Voor de harddenkende Rotterdammer
_M8A1330_WEB_Willem de Kam
Beeld door: beeld: Willem de Kam

Stephen Willacy werd in 2012 stadsarchitect van Aarhus maar is naar eigen zeggen verknocht aan de Rotterdamse skyline. “Zag Aarhus er maar zo uit, denk ik vaak bij mezelf!” Hij is opgeleid in Engeland als architect maar woont al 34 jaar in de tweede stad van Denemarken met 350.000 inwoners. Veel bedrijven in de windmolenindustrie hebben er hun hoofdkantoor. In 2017 was Aarhus de Europese culturele hoofdstad. Op uitnodiging van AIR was hij in Rotterdam voor het Stadmakerscongres.

Hoe kijk je tegen Rotterdam aan?

“Rotterdam heeft het ‘second city’-gevoel, wat wij ook hebben in Aarhus. Ik zeg altijd: wij zijn de stoute jongere broertjes! Ook andere havensteden als Hamburg of Glasgow hebben die edge, gebaseerd op een sterke jongerencultuur. Bovendien is Rotterdam een Mekka voor architectuurliefhebbers, ik ben liever hier dan in Amsterdam. Twintig jaar geleden was ik hier bij de opening van het nieuwe Schouwburgplein – een fantastisch plein – sindsdien zijn er veel spannende plekken bijgekomen. Daarnaast vind ik het begrip stadmaken erg interessant, ik ben van plan het te jatten en in Aarhus te gebruiken!”

air_logo_groot

Lees meer

Mogelijk gemaakt door

dit artikel is tot stand gekomen dankzij het Architectuur Instituut Rotterdam.

Je bent door AIR uitgenodigd vanwege het succes van Dokk1, de nieuwe bibliotheek van Aarhus. Hoe was je bij het project betrokken?

“In Aarhus heb ik als stadsarchitect de totstandkoming van Dokk1 begeleid tot de opening in 2015. Het project begon in 2005 vanuit de behoefte om een nieuwe bibliotheek en mediatheek te bouwen en evolueerde later tot het centrum van een heel nieuw stadsdeel dat zich richt op de rivier. Voordat ik als stadsarchitect startte won het bureau waar ik destijds werkte, Schmidt Hammer Lassen, de opdracht voor het ontwerp – maar ik heb er destijds niet aan gewerkt (dit benadrukt Willacy omdat belangenverstrengeling in de architectuur een gevoelig onderwerp is, red.).”

Heeft Dokk1 Aarhus veranderd?

“Als stadsarchitect wilde ik Dokk1 inzetten als vliegwiel voor de stadsontwikkeling. Voorheen liep de hoofdroute van het winkelpubliek en bezoekers van het centrum van Aarhus, heen en weer langs één route. Dat is vanuit stedenbouwkundig oogpunt niet wenselijk: je wil altijd dat mensen een rondje kunnen wandelen. Door een nieuwe bestemming aan de rivier te introduceren, kwam er een derde aantrekkingspunt, waardoor ook nieuwe verbindingen ontstonden.

Mijn doel is om te zorgen dat publieke ruimtes een menselijke schaal hebben. Ik heb de openbare routes opgemeten en concludeerde dat ze nog teveel van een ouderwetse, modernistische schaal waren. Met hulp van de Deense stedenbouwkundige Jan Gehl, die zich sterk maakt voor wandel- en fietsvriendelijke steden, hebben we de openbare routes van en naar het waterfront aangenamer weten te maken.”

Wat kostte de nieuwe bibliotheek om te bouwen?

“Het gebouw kostte 2 miljard Deense Kronen, wat gelijk staat aan een kleine 300 miljoen Euro. Het is veel meer dan een gebouw, ik noem het liever een stedelijk project. Een bekende Deense architectuurcriticus van de nationale krant Politiker vergeleek het ontwerp met een hamburger: in het onderste deel van het broodje zit het parkeren, de bovenste deel zitten kantoren van de medewerkers. Wat ertussen zit – het vlezige deel van de hamburger – is waar het om draait, daar vinden de ontmoetingen plaats.”

Een flink bedrag … heeft de Deense overheid geld over?

“Niet alles is door de overheid gefinancierd. Een filantropisch fonds dat zich richt op de gebouwde omgeving, RealDania, betaalde de openbare ruimte en de parkeergarage voor 1000 auto’s. Voor stadsprojecten doen we vaker aanvragen bij fondsen, zij hebben een eigen transparante methode voor de behandeling ervan.”

Interessant, die samenwerking met filantropische fondsen!

“Ik ben nu ook met filantropische organisaties bezig om meer geld los te krijgen voor cultuur in de minder kansrijke wijken. Eén van die fondsen die daar interesse in toont is de Salling Group, opgericht door een firma die met supermarkten rijk is geworden. Zij hebben in het centrum van Aarhus een vrij toegankelijk dakterras gebouwd dat in één jaar al ruim een miljoen bezoekers heeft getrokken. Ze zien het belang van investeren in de stad. 

Ook als het niet om het centrum gaat?

In Gellerup, een achterstandswijk niet ver van het stadscentrum, ben ik samen met een woningcorporatie die wil investeringen in de wijk, bezig om bij fondsen geld voor nieuwe cultuur- en onderwijsgebouwen los te krijgen. Recent zijn in Gellerup bijvoorbeeld al nieuwe sportvelden middenin de wijk gemaakt en die laten zien dat bewoners dringend behoefte hebben aan openbare faciliteiten.”

