Voor de harddenkende Rotterdammer

Wie iemand is, kan je beter aflezen aan iemands handelen dan aan iemands woorden. Dat probeer ik mijn studenten op de kunstacademie steeds in te prenten als ze verhalen schrijven.

Het is een breed toepasbaar principe dat ook voor fotografen geldt, bedenk ik als ik naar de foto’s kijk die fotograaf Salih Kiliç het afgelopen jaar maakte van burgemeester Aboutaleb. Kiliç heeft een aantal foto’s meegenomen naar onze afspraak. Ik blader erdoorheen en blijf hangen bij een foto waarop een agent in uniform op straat in gesprek is met een man die, op de rug gezien, wat sjofel oogt. Links in het beeld, bijna tegen te rand van het kader, staat de burgemeester. Weggedoken in de kraag van een windjack, met een gebreide muts over de oren getrokken en aan zijn voeten een paar onhippe sportschoenen.

De burgemeester doet zijn best om er niet als burgemeester uit te zien, maar je herkent hem direct aan zijn oogopslag achter het lichte brilmontuur. Kiliç vertelt dat de burgemeester die avond meeliep met een agent op een ronde door de buurt tussen de Nieuwe Binnenweg en de Rochussenstraat. De agent sprak iemand aan die waarschijnlijk onder invloed was, wat tot een wat verhit gesprek leidde. “Op dat moment zei Aboutaleb iets als ‘even rustig aan joh’. De man keek hem vol verbazing aan en zei ‘Abiedabbie!’ en ging helemaal uit zijn stekker. Mensen reageren heel erg sterk op hem, zelfs als ze zijn naam niet eens goed kennen.”

We bladeren verder naar de volgende foto. Twee mannen staan in de deuropening van een woning met de burgemeester te praten. “Deze man wilde graag zijn vader aan Aboutaleb laten zien, even een hand schudden. Dat betekent veel voor mensen.” Aboutaleb de handenschudder, het luisterend oor waar mensen graag op afstappen, de hoogwaardigheidsbekleder, maar ook de man die het – zelfs als hij incognito met een agent op stap is – niet kan laten om een ruzie te willen sussen. Niet de woorden, maar het handelen van de burgemeester: de foto’s van Kiliç zitten er dicht op.

VB-Salih-Kilic-Aboutaleb-0010
Beeld door: beeld: Salih Kilic

Inner circle

Geïnspireerd door de foto’s die Pete Souza maakte van Barack Obama tijdens diens presidentschap ontstond bij Kiliç het idee iets vergelijkbaars te doen. Kiliç: “We herinneren ons Obama als president voor een groot deel door de foto’s van Souza”. Souza werkte in opdracht van het Witte Huis. Kiliç moest op eigen houtje de juiste weg vinden naar de professionele inner circle van de burgemeester.

Tussen het eerste idee en de eerste foto zat anderhalf jaar. De eerste reactie van een communicatieadviseur was vriendelijk maar afwijzend. Via-via lukte het toch om contact te leggen met de woordvoerder en afspraken te maken. “Ik zit ook bij vergaderingen van de veiligheidsdriehoek, waar het over antiterreurmaatregelen kan gaan. Dan is het niet de bedoeling dat ik de PowerPoint fotografeer en rondvertel wat ik gehoord heb. We hebben afgesproken dat ik in principe alles mag fotograferen, behalve als het de persoonlijke, regionale of landelijke veiligheid zou schaden.”

Pas na een half jaar, waarin alle formele horden genomen waren, zat Kiliç voor het eerst tegenover de burgemeester aan de koffie. Een doorslaggevend gesprek. “We begrepen elkaar. Na een paar vragen waren we eruit en wist ik dat ik aan de slag kon gaan.”

