Voor de harddenkende Rotterdammer
Ron Balakian_door Wouter Raven_Vers Beton1
Beeld door: beeld: Wouter Raven

Hem thuishouden, is het ergste dat je Ron kon aandoen. Niet omdat hij het daar niet naar zijn zin had, zijn vrouw was namelijk z’n “allessie”. Maar de loempiabakker stond nou eenmaal het allerliefst op de mart. Vers afgebakken loempia’s en kroepia’s uit de hete olie vissen. Altijd met een hand in een van zijn broekzakken.

Praatjes maken met klanten, vooral met zijn gabbertjes uit Crooswijk. Kijken naar het voorbij schuifelende publiek en tussendoor een Marlboro opsteken. Zo voelde hij zich senang. 

Wie op dinsdag of zaterdag de Rotterdamse centrummarkt bezoekt, kent zijn kraam. In het verlengde van de Hoogstraat, tweede pad links, uitkijkend op de centrale bieb. Het is de doorgaans meterslange rij die in het oog springt. Meer dan een houten plank, met daarop een stapel papier, een emmertje sambal en twee metalen bakken is er niet te zien, want meer had Ron ook niet nodig.

“Je moet mensen geen keus geven”, zei hij zelf, over zijn handel in uitsluitend loempia’s en kroepia’s. “Al het andere heb ik er jaren geleden uitgegooid.” Behalve zijn steun en toeverlaat Annemiek, die ruim dertig jaar terug bij hem in de kraam kwam en daar nog steeds staat. Rons vrouw Anna zet de kraam voort

Ron Balakian_door Wouter Raven_Vers Beton3
Beeld door: beeld: Wouter Raven

Een aparte society

Ronald Randolph Balakian is het voluit. Vernoemd naar de Amerikaanse filmsterren Reagan en Scott. Een belachelijke gedachtekronkel van zijn stiefvader, vond hij. Deze Joods-Armeense man adopteerde Ron direct na zijn geboorte. “Toe-eigenen”, noemde Ron het zelf enigszins neerbuigend. 

Ron werd geboren in 1945 in Soerabaja, op hoofdstad Jakarta na de grootste stad van het huidige Indonesië. Het was de tijd waarin de Japanse bezetting van de Nederlandse kolonie op z’n laatste benen hinkte. Een woelige periode in het Nederlandse-Indië, waardoor de altijd verzorgde marktkoopman pas op latere leeftijd doorkreeg wat hem daar was overkomen. 

Hij woonde er eerst met zijn stiefvader Sammi Joseph, daarna bij diens moeder en zus. “Dat was een gelukkige tijd voor mij.” Hij ging naar de Armeense school, de Nederlands-Franse lagere school. Zat op hockey en woonde in een statig wit huis. “Een aparte society, verheven boven het Indische.”

Het ruime sop

Op z’n dertiende sloeg deze bodem plotseling onder hem vandaan. Ron woonde inmiddels met “zijn ouwe” in Nederland. Hij verhuisde in de regio Leiden van het ene naar het andere huis, soms een kindertehuis. Een grote schok was het moment waarop hij erachter kwam dat Sammi Joseph niet zijn biologische vader was. “Nou, dan ben je in een keer heel snel volwassen”, vertelde Ron erover. “Ik schijn een Japanse vader en een Nederlands-Indische moeder te hebben. Mijn stiefvader heeft mij zich op de een of andere manier toegeëigend én zijn achternaam gegeven. Er is me door hem nooit iets verteld over mijn échte ouders, zelfs niet toen hij stierf.”

Gefrustreerd door de ontboezeming van zijn stiefvader koos Ron met vijftien jaar het ruime sop. Hij was het zat om overal mee naartoe gesleept te worden. Om tegen verschillende vrouwen “ma” te moeten zeggen. Op een koopvaardijschip mocht hij mee als koksmaatje. Stak de grote Atlantische Oceaan over richting New York. Voer via de Noord-Amerikaanse westkust langs steden als San Francisco en Vancouver. Op de terugweg zag hij Kaapstad en een reeks Afrikaanse havens.

