Voor de harddenkende Rotterdammer

Een thema hadden de leden van de Van der Leeuwkring niet in hun hoofd bij het selecteren van de genomineerden voor 2019, vertelt lid Petra Rutten. Maar toch is er iets dat de drie genomineerden dit jaar gemeen hebben. “Bijzondere nieuwe samenwerkingen en verbindingen die niet vanzelfsprekend zijn: dat thema blijken de Keilewerf, Bureau Eendracht met Heilige Boontjes en Stichting Plezierrivier de Rotte, dit jaar te delen”.

Keilewerf & De Kroon: 'aftands' havengebied tot leven gewekt

Florine-VanLeeuwPrijs-1187-VB
Bas van den Berg (l) en Lenard Vunderink Beeld door: beeld: Florine van Rees
AIR_vacaturebank

Lees meer

Mogelijk gemaakt door

dit artikel is tot stand gekomen dankzij het Architectuur Instituut Rotterdam

“Te gek, een erkenning voor wat we gedaan hebben”, vinden Bas van den Berg en Lenard Vunderink de nominatie op zich al. Dat er in de stad flink animo was voor werkplaatsruimte vermoedden ze wel, toen ze zelf vijf jaar geleden met wat ondernemers in een leegstaande loods van 1000 m2 konden trekken.

De Keilewerf groeide rap uit tot de huidige 6000 m2, waar 105 ondernemers – staalslagers, kunstenaars, meubelmakers en muzikanten – hun eigen studio’s of werkplaatsen hebben gebouwd. En waar hergebruikte-materialen-bouwmarkt Buurman ontstond en festivals rondom het ‘s zomerse Keilecafé geboren werden.

Het hele gebied is enorm veranderd en daar zijn ze het meest trots op, vanwege de rol die de Keilewerf daarin speelt, zegt Vunderink. “De Keilewerf is een plek waar iedereen – professional, buurtbewoner of zelfs bezoeker uit het buitenland – zich gelijk thuis voelt en met grote glimlach en jeukende handen weer naar buiten loopt”, vult Van den Berg aan.

De Keilewerf smaakte naar meer: inmiddels is even verderop ook ‘De Kroon’ door de twee aangepakt. Dit keer niet als huurders, maar als ‘placemakers’ in opdracht van ontwikkelaar ERA Contour. Ze ontwikkelden bedrijfsruimte voor kleine en grotere bedrijven, maar maken ook hier een ‘magneet’ van het gebouw, met buurtfuncties zoals de ‘culture campsite’, horeca en een zeefdruklab.

Kleine ‘maar’: de Keilewerf is tijdelijk. Het huurcontract met de gemeente loopt nu tot oktober 2021, vanwege de geplande woningbouw op die plek. Het liefst ontwikkelen ze samen met de gemeente Rotterdam iets nieuws, vertelt Vunderink, gewoon naast hun huidige plek. “We worden gezien als eindgebruikers, als huurders. Maar we hebben ook de professionaliteit en de makers in huis om iets nieuws te bouwen dat past in de woon-werk bestemming van dit gebied”, stelt Van den Berg. “Dat zouden we nou een heel leuke manier vinden om samen met de gemeente de Keilewerf te behouden voor het gebied”.

“Voorbeeld van een nieuw economisch perspectief voor de stad”

De Van der Leeuwkring was vooral ‘onder de indruk de enorme vaart en kwaliteit’ waarmee Van den Berg en Vunderink de Keilewerf en De Kroon transformeerden. “Veel mensen zouden bang worden van zo’n enorm leeg pand als de Keilewerf was”, vertelt Petra Rutten namens de kring. “Maar zij kregen alleen maar meer energie”. Hun creativiteit en ondernemerszin zorgde voor een zwaan-kleef-aan-effect van steeds meer initiatieven en makers die elkaar versterken, stelt Rutten.

“De twee bieden bovendien een nieuw economisch perspectief: de eigenaar van de Kroon had het pand kunnen doorverhuren aan een volgend introvert bedrijf, toen het leeg kwam. Door met Van den Berg en Vunderink samen te werken heeft het gebied een heel nieuwe identiteit en bestemming gekregen”.

Stichting plezierrivier de Rotte: Rotterdams oudste water weer terug op de kaart

Florine-VanLeeuwPrijs-0996-VB
Stichting Plezierrivier de Rotte met Ewoud Dekker in het midden Beeld door: beeld: Florine van Rees

De rivier de Rotte – stromend vanaf Moerkapelle tot aan de dam in het hart van Rotterdam – is de naamgever van onze stad. Dat weinig Rotterdammers dit weten, verbaasde Ewoud Dekker al jaren. “Er was geen aandacht voor de Rotte die dwars door de stad stroomt”, realiseerde hij zich. “De rivier lag er eigenlijk maar anoniem en onbeduidend bij”.

