Advertentie

unnamed
Voor de harddenkende Rotterdammer
Gyz_VersBeton_05_WEB_Willem de Kam
Beeld door: beeld: Willem de Kam

Rotterdam is vaak het onderwerp in het werk van La Rivière. Hij maakt films en boeken, maar ook neonlicht, readymades en andere vormen en media. Zijn eerdere film Rotterdam 2040 (uit 2013, en het gelijknamige boek uit 2010) was een manifest, waarin hij de stad oproept het eigen verleden niet te vergeten bij het maken van mooie plannen voor de toekomst. Hij bracht daarvoor een immense hoeveelheid archiefmateriaal bij elkaar, en liet zo op zijn eigen manier de geschiedenis van de stad zien.

In Rotterdam 2040 pleit hij ervoor een aantal gebouwen, die het bombardement overleefden maar sneuvelden in de daaropvolgende vernieuwingsdrang, te herbouwen. Tien jaar later staat hij daar nog steeds achter. Ook na alle ontwikkelingen die de stad sindsdien doormaakte. “Die gebouwen herbouwen is natuurlijk not done volgens veel architecten, maar als er een stad is die met het eigen verleden mag spelen, is het Rotterdam wel. Het gaat er vooral om dat je niet vooruit kunt kijken zonder ook achteruit te kijken. Die gebouwen kunnen daar een tastbaar statement van zijn.”

yep
Beeld door: beeld: Gyz La Rivière

Nieuwe stad

Zijn nieuwe film vloeide voort uit de vorige. Door reacties die hij kreeg op Rotterdam 2040, realiseerde La Rivière zich dat veel van de issues die in Rotterdam spelen helemaal niet zo uitzonderlijk zijn. “Autowegen dwars door een stad, de gevolgen van ingrijpende stadsvernieuwing in het verleden, daar zijn we niet uniek in.”

Toen hij voor een nieuw project in Napels was werd hij verliefd op de Zuid-Italiaanse stad, waarvan de naam oorspronkelijk ‘nieuwe stad’ betekent. In de straatjes en steegjes van Napels vond hij een sfeer die Rotterdam ooit gehad moet hebben. “Het leek daar op wat ik kende uit de verhalen van mijn oma, en wat ik uit de boeken weet van het vooroorlogse Rotterdam.” Een eerste onderzoek naar de overeenkomsten en verschillen tussen Rotterdam en Napels publiceerde hij in het boek New Neapolis, No Structure. Het voornemen om verder te gaan met meerdere steden was er toen al.

“De waarde van een verenigd Europa staat steeds ter discussie. Met dat in het achterhoofd stelde ik mezelf de vraag: hoe zou het zijn als alle havensteden in Europa met elkaar een alliantie vormen?” Dus bedacht La Rivière een fictief stedenverbond, niet op basis van grenzen over land, maar verbinding over water. De eerste leden van het verbond zijn twee steden in Noord-Europa en twee in Zuid-Europa, waartussen hij belangrijke overeenkomsten zag: Rotterdam, Liverpool, Marseille en Napels. “Geen van allen hoofdsteden, maar de tweede of derde stad van hun land. Daardoor hebben ze een gevoel van trots, dat soms chauvinisme wordt. Allemaal hebben ze voetbalclubs met een sterk aanwezige cultuur. En allemaal het haven-dna in de stad: rederijen, loodsen, industrie, de ene keer nog druk in gebruik, de andere keer is het al geschiedenis. Het zijn echte working-class cities.”

Volksbuurten

In zijn film New Neapolis worden de vier steden aan elkaar gespiegeld. Dat levert vermakelijke overeenkomsten op: in de geschiedenis, in karakter en stereotypen. Maar het laat ook zien dat de uitdagingen en problemen van de steden op elkaar lijken. In het fictieve verbond werken ze daar gezamenlijk aan. La Rivière: “Het zijn steden die veel hebben meegemaakt en nog steeds worstelen, maar daar steeds weer doorheen komen. Daar kunnen ze elkaar bij helpen. Ik wil laten zien dat we veel meer met elkaar gemeen hebben dan we misschien denken. Dat is wat we in Europa nodig hebben in tijden van Brexit.” 

NN10
Beeld door: beeld: Gyz La Rivière

Als voorbeeld noemt hij de toenemende druk op de woningvoorraad. “Het recht om ergens te mogen wonen, ook als je niet rijk bent, staat in de meeste grote steden onder druk. Daar zijn veel getallen aan te hangen, maar ik laat liever zien dat deze vier steden allemaal prachtige oude volksbuurten hebben of hebben gehad. Zo’n plek waar mensen dicht op elkaar wonen en elkaar goed kennen, ligt daar niet eerder een oplossing dan een probleem?”

You'll never walk alone

Verwacht geen klassieke documentaire; New Neapolis is een film waarin je aan de hand van La Rivière meegenomen wordt, compleet met al zijn associaties en gedachtesprongen. Dat gaat bij hem vanzelf, blijkt ook in het gesprek als hij met zichtbaar plezier associaties op blijft noemen.

