Voor de harddenkende Rotterdammer
tweebossbuurt_01
Tweebosbuurt, Feijenoord. Beeld door: beeld: Frank Hanswijk

In 2016 werd de Woonvisie aangenomen en daarmee werd de sloop van 12.000 woningen in gang gezet. Nu zijn in een aantal Rotterdamse wijken de eerste gevolgen te zien, zoals in de Tweebosbuurt en het Oude Noorden. Ook in de Wielewaal, Charlois voeren Rotterdammers al jaren een verbeten strijd met hun verhuurder over de sloop van hun huis. Drie bewoners vertellen hun verhaal.

Tweebosbuurt, Afrikaanderwijk

“Vestia heeft ervoor gezorgd dat wij als bewoners steeds hechter zijn geworden”, meent Arbia Azar, bewoner van de Tweebosbuurt in de Afrikaanderwijk. De woningcorporatie wil de 535 woningen in de buurt snel slopen om een vergoeding van 27 miljoen euro op te strijken. Toen de rechter op 10 januari – na anderhalf jaar protesteren – besloot dat 17 bewoners in hun huis mogen blijven, vlogen de bewoners elkaar geëmotioneerd in de armen: “Het was twee dagen op rij feest, met taart natuurlijk!” 

Eerst even terug in de tijd, naar juli 2018. Met een brief kondigde Vestia de grootschalige sloop in hun buurt aan, wat een totale verrassing voor Azar was: “Het was precies twee weken voor we op zomervakantie gingen, de koffers waren al gepakt. Natuurlijk schrokken we. En we waren verbaasd, want Vestia had ons jarenlang voorgehouden dat er geen geld was voor renovatie of sloop van de woningen.”

tweeluik_TweeBos
Beeld door: beeld: Frank Hanswijk

Azar, werkzaam op een basisschool in Vreewijk, groeide als kind op in Kralingen en verhuisde in 1998 met haar gezin naar de huurwoning aan de Tweebosstraat. “Het voelde als thuiskomen. De Hindoestaanse buurman kwam meteen een praatje maken. Het is een volkse buurt, we kennen de mensen om ons heen.” Toen haar kinderen, nu 20 en 25 jaar oud, in de buurt naar school gingen, leerde ze snel meer mensen kennen.

Hoewel de brief in haar hoofd bleef spoken, hield het Azar de daaropvolgende maanden weinig bezig: haar dochter ging namelijk trouwen in oktober 2018. “In augustus kwam een mevrouw van Vestia langs om het proces toe te lichten. Ze wilde weten hoeveel kamers onze woning had en vroeg hoeveel we verdienden. Ik heb toen een handtekening gezet onder een brief met onze woonwensen, waar ik kort daarna spijt van kreeg.”

Na de bruiloft hoorde Azar namelijk van buurtgenoten dat ze geen vervangende woning aangeboden zou krijgen in de buurt, maar als bewoner zelf op zoek moest naar een nieuwe plek. En dat Vestia met de ondertekende verklaring de gedwongen verhuizing in gang kon zetten. “Ik heb die handtekening weer ongedaan gemaakt en me aangesloten bij de werkgroep tegen de sloop. We worden bijgestaan door advocaten en adviseurs. Ik begeleid gesprekken, vertaal voor de mensen die de Nederlandse taal niet machtig zijn en help met formulieren invullen.”

Een paar maanden eerder oordeelde een andere rechter in een zaak tegen tien bewoners juist in het voordeel van Vestia. Azar: “Na die rechtszaak begon Vestia met het dichttimmeren van woningen, ik denk dat ze zich al rijk rekenden. Ze hebben ook in de woning boven ons leidingen verwijderd, waardoor wij lekkage in de keuken kregen.”

Ook uit een ander voorbeeld van Azar blijkt dat Vestia de woningen al heeft opgegeven: “Een jaar geleden was de portiekverlichting stuk. We hebben de schade gemeld maar na twee maanden geklungel met kaarsjes, was er nog niemand langsgekomen. Totdat iemand van Vestia aan de telefoon verklaarde dat de reparatie te veel kostte; het was immers een slooppand. Pas toen we dreigden met een rechtszaak is er een klusjesman gekomen.”