Samen met drie andere betrokken Rotterdammers en een ondernemer uit Bergschenhoek besloten ze dat meer mensen moeten inzien hoe waardevol de oevers van de Rotte zijn om te wonen, werken en ontspannen. Zo kwam in 2013 Stichting Plezierrivier de Rotte bij elkaar. Allen zijn vaak aan de Rotte te vinden om te wandelen, sporten of met de kinderen te spelen. Sinds die tijd zetten ze zich als vrijwilligers bijna een volle dag per week in voor de rivier.

“We willen de stad vanuit de Rotte weer recreëren”, vertelt Dekker. “De rivier kan Rotterdam helpen zichzelf als stad opnieuw uit te vinden”. Als Rotterdammers de rivier weer in hun hart sluiten, geeft dat gezamenlijke trots en verbondenheid, stelt hij.

Als vrijwilligerscollectief zijn ze ‘verguld’ met de nominatie voor de Van der Leeuwprijs: “Het is voor ons een erkenning van het stadmaken dat we doen, ook al doen we dat wat anders dan gebruikelijk is”. Ze zetten de Rotte letterlijk op de kaart met een Rottekaart, maar ook figuurlijk: in het ontwikkelingsperspectief ‘De Rotte beweegt je’, het gemeentelijke Toekomstperspectief Binnenstedelijke Rotte en de op handen zijnde Ontwikkelingsvisie Rottemerengebied, heeft de rivier weer een prominente plek.

De stichting krijgt erkenning en wordt veel gevraagd voor visievorming en provinciale overleggen. “We zijn heel overtuigd van ons doel, en hebben geen andere (verborgen) agenda’s dan: de Rotte”, verklaart Dekker. “En we hebben ook veel daadkracht, als personen. We doen wat we zeggen, we regelen het gewoon.” Voorbeelden zijn de marketingcampagne ‘Ook dit is de Rotte’, het Waterfestival aan de Crooswijksebocht, de ondernemersvereniging De Rotte(meren) die ze opzetten, en hun Huiskamer van de Rotte in de Crooswijksebocht, die ze delen met huiskamerrestaurant Obst & Gemuse.

Hun droom is dat de rivier als een landschapspark de stad in kronkelt, met verschillende ‘sleutelplekken’ zoals de Leuvekolk waar een vispassage wordt aangelegd en een park bij de Poort van Rotterdam onder de A20. De plek waar de stichting alles ziet samenkomen is de markante Crooswijksebocht. Daar  moet dé Rotterdamse plek voor buitensport komen, met kanoverhuur, zwemplekken, natuurles voor de scholen. “Als mijn kinderen daar veilig kunnen zwemmen, het water schoon is en er voor mijn vrouw en mij ook wat te beleven is op de kant, heffen we de stichting op”, lacht Dekker. Hij deed deze uitspraak vlak voordat zijn oudste zoon werd geboren, drie jaar geleden. “Ieder jaar herinnert zijn verjaardag ons aan dit doel.”

“Ze krijgen voor elkaar wat institutionele partijen niet gelukt was”

“Het is bijzonder dat deze mensen zich in hun eigen tijd – belangeloos – inzetten, om de op de achtergrond geraakte rivier weer terug in de stad te brengen”, zegt Petra Rutten namens de Van der Leeuwkring. “Zij weten een breed netwerk te activeren, werken vanuit een heel andere invalshoek en krijgen zo voor elkaar wat institutionele partijen niet gelukt was”, besluit Rutten. “Als samenleving moet je zo’n betrokkenheid koesteren en benutten”.

Bureau Eendracht: politiebureau wakker gekust door maatschappelijke bedrijven

Florine-VanLeeuwPrijs-0930-VB
Kirsten van den Berg Beeld door: beeld: Florine van Rees

Het statige gebouw aan het Eendrachtsplein zullen veel Rotterdammers nog kennen als politiebureau, wat het van 1945 tot 2016 was. Dat Heilige Boontjes daarna de begane grond betrok met hun koffiezaak en branderij, is ook niet onopgemerkt gebleven. Ze leiden er jongeren met een crimineel verleden op om terug te keren in de maatschappij, zoals ze op kleinere schaal in Rotterdam-West al deden.

Minder bekend is dat het hele politiebureau nu verbouwd is tot ontmoetings- en werkplek voor Rotterdamse initiatieven op maatschappelijk gebied. De huurders van de 12 kantoorunits van 35 tot 190 m2 trekken er as we speak in. Bijzonder: “Alle huurders moeten expliciet iets bijdragen aan de groei van ‘de boontjes’”, vertelt Kirsten van den Berg, die de hele verbouwing leidde. “Bijvoorbeeld: catering afnemen, stageplekken bieden op andere werkgebieden dan koffie, of cursussen geven”. En dat vonden de huurders geen lastige voorwaarde, maar juist leuk, zegt Van den Berg blij verrast. Dat maakt van alle huurders een elkaar versterkend collectief, rondom ‘de Boontjes’.

