdammer
Oost_sidelinge_lvd_1
Beeld door: beeld: Loes van Duijvendijk

Aan het begin van de 20e eeuw zijn de eerste gedachten ontstaan om woningbouw te industrialiseren voor betaalbare en goede woningen. Het doel was om tijd, energie en materiaal te besparen voor het volkshuisvestelijk ideaal van mooie en leefbare woningen voor iedereen. Een manier van denken die nu, bijna een eeuw later, weer meer dan actueel is. Direct na de tweede wereldoorlog ontstonden de eerste voorbeelden op grote schaal. In 1948 zijn aan de Oost-Sidelinge in Rotterdam Overschie 144 woningen in 4 gebouwen gerealiseerd. Deze dreigen nu te worden gesloopt. Terwijl behoud zeer waardevol zou zijn. Niet alleen vanwege de cultuurhistorische betekenis, maar ook om ervan te leren voor onze tijd.

Leren van échte industrialisatie

Sinds de uitvinding van schokbeton, begin vorige eeuw, werd het mogelijk om met minder materiaal, beter beton te produceren. Hiermee zijn voor onze cultuur bepalende bouwwerken opgericht – van betonnen boerderijen op nieuw ontgonnen land in de Noord-Oostpolder tot de befaamde gevelelementen van het Groothandelsgebouw in Rotterdam. Maar het schokbeton was ook een écht Hollands exportproduct, vergelijkbaar met bagger-expertise en watermanagement. De flats aan de Oost-Sidelinge zijn volledig gebouwd met schokbetonelementen.

Bij het ontleden van de onderdelen van de flats aan de Oost-Sidelinge door architectenbureau KAW, werd bevestigd dat hier sprake is van een uniek object. Ze zijn meer dan alleen een gevel met originele betonpanelen. Niet alleen rationeel gebouwd, maar uitgevoerd met de ambitie van schoonheid, ornament en materiaal.

De manier waarop ze als geheel gemaakt zijn biedt veel inzichten voor iedereen die serieus werk wil maken van industrialisatie. De meeste bouwprocessen zijn tegenwoordig niet meer dan de beschikbare onderdelen tot een gebouw samenstellen. In het begin van de 20e eeuw was men al veel verder. Hier ontstonden de eerste ideeën over échte industrialisatie.

De flats aan de Oost-Sidelinge zijn 70 jaar geleden al gebouwd met een vrije plattegrond met kolommenstructuur

Maatschappelijke kosten nieuwbouw

De meeste nieuwbouw is star, kent vaste plattegronden en weinig mogelijkheden tot aanpassingen. Dit komt door de tunnel- en schottenbouw. Iedere keer opnieuw rijst de vraag: kunnen wij niet met kolommen bouwen voor vrij indeelbare woningen? De flats aan de Oost-Sidelinge zijn 70 jaar geleden al gebouwd met een vrije plattegrond met kolommenstructuur. In plaats van slopen en vervangen voor starre nieuwbouw, is behoud en aanpassing van hetgeen je al hebt, hier meer dan zinvol.

Daarnaast laat Rotterdam zich graag voorstaan op innovatieve duurzaamheid. De CO2- en stikstofuitstoot van nieuwbouw moet structureel minder worden. Dit geldt vooral voor bouwen met beton. Als je de renovatie van een betonnen gebouw vanuit duurzaamheidsoogpunt afweegt tegen nieuwbouw, zul je niet alleen de energie voor het slopen en afbreken moeten meenemen. Je stoot ook nog eens immens veel CO2 uit voor de bouw van een compleet nieuw gebouw.

Oost_sidelinge_lvd_7
Beeld door: beeld: Loes van Duijvendijk

Behouden van deze blokken, is dus een kans om door behoud relatief eenvoudig en direct te besparen op CO2-uitstoot. Uit zowel ethisch als economisch oogpunt moet je waarde toekennen aan die optie. Vroeg of laat maak je als maatschappij immers hoge kosten om alle bij nieuwbouw uitgestoten CO2, te compenseren. Als gemeente – in het geval van de Oost-Sidelinge ook nog eens de eigenaar van de grond – moet je dit serieus nemen en naar het geheel kijken. Je hebt de mogelijkheden en de verantwoordelijkheid om dit soort problemen niet op toekomstige generaties af te wentelen, maar om nu te handelen.