Azar denkt wel eens terug aan de periode voor de sloopbrief, toen ze met actieve buurtbewoners nog samen optrok met Vestia: “We onderhielden de perkjes, waar rozen en munt in groeide, het zag er heel mooi uit. Ik denk dat het heel anders was gelopen als ze toen met ons in gesprek waren gegaan.”

Dankzij de strijdlustige houding van de bewoners en verdeeldheid in de gemeenteraad lijkt de kans nihil dat Vestia dit voorjaar kan beginnen met slopen. “De 17 huurders die mogen blijven, wonen verspreid over de buurt. Hoe willen ze ons dan gaan slopen? Ik denk dat Vestia de komende tijd rechtszaken gaat voeren tegen meer bewoners, mijn gezin inbegrepen. We zien het wel.”

Azar verzet zich tegen de hardnekkige beeldvorming dat haar buurt alleen maar uit steuntrekkers bestaat. De studenten die hier anti-kraak zijn komen wonen, horen er ook al helemaal bij. Ze zorgen meteen voor verjonging van de buurt, leuk joh!”

De Wielewaal, Charlois

Nog wat dieper op Zuid, in de Wielewaal, woedt een minstens zo heftige strijd. Eentje die zijn persoonlijk belang overstijgt, vindt Jan Verschuren. De geboren en getogen Wielewaaler zet zich wekelijks zo’n 25 uur in als vrijwilliger in zijn buurt: “Als niemand het doet, doet Jan het wel,” hoort hij zijn buurtgenoten weleens zeggen als er klusje gedaan moet worden.

De bungalowwoningen waar de Wielewaal grotendeels uit bestaat, zijn gebouwd in 1947 om de ergste woningnood tegen te gaan. De woning van de familie Verschuren vormt een uitzondering: hun huis is onderdeel van een klein blokje van eengezinswoningen die twee keer zo groot zijn. Verschuren woonde er na het overlijden van zijn vader een tijdlang samen met zijn moeder. Hij had een extra keukentje en badkamer geklust, zodat zijn moeder zelfstandig beneden kon wonen, en hij boven. Nadat zijn moeder naar een verzorgingstehuis ging, kwamen zijn vrouw Riene en drie kinderen er wonen. Ze moeten er niet denken hun geliefde buurt te verlaten: “Probeer maar eens een huis in een andere Rotterdamse wijk te vinden met zoveel ruimte eromheen. Daar betaal je minstens vier ton voor.”

Verderop in de buurt woont zijn dochter anti-kraak. Ze is in opleiding tot huidtherapeut, waarnaast ze bijna fulltime werkt om rond te komen en kan geen andere woning in Rotterdam betalen. Lachend vertelt ze dat haar vader haar weleens vraagt erbij te komen als de pers langskomt ‘anders staan er steeds alleen oudjes op de foto’.

Verschuren heeft al veel bewoners zien vertrekken uit zijn buurt. Woningcorporatie Woonstad is namelijk al 12 jaar bezig huurders uit de woningen te krijgen. Een gedeelte is al gesloopt, de overgebleven woningen staan grotendeels leeg en zijn dichtgetimmerd. Verschuren houdt de moed erin, samen met een harde kern van Wielewaalers. “De Wielewaal was altijd al een soort commune.” Het uitsterfbeleid begrijpt hij niet: “Kijk eens wat er leegstaat, daar hadden studenten in kunnen wonen.”

Woningcorporatie Woonstad is al 12 jaar bezig huurders uit de woningen te krijgen. Een gedeelte is al gesloopt, de rest staat leeg of is dichtgetimmerd

De strijdlustige bewonersvereniging wist een notaris, advocaat en een gepensioneerde financieel directeur van de ING Bank in hun kamp te krijgen. Ze ontwikkelden een eigen plan met betaalbare en gasloze nieuwbouwwoningen van 90 vierkante meter. “We zijn bij een fabrikant van geprefabriceerde woningen langsgegaan en leerden dat zo’n woning, die ook geschikt blijft als je wat ouder wordt, niet duur hoeft te zijn.”