Het is hard gegaan, sinds van den Bergs compagnon Dick de Kock – oprichter van keten Coffeecompany – een paar jaar geleden binnenstapte bij de eerste ‘Heilige Boontjes’ aan het Meineszplein. De Kock zag mogelijkheden voor de oprichters Marco den Dunnen en Rodney van de Hengel om flink te groeien: hij trommelde acht investeerders op om het oude politiebureau te kopen. Om de Boontjes en veel meer bedrijven ruimte te geven en het pand weer te laten stralen. “Hij verbond mensen aan elkaar die elkaar niet zo snel tegenkomen”, in de woorden van Van den Berg.

Ze veranderden het ‘muffige’ politiegebouw in twee jaar tot een florerend collectief van maatschappelijke bedrijven, waaronder ook lokale omroep OPEN Rotterdam. De Heilige Boontjes hebben een hoofdrol in de hele verbouwing gehad en hun begane grond is uitgebreid tot grand café met keuken, lunch- en dinerkaart en avondopeningstijden. Steeds meer werkplek dus, voor de ex-gedetineerde jongeren, niet alleen als barista, maar als allround gastheer van het gebouw. Zeker met de nieuwste uitbreiding in aantocht: een luxe bed&breakfast in de oude cellenblokken.

“Meest bijzondere samenwerkingsverband van allerlei partijen”

De kring vond Heilige Boontjes “echt het meest bijzondere samenwerkingsverband”, vertelt Rutten. “Allerlei partijen die nog niet met elkaar bezig waren, zijn hier verbonden en hebben een van de de mooiste plekken van de stad ‘wakker gekust’.” Partijen die een plek zo weten te activeren, zijn echt onmisbaar voor de stad, besluit ze. “En hoe Heilige Boontjes alle andere ondernemers in Bureau Eendracht heeft weten te raken… ik hoop dat het alle Rotterdamse ondernemers inspireert om die betrokken houding over te nemen”.

Over de Van der Leeuwprijs

Iris Dudok presenteert de onderwijskaart tijdens SMC16

Lees meer

Dit waren de nominaties voor de Van der Leeuwprijs 2018

“Omdat de stad groeit, gaat stadmaken en ontwikkeling op veel plekken vanzelf”, vertelt Petra Rutten, namens de Van der Leeuwkring. “Maar met onze prijs willen we aandacht vragen voor de initiatieven op plekken waar het niet vanzelf gaat. Die bijzondere voorbeelden willen we een podium geven”.

Rutten noemt het de Rotterdamse manier van stadmaken: elk jaar weer een schepje erbovenop. Elk jaar zijn er weer initiatieven die nog beter, nog creatiever en met meer inzet te werk gaan. “Als stad moeten we niet lui worden of dat voor lief nemen. Maar juist in beeld brengen hoe bijzonder dat is”, besluit ze.

De prijs wordt sinds 2005 jaarlijks uitgereikt door de Van der Leeuwkring, die bestaat uit topmensen van Rotterdamse corporaties, vastgoedontwikkelaars en beleggers, die zich persoonlijk betrokken voelen bij de ontwikkeling van Rotterdam. Vorig jaar kreeg Robbert de Vrieze de prijs voor zijn betrokkenheid als individuele Rotterdamse ondernemer, bij de sociaal-ruimtelijke ontwikkeling in Rotterdam West. Eerder ging de prijs naar Marco Stout vanwege zijn inzet voor het Hoogkwartier en naar de mensen achter Theater Walhalla, gebiedsontwikkeling rond de Markthal, Rotterdamse Oogst en The Student Hotel.

Bekendmaking Van der Leeuwprijs 2019
De prijsuitreiking is op 8 november 2019 tijdens het Stadsmakerscongres, waar de Van der Leeuwkring initiatiefnemer van is. Dit artikel kwam tot stand in samenwerking met AIR, het Architectuur Instituut Rotterdam.

Voordat je verder leest...

Jij kan dit artikel gratis lezen, maar wij kunnen het niet gratis maken. Vers Beton kan alleen bestaan dankzij de support van onze lezers die zo onafhankelijke journalistiek over Rotterdam mogelijk maken. Vanaf 6 euro per maand ben je supporter!

Nee, ik lees eerst het stuk verder

profielfoto-Willemijn

Willemijn Sneep

adjunct-hoofdredacteur en eindredacteur

Willemijn Sneep (1989) is na wat omzwervingen en een master Journalistiek in het schattige Leiden weer terug in de enige wereldstad die Nederland rijk is. Als freelance journalist kan ze zich geen betere thuisbasis wensen. willemijn@versbeton.nl

Profiel-pagina
10547749_10154894484515486_7617606655025449823_o_1000

Florine van Rees

Fotograaf

Florine van Rees (1988) is afgestudeerd als modevormgever en benut haar kennis in de beeldvorming. Met een modische blik benadert ze documentaire onderwerpen in de fotografie. Een samenspel van kleur, contrast, textuur en lijnen staat hierin centraal. Naast haar werk als fotograaf mede-beheert Florine ook het online magazine www.slash-zine.com waar vooral inspiratie gedeeld wordt.

Profiel-pagina
Nog geen reacties

Om te reageren moet je ingelogd zijn. Inloggen kan je hier. Als je nog geen account hebt meld je nu aan als supporter of maak hier een gratis reageerdersaccount aan.