Advertentie

Pionect top banner_V2
Voor de harddenkende Rotterdammer
Vers Beton Alice Saey Blue City Plastic
Beeld door: beeld: Alice Saey

‘Steden schuilen niet wanneer het regent’, prijkt op de gevel van het gebouw van Stadsbeheer Rotterdam aan het Kleinpolderplein. Inderdaad hinderen de herfstbuien de bedrijvigheid niet, op de werkplaats van Vervoer en Materieel. Het kantoorgebouw van Joost van Maaren, manager van de afdeling Inzameling en Hergebruik en Peter Verschoor, projectmanager Circulaire Economie bij Gemeente Rotterdam, is gemeubileerd met allerlei vernuftige spullen, zoals stoelen gemaakt van oude straat containers. Ze leggen graag uit waarom de grote oranje-grijze containers uit het straatbeeld gaan verdwijnen. 

“De PMD-container was er eigenlijk altijd al als tussenoplossing”, vertelt Van Maaren. Dat zit zo: “Sinds 2010 zijn gemeenten verplicht om plastic in te zamelen. Bedrijven die verpakte producten op de markt brengen zijn namelijk verantwoordelijk voor de inzameling en verwerking van kunststofafval. Daarvoor betalen zij per kilo verpakkingen een bijdrage aan het Afvalfonds Verpakkingen. Uit dit fonds wordt de gemeente betaald om afval in te zamelen.” Daarom verschenen de plasticbakken in de stad. Maar toenmalig Wethouder Bolsius stuurde vanaf het begin al aan op ‘nascheiding’ – bij de afvalverwerker – in plaats van bronscheiding – door de stadsbewoners – omdat de milieuwinst daarbij hoger is.

Het doel van inzamelen staat centraal, niet het middel, zo benadrukt Van Maanen. “Met de huidige ‘bronscheiding’ zamelen we zo’n twee kilo plastic verpakkingen, metalen verpakkingen en drankenkartons (PMD) per inwoner per jaar in. Dat is ongeveer 1200 ton voor de hele stad. Met de nascheidingsinstallatie die nu in gebruik is genomen, halen we dat al per maand. En we zitten nog in de beginfase.” 

Wat gebeurt er met je vuilniszak als die wordt opgehaald door de vuilniswagen? Eerst gaat het afval naar een overslag op de Brielselaan of Keilehaven, vanaf waar het per boot naar de AVR bij Rozenburg wordt gebracht. Daar gaat het materiaal door de nascheidingsmachine. Het plastic, de metalen en de drinkpakken worden gescheiden, vertelt Van Maanen. Vervolgens gaat het naar een sorteerder die de verschillende soorten kunststof bij elkaar verzamelt. “Dan kan je er vervolgens weer nieuwe producten van maken, dus dat is geld waard.” Toch kost het hele proces van inzamelen, scheiden en het verwerken tot hoogwaardig nieuw product nog zoveel dat het bedrijfsleven er op dit moment nog geld op toe legt.

Schoner scheiden en niet mengen

vb-mailchimp

Lees meer

Schrijf je in voor de wekelijkse nieuwsbrief

Op de hoogte blijven van Vers Beton per mail? Schrijf je in voor de wekelijkse nieuwsbrief

Om circulair gebruik van kunststof wel rendabel te krijgen, moet plastic niet langer als afval te boek staan, maar als hoogwaardig materiaal, dat überhaupt niet voor de stortplaats of in de verbrandingsoven in aanmerking komt. Het bedrijf Better Future Factory, in de krochten van BlueCity, ontwikkelt daarom verschillende manieren van upcycling: zij verwerken gebruikt plastic tot producten die hoogwaardiger zijn dan het oorspronkelijke materiaal. Mede-oprichter Casper van der Meer laat enthousiast een scala aan producten zien die van gerecycled plastic zijn gemaakt: van koffietreetjes gemaakt uit koffieverpakkingen, tot lampen gemaakt uit plastic flessen met behulp van een 3D-printer. 

Maar om van hergebruikt plastic een hoogwaardiger product te kunnen maken, is schone scheiding cruciaal. “Daarvoor moet de afvalstroom een zogeheten monostream zijn. Dat betekent dat alleen dezelfde soorten plastic bij elkaar kunnen. Elke kunststof heeft namelijk een eigen smelttemperatuur en eigen gedrag. Als je kunststoffen mengt is het moeilijker te voorspellen hoe het zich gaat gedragen in eventuele herverwerking.” 