De Wielewaalers werkten dat idee voor levensloopbestendige woningen zelf verder uit. De plattegrond lijkt op de woning van Verschuren, omdat hij destijds voor zijn moeder de noodzakelijke woonfuncties al op de begane grond had ondergebracht. “Rotterdam wil dat ouderen langer in hun huis blijven wonen. Wat als je mindervalide wordt, of gewoon ouder, en de trap niet meer op kunt? Dan kan je niet in een eengezinswoning wonen waar je je kont nauwelijks kunt keren.”

tweeluik_wielewaal
Beeld door: beeld: Frank Hanswijk

Hij doelt daarmee op de woningen die ontwikkelaar BPD van plan is te bouwen, op de plek van de Wielewaal. Een civiele procedure die de Wielewaalers tegen Woonstad aanspanden hielp niet: de verkoop van de grond aan BPD was niet tegen de wet, zo oordeelde de rechtbank. “De ontwikkelaar heeft hier laatst een avond georganiseerd om saamhorigheid op te wekken,” zegt Verschuren met enige ironie. “Daar kwamen welgeteld drie mensen naartoe.”

In de speeltuin staat een houten huisje dat dient als buurthuis nadat het echte buurthuis twee jaar geleden afbrandde en niet vervangen werd. “Het is tekenend voor Rotterdam dat nergens meer ruimtes zijn voor vrijwilligers en sociale verenigingen. En wie zich nog gezamenlijk voor andere bewoners inzet moet zich voor elke euro verantwoorden. Terwijl wij feitelijk aan armoedebestrijding doen. We organiseren twee middagen in de week een warme maaltijd voor 5 euro, waar de bewonersvereniging 3 euro van betaalt.”

Het gaat Verschuren, net als de bewoners die strijden tegen de sloop van de Tweebosbuurt, niet om zijn eigen situatie. Zijn huis is een koopwoning waar Woonstad niets over kan besluiten. Hij maakt zich zorgen om de mensen die aan hun lot overgelaten worden. “Ons plan met de woningen die wij graag zouden willen bouwen, is haalbaar met huren van €525. Maar Woonstad, noch de gemeente lijkt ons plan serieus te nemen. Wie zegt dat huren altijd maar omhoog zouden moeten gaan? Niemand zegt dat minder dan het maximum ook goed is.”

Almondestraat, Oude Noorden

Ook Rotterdammers aan de noordkant van de Maas voeren verzet tegen sloop. Zoals Aad Groenewegen en Anja Schmitt, die met hun zoon Danny in een bovenwoning aan de Almondestraat wonen. In september 2018 kregen zij een sloopbrief van hun woningcorporatie Havensteder. Hun gevoel was meteen: wij gaan hier niet weg. Dat gevoel is 16 maanden later nog altijd niet anders.

Schmitt groeide op in de buurt: “Kijk, hier woonden wij, dit zijn mijn grootouders en hier mijn tante,” vertelt ze, wijzend op de foto uit 1964. “We speelden op de stoep, de ouders zaten er met een pilsje bij.” Ze herinnert zich nog hoe de bewonerscommissie reageerde op de dreigende sloop in de jaren zeventig: “We zorgden wel dat ze naar ons luisterden, bijvoorbeeld met stinkbommetjes in het stadhuis. We demonstreerden toen met z’n allen, nu is het ieder voor zich.”