VB-Salih-Kilic-Aboutaleb-0006
Beeld door: beeld: Salih Kilic

In uniform

In dat gesprek bleek al snel dat Aboutaleb niet wilde dat zijn persoonlijke leven werd vastgelegd. Obama liet Souza wel tot zijn privéleven toe. “Al vrij vroeg in het overleg vertelde de burgemeester me dat hij dat niet wilde. Zijn thuis, zijn familie: dat wil hij privé houden. Dat was voor mij geen probleem” De fotograaf is namelijk vooral geïnteresseerd in de professionele kant van het burgemeesterschap. “Iedereen gedraagt zich in zijn werkomgeving naar bepaalde maatstaven. Mijn fascinatie als fotograaf is om mensen in hun ‘uniform’ te betrappen.”

En dus was Kiliç het afgelopen jaar bij diverse gebeurtenissen aanwezig die de kalender van een burgemeester bepalen. De Dodenherdenking, verkiezingen, vergaderingen, feestdagen. “Er worden me nauwelijks obstakels opgeworpen. Als ik binnenloop bij een vergadering of overleg kijken de andere aanwezigen nog wel eens verbaasd op. Maar dan stelt de burgemeester me direct voor en vertelt wat ik kom doen. Dat voelt als een blijk van vertrouwen in mijn project en mij als persoon.” Uit de stapel pakt Kiliç een foto die hij maakte tijdens het verjaardagsfeest van Willem van Hanegem in de Doelen. “Als ik hoor dat zoiets op de agenda staat, weet ik dat ik daarbij moet zijn. Op zo’n moment ben ik de enige persoon op de eerste rij met een camera.” Het resultaat is een aandoenlijke foto waarop de burgemeester Van Hanegem vol overtuiging op de wang zoent. De wederzijdse hartelijkheid spat van het beeld. “Ik fotografeer de dagelijkse realiteit van zijn werk als burgemeester, maar terwijl ik dat doe, wil ik de persoon die in dat pak zit laten zien; zijn menselijkheid zichtbaar maken.”

VB-Salih-Kilic-Aboutaleb-0014
Beeld door: beeld: Salih Kilic

Ondanks alle medewerking van het stadhuis moet Kiliç voor zijn eigen financiering zorgen. “Het stadhuis heeft geen budget voor een vaste fotograaf en het is voor mijn onafhankelijkheid ook goed. Zo blijft het project voor honderd procent van mij.” Het betekent dat hij het project moet combineren met zijn werk als freelancefotograaf, onder andere voor Vers Beton. “In drukke periodes kwam dat afgelopen jaar neer op ongeveer anderhalve fulltimebaan.” Door de aard en het verloop van het project was het lastig om er reguliere kunstsubsidies voor aan te vragen. “Toen ik na een jaar eindelijk toestemming had, ben ik bijna direct begonnen. Ik wilde niet eerst aanvraagrondes van fondsen gaan afwachten.” Nu heeft Kiliç een bedrag ontvangen van Stichting Droom en Daad, wat hem uit de kosten helpt. “Ik kan er mijn reiskosten mee betalen, maar ik wil ook graag een nieuwe stille camera aanschaffen om tijdens vergaderingen en dergelijke te gebruiken.” En met het geld kan hij meer tijd in het project steken. “Ik kan nu nee zeggen tegen klussen die me veel tijd kosten en weinig opleveren.”

Onzichtbaar

Op lange termijn past dit project in de artistieke ambities van Kiliç. “Ik ben altijd op zoek naar plekken achter de schermen die normaal gezien onbereikbaar zijn. Tot nu toe lukt dat me vaak op basis van mijn eigen achtergrond. Dankzij mijn Turkse vader kom ik makkelijker bij een moskee binnen bijvoorbeeld. Maar in de toekomst wil ik dat steeds minder nodig hebben en beoordeeld worden op mijn werk.”