Na anderhalf jaar vond zijn stiefvader het welletjes. “Met een brief heeft hij me onder druk gezet om naar Nederland te komen”, aldus Ron. “Ik kwam terug met kortgeschoren haar, bermuda’s en mocassins. Dat was in Nederland nog niet bekend. Ik zei: ‘Geef me maar een zaak.’” Het werd een klein cafetaria aan de Havenstraat, om de hoek bij historisch Delfshaven. Maar na een half jaar zag Ron er geen brood meer in. “Mijn stiefvader was een echte handelaar. Hij stond al in Rotterdam op de mart met medicijnen, een beetje een kwakzalver. Daarna is hij overgestapt op specerijen. En weer later werden het loempia’s, kroepia’s, gadogado, sateetjes, nasi rames.”

Als negentienjarige kreeg Ron een metertje in de kraam van zijn stiefvader

Altijd uitverkocht

Ron werd wijs door te doen. Daarom herinnerde hij zich zijn eerste dag als zelfstandig marktkoopman maar al te goed. Net terug uit militaire dienst kreeg de toen negentienjarige een eigen metertje in de kraam van zijn stiefvader, na jaren voor veel te weinig guldens verplicht meehelpen. ’s Avonds had hij thuis kilo’s rijst gekookt, groente en vlees gesneden. Om vervolgens op zaterdag de show te stelen met twee grote wokpannen.

“Ik verkocht die hele dag één portie nasi, voor 1 gulden 50”, aldus Ron. “Ik schei d’r mee uit, zei ik tegen die ouwe. Maar hij zei: ‘Helemaal niet, jij gaat gewoon door’. Dat is dat Joodse instinct van hem.”

Ron Balakian_door Wouter Raven_Vers Beton4
Beeld door: beeld: Wouter Raven

In de daaropvolgende vijf decennia is de loempiabakker een vertrouwd en onmisbaar gezicht geworden op de Binnenrotte. Hij was het bovendien nog lang niet zat, vertelde hij vier jaar geleden: “Als ik verplicht een vrije dag moet nemen, heb ik het niet zo naar m’n zin thuis. Ik kan niets anders dan dit, zou ook niet anders willen. Ze moeten me van de mart af dragen.”

vb-mailchimp

Lees meer

Schrijf je in voor de wekelijkse nieuwsbrief

Op de hoogte blijven van Vers Beton per mail? Schrijf je in voor de wekelijkse nieuwsbrief

De afgelopen jaren was hij wel minder gaan werken. Van vijf à zes dagen in de week naar drie. Niet meer alle markten in de stad, maar die in het centrum en een dag in Hoogvliet. Totdat zijn tanende gezondheid hem uiteindelijk toch noodgedwongen thuis hield. 

Nog altijd zijn Rons loempia’s en kroepia’s iedere zaterdag uitverkocht. Daar zorgt Annemiek wel voor. 

Dit artikel is een geactualiseerde versie van een portret dat in de zomer van 2015 op de inmiddels ter ziele gegane website De Rotterdammert verscheen. 

Deze banner kun je wegklikken, maar....

..je kunt ook supporter worden! Vers Beton kan alleen bestaan dankzij een bijdrage van lezers. Vanaf 6 euro per maand maak jij onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk.

Nee, ik lees eerst het stuk verder

Portret-MG-2014-tumbnail

Maurice Geluk

Chef onderzoeksredactie

Werkt freelance als onderzoeksjournalist, schrijver en docent. Tips? maurice@versbeton.nl

Profiel-pagina
Nog geen reacties

Om te reageren moet je ingelogd zijn. Inloggen kan je hier. Als je nog geen account hebt meld je nu aan als supporter of maak hier een gratis reageerdersaccount aan.