Groenewegen en Schmitt vinden dat de buurt niet ten goede is veranderd maar onderhouden wel contacten met buren: “Een Turks gezin dat zich geen raad wist met de derde en daarmee laatste huurwoning die Havensteder hen aanbood vroeg ons: moeten we daarop ingaan of niet?”

tweeluik_Almonde
Beeld door: beeld: Frank Hanswijk

Vroeger hadden dat soort gesprekjes plaatsgevonden in Buurthuis Basta, dat een paar jaar geleden dicht ging. Anders dan in de Tweebosbuurt en de Wielewaal, waar honderden woningen tegelijk tegen de vlakte moeten, gaat het in de Almondestraat om 52 huurwoningen. De woningen staan aan de rand van het Zomerhofkwartier, een gebied met bedrijven, huur- en koopwoningen dat binnenkort herontwikkeld wordt. De huizenprijzen schoten de laatste jaren al omhoog, weet Schmitt: “Een woning om de hoek werd recent voor acht ton verkocht aan een nieuwe eigenaar.”

Of een rechtszaak tegen Havensteder zin zou hebben gehad, dat vroeg Groenewegen zich weer opnieuw af toen hij de uitkomst voor de 17 bewoners van de Tweebosbuurt hoorde. Hij heeft zelf al eens per brief gedreigd met een rechtszaak: “Ik heb Havensteder gevraagd naar het technisch rapport dat onder het sloopbesluit lag maar dat heb ik nooit mogen zien. Ik heb ze ook gewezen op een brief van Paulus Jansen, directeur van de Woonbond, dat het niet nodig is om huurders van corporatiewoningen door sloop uit hun woning te jagen. Hij schrijft ook dat gedwongen verhuizingen voor huurders een traumatische ervaring zijn.”

De gedwongen verhuizing hing zeventien maanden als een wolk boven het gezin. Het hielp niet dat Havensteder steeds een andere woonconsulent naar voren schoof als contactpersoon, want ze waren niet allemaal goed op de hoogte van de situatie van het gezin. Groenewegen en Schmitt hadden zelf goed nagedacht over hun woonwensen en die in een mapje ‘Verhuisplan’ verzameld, waarin ze ook rekening hielden met ‘proceskosten’, mocht het toch op een rechtszaak uitdraaien.

vb-mailchimp

Lees meer

Schrijf je in voor de wekelijkse nieuwsbrief

Op de hoogte blijven van Vers Beton per mail? Schrijf je in voor de wekelijkse nieuwsbrief

Kort voor de jaarwisseling kwam dan toch een doorbraak: het gezin vond een huis dat grotendeels aan hun woonwensen voldoet, op slechts 500 meter van de Almondestraat. Maar ze zetten nog geen handtekening onder de huuropzegging tot ze een afspraak met Havensteder hebben over de gebreken die het nieuwe huis nog kent: “Vervanging van de toiletpot, douchedeur en tegels in de badkamer is geregeld, maar voor het ophogen van de verzakte tuin moeten we ons bij de wijkbeheerder melden.”

Ondanks de hoogopgelopen frustraties voelt Groenewegen ook opluchting. “We wilden een vierkamerwoning want onze kleinzoon Joaquin komt heel regelmatig logeren. Hier in de buurt, met een huur tot €650 en oppervlak rond de 80 vierkante meter. De eerste zes woningen die de woningcorporatie aanbood voldeden niet, terwijl ze dus wel bestaan. Dat bewijs is nu geleverd. Als Havensteder sneller een geschikt huis had aangeboden, dan had het een stuk vlotter gekund.”

Over dit artikel

Dit artikel is tot stand gekomen in samenwerking met Theater Rotterdam.

Veel huurders moeten opboksen tegen hun woningcorporatie en de gemeente om een betaalbaar huis te behouden of te vinden. Voor steeds meer Rotterdammers lijkt er geen plek meer in de stad te zijn. De woningmarkt splijt de stad in winnaars en verliezers. Dit artikel is geïnspireerd door de thematiek van de nieuwe voorstelling van acteursgroep Wunderbaum in coproductie met Theater Rotterdam en Theaterhaus Jena (Duitsland).

Schaapjes op het droge is een tragi-komische voorstelling over ongelijkheid en sociale verliezers en speelt van 30 januari t/m 8 februari in TR Witte de With.

Voordat je verder leest...