_M8A1321_WEB_Willem de Kam
Beeld door: beeld: Willem de Kam

Zijn bewoners bij dit soort grote investeringen in de stad betrokken?

“Bij Dokk1 hebben de bestuurders van de bibliotheek twee jaar lang met bewoners van de stad overlegd over wat er in het nieuwe gebouw moest komen. Er kwamen uiteenlopende behoeftes naar boven: van stille ruimtes tot plekken voor sport en spel en lesruimtes waar je met moderne technologie kunt oefenen. In de wereld van bibliotheken wordt nu gesproken over het ‘Aarhus-model’, het is echt internationaal omarmd als een vernieuwend concept.”

Hoe gebruiken de bezoekers die vernieuwende bibliotheek nu? 

“De bezoekers hebben hem vanaf de opening omarmd. Er kwamen in het eerste jaar 1,3 miljoen bezoekers, meer dan we hadden verwacht. Het gebouw biedt onverwachte gebruiksmogelijkheden: neem bijvoorbeeld de uitkragende bovenverdieping, die als overkapping werkt en daarmee een overdekt stuk plein creëert. In de winter zie je er hardlopers, kinderen gebruiken het als plek om te spelen. En als het te koud is, kan je binnen verder spelen. Het gebouw is tot 10 uur ’s avonds geopend, waardoor veel jongeren liever in Dokk1 afspreken dan in een winkelcentrum hangen.

Welke vraagstuk heb je meegenomen naar Rotterdam? 

“In Aarhus gaat het net als in Rotterdam veel over verdichting. Wij hebben een groei van 5000 inwoners per jaar en willen de transitie maken naar een stad die uitnodigt tot wandelen en fietsen. Daar zijn nieuwe bestemmingen voor nodig en om die levensvatbaar te krijgen, heb je veel mensen op straat nodig, ook toeristen. Ik ben van mening dat verdichting niet ten koste zou moeten gaan van parken. In Aarhus is vol ingezet op de herontwikkeling van industriegebieden, waar ruimte gemaakt is voor 20.000 nieuwe woningen. In Rotterdam is de opgave nog groter.”

podcast Coolsingelpraat (Vers Beton en OPEN Rotterdam)

Lees meer

Podcast Coolsingelpraat #2: Hebben Rotterdammers genoeg te zeggen over megaprojecten in hun stad?

De tweede aflevering van onze politieke podcast Coolsingelpraat is nu te beluisteren

In Rotterdam wordt nu ingezet op een nieuwe Cultuurcampus op Zuid, een ‘icoon’ dat 300 miljoen mag gaan kosten en in 2025 klaar moet zijn. Potentiële locaties zijn Maassilo, Zuidplein en het Charloisse Hoofd. Hoe zou je het Rotterdamse stadsbestuur adviseren bij deze mega investering? 

“Je moet met de bewoners samenwerken en dan bedoel ik: bij alle beslissingen. Dus ook bij het bepalen van de locatie van het pand. Uit het participatieproces heeft Dokk1 zoveel geleerd. Marie Ostergaard – vanaf 2005 projectleider van de voorbereiding van de verhuizing van de bibliotheek naar Dokk1 – is nu de directeur en legt aan iedereen uit hoe de betrokkenheid van bezoekers de inspiratie vormde voor het succes van de nieuwe bibliotheek.”

_M8A1282_WEB_Willem de Kam
Beeld door: beeld: Willem de Kam

Welke rol speelt architectuur in stadsontwikkeling?

 “Als stadsarchitect probeer ik internationaal opererende bureaus te laten bouwen in Aarhus, waaronder ook sommige uit Nederland. Jullie beschikken met bureaus als OMA, West8, Mecanoo en MVRDV over toparchitecten, waarom zet je hen niet eens in een kamer bij elkaar om ze ideeën te laten genereren voor de Cultuurcampus op Zuid? Als je het mij vraagt, zeg ik: maak geen gebouw in het groen, maar zet het op een complexe stedelijke plek en geef het een urban uitstraling. Alleen dan wordt het echt een Rotterdamse plek.”

Voordat je verder leest...

Je kunt dit artikel gratis lezen, maar wij kunnen het niet gratis maken. Vers Beton kan alleen bestaan dankzij een bijdrage van lezers. Vanaf 6 euro per maand maak jij onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk!

Nee, ik lees eerst het stuk verder

Teun van den Ende

Teun van den Ende

Teun van den Ende laat zich niet graag leiden door hypes, maar gaat juist op zoek naar de lange lijnen in de ontwikkeling van Rotterdam – en ook andere steden trouwens. Teun combineert populaire cultuur met historisch onderzoek naar de stad.

Profiel-pagina
Willem1

Willem de Kam

Fotograaf

Willem de Kam (1988) studeerde grafisch ontwerp aan de Willem de Kooning Academie. Hij fotografeert nu full-time alles van schreeuwende voetbalsupporters tot kruiswoordpuzzelende bejaarden. Hij doet dit voor diverse media en opdrachtgevers uit de culturele en commerciële sector.

Profiel-pagina
Lees één reactie
  1. Profielbeeld van Basia Dajnowicz
    Basia Dajnowicz

    Ik vind deze foto’s echt schitterend! Enorme complimenten voor Willem de Kam!

Om te reageren moet je ingelogd zijn. Inloggen kan je hier. Als je nog geen account hebt meld je nu aan als supporter of maak hier een gratis reageerdersaccount aan.