Tweederde van het ingezamelde materiaal wordt nog verbrand bij AVR

Van der Meer heeft daarom juist zijn bedenkingen bij het nieuwe nascheiden dat Rotterdam nu doet: “Alles gescheiden inzamelen is weliswaar ook lastig voor mensen. Zelfs wij als experts moeten soms heel goed kijken wat er wel of niet in de kunststof-recyclingbak mag. Maar alles nascheiden kost een hoop energie. Ook kan het lastig zijn voor de scheidingsinstallaties om plastics nog te herkennen als ze in aanraking zijn gekomen met andere stoffen. En dan belandt het alsnog op de grote hoop en wordt het verbrand.”  

Er gaat inderdaad nog een groot deel van het ingezamelde restafval de verbrandingsoven in, beaamt Van Maaren. “Tweederde van het ingezamelde materiaal wordt nog verbrand bij de AVR. Wel wordt ongeveer 80 procent van de energie die vrijkomt bij verbranding, weer nuttig toegepast door water te verwarmen voor de stadsverwarming. Dat is goed, maar we willen meer waarde halen uit de materialen door te recyclen in plaats van te verbranden.”

Recyclen op molecuulniveau

En dat is waar zijn collega Peter Verschoor zich binnen de gemeente op richt: innovaties om circulair kunststofgebruik wel rendabel te maken. Het bedrijf Ioniqa heeft bijvoorbeeld een proefinstallatie gebouwd in het kenniscentrum PlantOne bij de Botlek, vertelt Verschoor. “Zij recyclen op een chemische manier waarbij PET-plastic wordt teruggebracht tot moleculen. Hier kan vervolgens weer kunststof van hoge kwaliteit mee gemaakt worden.”

Het energieverbruik met een techniek als die van Ioniqa is een kwart van wat er nodig is wanneer je nieuwe kunststof uit olie zou maken. Dat is evenveel als het energieverbruik van gangbare, mechanische recycling. “Maar”, benadrukt Verschoor, “de producten die ervan gemaakt worden zijn hoogwaardiger en er is aanzienlijk minder fossiele brandstof voor nodig. Dat is echt wel een doorbraak.” 

Rotterdam heeft landelijk een leidende rol in de plastic-innovatie, volgens Verschoor. “Er ontstaan hier hubs met kennis en innovatieve bedrijven, zoals in Plant-One voor de chemie-initiatieven en BlueCity voor de jongere start-ups. Je zou kunnen zeggen dat hier een soort Plastic Valley ontstaat.”

Een 'maar' aan beter recyclen

Toch is alleen innovatief hergebruik niet genoeg. Jonas Martens zet zich onder meer om ook gebruik te verminderen. Hij benadrukt dat het probleem groter is dan alleen recycling. “Bedrijven die zich alleen daarop richten, lossen de kern van het probleem niet helemaal op, zeker de grote multinationals niet.”

Want er is een ‘maar’ aan het steeds beter recyclen:  “Aan de achterkant van de materiaalketen mooie producten maken, kan er uiteindelijk voor zorgen dat het huidige systeem in stand gehouden wordt”, vertelt Martens telefonisch, vanuit een biënnale over de herwaardering van plastic in Istanbul.

“Zo geef je een excuus aan bedrijven om door te gaan waar ze mee bezig zijn, namelijk grootschalig gebruik en productie van plastic. Circulair denken is een ladder: reduce, reuse, recycle. Maar eigenlijk begint het met refuse. Toch gaan we het gebruik van nieuw plastic bij bedrijven niet kunnen terugdringen zolang dat nog vele malen goedkoper is dan gerecycled plastic, zoals nu het geval is.”

Het huidige systeem van producentverantwoordelijkheid – waarbij bedrijven per kilo geproduceerde verpakkingen afdragen aan het afvalfonds – is volgens Martens op papier goed en noodzakelijk.

“Maar op dit moment weet ik niet of een bedrijf als Coca-Cola dit echt voelt op de afrekening. Je kunt het ook zo zien: via het fonds wordt de taak toch weer teruggelegd bij de gemeente. De wereldwijde productie van plastic neemt nog toe. Iconische, innovatieve bedrijven die zich richten op hoogwaardig hergebruik van plastic, verhogen weliswaar de waarde van gerecycled plastic. Maar het risico is dat zij als vlaggenschip worden gebruikt, terwijl er structureel niks verandert”, ziet Martens. 