Je kunt dit artikel gratis lezen, maar wij kunnen het niet gratis maken. Vers Beton kan alleen bestaan dankzij een bijdrage van lezers. Vanaf 6 euro per maand maak jij onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk!

Nee, ik lees eerst het stuk verder

Teun van den Ende

Teun van den Ende

Teun van den Ende laat zich niet graag leiden door hypes, maar gaat juist op zoek naar de lange lijnen in de ontwikkeling van Rotterdam – en ook andere steden trouwens. Teun combineert populaire cultuur met historisch onderzoek naar de stad.

Profiel-pagina
frank hanswijk

Frank Hanswijk

Fotograaf

Frank Hanswijk (Rotterdam, 1971) is een Rotterdamse fotograaf. Hij ontwikkelde zich breed met werk in journalistiek, reclame, theater en architectuur. De laatste jaren concentreert zijn werk zich steeds meer op architectuur en landschap. Hij benadert de architectuur niet als object maar als plek waarin de mens, al dan niet op de foto aanwezig, een cruciale rol speelt.

Profiel-pagina
Lees één reactie
  1. Profielbeeld van Ramaker Marcel
    Ramaker Marcel

    Teun, heel erg bedankt voor deze bijdrage. Ik hoop dat het ook wat doet aan de Coolsingel.

    Helaas ben ik er bij betrokken geweest dat de Woonvisie die nu onderweg is zo is als hij nu is. Ten tijde van het referendum heb ik samen met mijn partijgenoot Nils Berndsen mijn standpunt gevormd en, zoals deze in de raad is aangenomen, onderschreven. Helaas omdat één belangrijk punt niet wordt nagekomen; herplaatsing in de buurt of aanpalende wijken. Sterker nog, Ronald Schneider kun je terug zien op een video waarin hij dat nog eens heeft bevestigd. Maar niets daarvan komt nu uit zoals ook jij beschrijft.

    Huurders krijgen geen enkele steun bij herplaatsing en moeten het zelf maar uitzoeken. Dan mag je misschien een urgentieverklaring krijgen maar met het huidige quotum van 800 urgentie woningen zie er dan maar eens één te bemachtigen. Het aantal huurders dat nu gedwongen wordt te verhuizen overstijgt dit aantal ruim. En dan heb ik het nog niet over al die andere mensen/gezinnen die om een andere reden een urgentieverklaring hebben. Hoeveel zullen dat er in totaal zijn? Ik heb geen idee, maar duidelijk is wel dat met de huidige krapte op de woningmarkt veel van de gedwongen verhuizers de wanhoop nabij is! En dat doet een ‘sociaal’-liberaal als ik pijn aan mijn hart.

    Maar er is meer mis met het huidig beleid. De meeste raadsleden (ook Robin de Roon) hebben geen idee hoe de regels zijn rond ‘Gepast Toewijzen’ werken. Zolang zij maar het idee hebben dat er genoeg ‘sociale huurwoningen’ voor terugkomen is er voldaan aan de Woonvisie en de afspraken in het coalitieakkoord. Voor het gemak wordt er dan maar voorbij gegaan aan de minima die niet anders kunnen dan een woning te betrekken die niet boven de 602 euro ‘rekenhuur’ uitkomt. En hoeveel zijn er daarvan en hoeveel worden er daarvan bijgebouwd? Weer een extra barrière voor het kunnen vinden van een passende woning.

    Een verzoek van mij gericht aan de raad en de commissie bouwen en wonen tot het organiseren van een technische sessie met name gericht op dat ‘Gepast Toewijzen’ werd afgedaan met de mededeling dat de cie het te druk heeft met allerlei sessies. Hoe kun je nu als raadslid een gefundeerd standpunt innemen als je niet van de hoed en de rand weet?

    Enfin, mijn twee cent.

    Marcel Ramaker,
    Lid themagroep Werk & Inkomen D66 Rotterdam.

Om te reageren moet je ingelogd zijn. Inloggen kan je hier. Als je nog geen account hebt meld je nu aan als supporter of maak hier een gratis reageerdersaccount aan.