“In Rotterdam hebben we ijssalon Capri, maar Capri is ook een eiland voor de kust van Napels. De Ford Capri, die werd weer gemaakt in een fabriek bij Liverpool. En You’ll Never Walk Alone wordt bij Feyenoord gezongen, maar natuurlijk ook bij Liverpool F.C. Eind negentiende eeuw werd aan de Liverpoolse Mersey-rivier Port Sunlight gebouwd: de fabriek van Sunlight-zeep met een tuindorp voor fabrieksarbeiders. Het inspireerde onder meer het tuindorp voor RDM-werknemers op Heijplaat. En die Sunlight-zeep, daar maakten mijn moeder en m’n oma mee schoon. De eerste directeur van de voorloper van Diergaarde Blijdorp, die kwam dan weer oorspronkelijk uit Marseille. En Marseille staat natuurlijk bekend om de Marseillezeep…”

Gyz_VersBeton_04_WEB_Willem-de-Kam
Beeld door: beeld: Willem de Kam

Getrouwd stel

Op dezelfde avond dat de film in première gaat, opent ook een gelijknamige expositie in TENT. La Rivière: “De film is het centrale werk, de tentoonstelling is wat abstracter. Je ziet er allerlei rekwisieten en voorwerpen, vondsten uit mijn eigen collectie, maar ook uit die van Het Nieuwe Instituut, Museum Rotterdam en het Maritiem Museum. In TENT zie je dus veel readymade objecten, die door de film allemaal op hun plek vallen.” 

Net als Rotterdam 2040 bestaat ook New Neapolis uit een grote hoeveelheid archiefmateriaal, begeleid door een voice-over en een eclectische soundtrack (van Louis Davids tot Rotterdamse bands als Mono en Lewsberg). De film laat zien dat de geschiedenis springlevend is; iets dat nooit af is en waarin iedereen zijn eigen verhaal vormgeeft. Er is veel aandacht voor de gebouwde omgeving van de vier steden. Maar de iconen, de havens en de eerdergenoemde volkswijken komen ook steeds ter sprake. Ze zijn onderdeel van het verhaal van de mensen die erin of ernaast wonen. 

Stad en stadsbewoner hebben een tumultueuze relatie met elkaar. Als een veel te lang getrouwd stel wordt er op elkaar gefoeterd, gekonkeld en gaan er hakken in het zand. Maar uiteindelijk is de basis een diepgewortelde liefde en grote afhankelijkheid van elkaar. De film is een ode aan die relatie.

New Neapolis gaat vrijdag in première tijdens RTM 2020, het programma van het IFFR dat in het teken staat van Rotterdam. Dit is de derde keer dat deze dag onderdeel van het festival is, met een jaarlijks groeiend en meer divers programma van speelfilms, shorts, documentaires, videoclips, installaties en talkshows van Rotterdamse makers, van klassiek tot splinternieuw.

Omdat New Neapolis helaas al uitverkocht is, tot slot drie andere tips van Vers Beton uit het RTM-programma:

– In The Life of Fathers gaat fotograaf Marwan Magroun (die ook voor Vers Beton fotografeerde) op zoek naar de betekenis van vaderschap.

– Het oeuvre van film- en televisiemaker Bob Visser wordt in de schijnwerpers gezet in een overzichtsprogramma, waarbij een aantal van zijn films vertoond worden en NOS-presentator Winfried Baijens in gesprek gaat met o.a. Loes Luca, Rien Vroegindeweij en Mijke de Jong.

– Multidisciplinair film- en mediacollectief Rauwkost Collective laat in een verzamelprogramma zien wat ze kunnen. Hierin gaat ook de clip 15 Jaar in première, waarvoor het collectief samenwerkt met stadsdichter Dean Bowen.

Deze banner kun je wegklikken, maar....

..je kunt ook supporter worden! Vers Beton kan alleen bestaan dankzij een bijdrage van lezers. Vanaf 6 euro per maand maak jij onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk.

Nee, ik lees eerst het stuk verder

versbeton 1111

Fay van der Wall

Fay van der Wall (1983) werkt als freelance schrijver en maker. Schrijft voor Vers Beton over popcultuur, kunst, muziek, media en de stad

Profiel-pagina
Willem1

Willem de Kam

Fotograaf

Willem de Kam (1988) studeerde grafisch ontwerp aan de Willem de Kooning Academie. Hij fotografeert nu full-time alles van schreeuwende voetbalsupporters tot kruiswoordpuzzelende bejaarden. Hij doet dit voor diverse media en opdrachtgevers uit de culturele en commerciële sector.

Profiel-pagina
Lees één reactie
  1. Profielbeeld van Dennis
    Dennis

    ‘Mega infographic in super tempo’ document van Gijz. De logische benadering van een alliantie van deze steden, met overeenkomsten en rauwe arbeiders pit zoals Rotterdammers herkennen, is bij benadering zeer waarschijnlijk te noemen. In gesprekken uit het verleden herinner ik nog de enorme drive die Gyz heeft om verhalen te spuien en op een hoog niveau te houden, in zowel feitelijke waarheid of fictie.

Om te reageren moet je ingelogd zijn. Inloggen kan je hier. Als je nog geen account hebt meld je nu aan als supporter of maak hier een gratis reageerdersaccount aan.

Advertentie

1718_2021_009_600x500_online banner_geef ruimte