Waarde voor de woningmarkt in Rotterdam

De flats aan de Oost Sidelinge beantwoorden bovendien met hun woningen rond de 65 en 70 m², aan de vraag naar betaalbaar stedelijk wonen in Rotterdam. Voor de groep alleenstaande of tweepersoonshuishoudens en jonge stedelingen is dit het ideale woonproduct. Nieuwbouw van dit soort relatief kleine woningen is een kostbare aangelegenheid. Waarom zou je dan een zo passend product vernietigen?

Renovatie van deze gebouwen zal heus niet eenvoudig zijn, maar er staat veel tegenover

Renovatie van deze gebouwen zal heus niet eenvoudig zijn. Ze hebben waarschijnlijk last van betonschade. En je zult asbest tegenkomen, extra maatregelen moeten treffen tegen brandoverslag en uiteraard zijn nieuwe installaties en hoogwaardige isolatie nodig. Het toevoegen van liften is niet onmogelijk, maar vergt specifieke kennis en onderzoek. Daar staat tegenover dat je het casco al beschikbaar hebt, zodat je bij renovatie redelijk onafhankelijk bent van weersomstandigheden en met een kleine en slimme bouwplaatsinrichting binnen de bestaande buurt kunt werken.

Oost_sidelinge_lvd_4
Beeld door: beeld: Loes van Duijvendijk

Het zal mooi worden

Er wordt in Nederland nog veel neergekeken op de woningbouw uit de naoorlogse periode. Je kunt en moet ook niet alles willen behouden. Maar overal zitten er parels tussen, die woningbouwcorporaties nu ook ontdekken. Kijk naar de recent uitgevoerde renovatie van de Airey woningen in Amsterdam Slotermeer, de renovatie van de Bosleeuw Amsterdam uit 1948, de Robijnhof te Utrecht, enz. Al deze projecten gaan uit van het toekomstgericht en duurzaam renoveren met respect voor de oorspronkelijke kwaliteiten.

Bij al deze projecten komen onder een laag schilderwerk en kunststof kozijnen prachtige panden tevoorschijn. Panden die niet alleen mooi en karakteristiek zijn, maar ook nog eens van echte toegevoegde waarde voor de woningmarkt. Dit kan ook in Rotterdam: laat de toegevoegde waarde ontstaan. Laat de flats aan de Oost-Sidelinge staan en geef ze een nieuwe toekomst!

Deze opinie wordt ondertekend door:

Reimar van Meding, KAW Architecten

Wessel de Jonge, WDJArchitecten

Jeroen Hoorn, architect

Robert Winkel, Mei architects and planners en Nice Developers

Niels van der Vlist, Stadsherstel Rotterdam

Vincent Taapken, New Industry Development

Marinke Steenhuis, SteenhuisMeurs

Wido Quist, Stichting Docomomo Nederland

Marco Stout, Platform Wederopbouw Rotterdam

Voordat je verder leest...

Je kunt dit artikel gratis lezen, maar wij kunnen het niet gratis maken. Vers Beton kan alleen bestaan dankzij een bijdrage van lezers. Vanaf 6 euro per maand maak jij onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk!

Nee, ik lees eerst het stuk verder

Reimar von Meding

Reimar von Meding

Reimar von Meding is algemeen directeur bij KAW. De van oorsprong Duitse architect besloot na zijn studie architectuur (TU Delft) in Nederland te blijven. Reimar’s drijfveer ligt bij het ontwerpen voor de ‘vergeten doelgroep’: mensen die zelf niet de middelen of de mogelijkheid hebben hun woonomgeving uit te zoeken. Zijn specialiteit is het ontwerpen van sociale woningbouw.

Profiel-pagina
PROFIELFOTO LOES VAN DUIJVENDIJK

Loes van Duijvendijk

Fotograaf

Loes van Duijvendijk (1987) studeerde Fotografie aan AKV St. Joost in Breda. Met behulp van een analoge camera verandert ze de realiteit van alledag in een poëtisch schouwspel waarin vormen, lijnen en structuren elkaar op subtiele wijze ontmoeten.

Profiel-pagina
Lees 2 reacties
  1. Profielbeeld van Mark Oskam
    Mark Oskam

    Laat ik nu net om de hoek wonen. Natuurlijk mooie architectuur… maar aan een 8 balans snelweg. Geen plek sowieso voor bewoning. Het sociale aspect wordt helaas niet belicht. Veel lage inkomens, sociale onderklasse die er nu woont onder slechte omstandigheden. Na renovatie is de vraag hoe de samenstelling van bewoners eruit ziet.

Om te reageren moet je ingelogd zijn. Inloggen kan je hier. Als je nog geen account hebt meld je nu aan als supporter of maak hier een gratis reageerdersaccount aan.

Advertentie

Logo_giraffe_01_600x500