Unplastic van bierafval

beton_meerkoet_titelbeeld

Lees meer

Blijft Rotterdam vers beton verslinden, of mag het beton ook tweedehands zijn?

Deel 1 van een serie over de kansen van afvalstromen in de stad: beton

Om structureel wel iets te veranderen moeten Rotterdammers ook simpelweg minder plastic gebruiken. Daarvoor heeft Lori Goff een oplossing. In het laboratorium van BlueCity ontwikkelt zij ‘Unplastic’, biodegradeerbare verpakkingsmaterialen gemaakt met brouwafval van bier, waar ze nog een fermentatieproces op toepast. “Op dit moment hebben kleine single use plastics van al het afval, de grootste kans om in het milieu terecht te komen. Ik ga uit van deze realiteit en zorg ervoor dat ons gedrag minder schadelijk wordt door een alternatief te creëren”, vertelt Goff. Unplastic is hoogwaardig, voedselveilig en onschadelijk als het in de natuur belandt. 

Toch is ook een gedragsverandering nodig om de hoeveelheid (plastic) afval te verminderen. Dat brengt ons terug bij de PMD-container. Want: apart inzamelen maakt Rotterdammers wel bewuster van de hoeveelheid kunststof die je gebruikt.

Als we echt willen verminderen, is het dan wel een goed idee om al het plastic weer achteloos op één hoop te gooien? “Ja”, zegt Van Maaren. “Want zelfs met gescheiden inzamelen was het bewustzijn laag; in Rotterdam werd slechts zeven procent van alle plastics gescheiden. Dat is een slechte score, en het is niet realistisch dat er op korte termijn een collectieve gedragsverandering plaatsvindt. Dus is het slimmer om te kiezen voor een manier van inzamelen die de hoeveelheid ingezameld plastic in een klap vertienvoudigt”, aldus Van Maaren. 

Over deze serie

Dit artikel is tot stand gekomen in samenwerking met BlueCity. (Benieuwd wat een samenwerking inhoudt?) In een serie van vier artikelen onderzoekt Vers Beton welke kansen we laten liggen in de afvalstromen van de stad. Up next: voedselverspilling in de horeca. 

Podcast over afval

In de 5e aflevering op van de politieke podcast Coolsingelpraat spraken we over afval. Met o.a. met wethouder Wijbenga en Denk-fractievoorzitter Stephan van Baarle. Luister ‘m terug. 

Voordat je verder leest...

Je kunt dit artikel gratis lezen, maar wij kunnen het niet gratis maken. Vers Beton kan alleen bestaan dankzij een bijdrage van lezers. Vanaf 6 euro per maand maak jij onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk!

Nee, ik lees eerst het stuk verder

Manon

Manon Dillen

Manon (1992) is econoom en filosoof. Ze heeft haar hart verloren aan de stad die er geen schijnt te hebben.

Profiel-pagina
photolinkedin3

Alice Saey

Illustrator

Alice Saey is een Franse illustrator en animatie filmmaker; na haar afstuderen in Straatsburg met een Master in Grafisch Ontwerp in 2014, begon ze haar studio in Rotterdam.

Profiel-pagina
Lees één reactie
  1. Profielbeeld van George van Gent
    George van Gent

    Hoeveel van het apart ingezamelde plastic werd er hergebruikt. Heb gehoord, dat plastic waar eten in heeft gezeten, niet geëxporteerd kan worden. Problemen door de verschillende soorten en kleuren bij plastic.
    En hoe zit het met het apart inzamelen van papier. Hoeveel wordt er nu werkelijk gebruikt? Of is er sprake van veel vervuiling, omdat er toch andere rommel, zoals plastic bij gegooid wordt?

    Het part inzamelen levert inderdaad wel een inzicht in de enorme hoeveelheden plastic die we nu gebruiken. Zelfs bij een klein huishouden al een paar zakken per week.

Om te reageren moet je ingelogd zijn. Inloggen kan je hier. Als je nog geen account hebt meld je nu aan als supporter of maak hier een gratis reageerdersaccount aan.

Advertentie

Logo_giraffe_01_600x500