Zijn gemengde identiteit drijft Kiliç en kenmerkt hem als fotograaf. “Van nature maak ik me onzichtbaar in een groep. Soms moet ik iets meer Turks zijn, dan weer iets meer Nederlands, soms ook iets mannelijker, dan weer iets vrouwelijker.” De vanzelfsprekendheid van dat mechanisme in zijn eigen leven maakte hem opmerkzaam voor anderen die op een vergelijkbare manier met hun identiteit bezig zijn, zoals ook Aboutaleb. “De burgemeester wordt herkend als Nederlander met een Marokkaanse achtergrond, maar hij presenteert zichzelf als burgemeester. Zijn achtergrond laat hij daarbij alleen een rol spelen als hij dat zelf relevant acht. Maar daar heeft hij niet altijd zelf de regie over, de kijker beslist zelf wel of hij ‘een Marokkaan’ of ‘onze Abou’ is.”

VB-Salih-Kilic-Aboutaleb-0004
Beeld door: beeld: Salih Kilic

Derde termijn

Deze week maakte Aboutaleb bekend dat hij graag een derde termijn als burgemeester aangaat. Dat heeft twee kanten voor de fotograaf. “Als zijn burgemeesterschap over een maand of zeven voorbij was geweest, had ik een duidelijk einde aan mijn project gehad. Maar nu heb ik wellicht ruimte om wat minder intensief dan het afgelopen jaar, maar wel over een langere periode, veranderingen vast te gaan leggen. Kijk naar de intocht van Sinterklaas. In 2018 waren er nog zwarte pieten, demonstraties, ongeregeldheden. Ik heb een foto van het moment dat Aboutaleb besloot de politie in te laten grijpen die dag. Dit jaar was ik er weer bij en had de dag een volstrekt andere sfeer. In een jaar kan zoveel veranderen, laat staan in zes of zeven jaar. Ik heb de kans om een stuk geschiedenis van de stad vast te leggen, maar ook van modern burgemeesterschap.”

VB-Salih-Kilic-Aboutaleb-0013
Beeld door: beeld: Salih Kilic

Kiliç was van plan een boek te maken over zijn project, maar dat heeft hij nu op de lange baan geschoven. “Het boek hoort voor mij bij het einde van de rit, dat heeft een archieffunctie en is een terugblik. Maar ik zie het wel zitten om op korte termijn een tussentijdse tentoonstelling te maken. Dan kan ik mijn werk eerder laten zien aan de stad en daar ook reacties op krijgen.” In 2020 kijkt Kiliç al uit naar een aantal momenten om vast te leggen. “Het Songfestival, daar wil ik wel met hem bovenop zitten. Het is een grote gebeurtenis voor de stad en voor hem als burgemeester. Maar ook de wereldtentoonstelling in Dubai. Daar gaat hij heen om de Rotterdamse haven te vertegenwoordigen. De combinatie van zijn Arabische achtergrond en de haven op dat internationale toneel, lijkt me heel interessant.”

Voordat je verder leest...

Je kunt dit artikel gratis lezen, maar wij kunnen het niet gratis maken. Vers Beton kan alleen bestaan dankzij een bijdrage van lezers. Vanaf 6 euro per maand maak jij onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk!

Nee, ik lees eerst het stuk verder

versbeton 1111

Fay van der Wall

Fay van der Wall (1983) werkt als freelance schrijver en maker. Schrijft voor Vers Beton over popcultuur, kunst, muziek, media en de stad

Profiel-pagina
salih_kilic

Salih Kilic

Fotograaf

Salih Kiliç (1986) is freelance reportage fotograaf. Zijn werk kenmerkt zich door een zoektocht naar microsamenlevingen. Met zijn foto’s wil Salih deze microsamenlevingen en hun verhalen delen. Een blik achter de schermen op bijzondere plekken en bij bijzondere mensen. Kortom; hij legt alles vast waar een verhaal in zit.

Profiel-pagina
Nog geen reacties

Om te reageren moet je ingelogd zijn. Inloggen kan je hier. Als je nog geen account hebt meld je nu aan als supporter of maak hier een gratis reageerdersaccount aan.