Advertentie

klein_botanical_topbanner
Voor de harddenkende Rotterdammer
VersBeton_Tweebosbuurt_SylvanaLansu (9)
Beeld door: beeld: Sylvana Lansu

Damian (26) opent de deur van de portiek van zijn woning aan de Riebeekstraat. “Op de onderste verdieping woont nog een van de oorspronkelijke bewoners”, vertelt de kraker, die liever niet met zijn hele naam genoemd wil worden, en niet herkenbaar op de foto wil. Hij loopt de stenen trap op, richting het appartement dat hij deelt met vier andere krakers. “Deze verdieping staat leeg, daaronder wonen studenten anti-kraak”, vertelt hij. En terwijl hij de deur van het bovenste appartement opent: “Hier woon ik, kom binnen.”

Een keurige woning: dubbelglas ramen, centrale verwarming en stromend water. Alles werkt zoals in een ‘normaal’ appartement, maar de bewoners betalen geen huur. “Wel vaste lasten hoor. Maar deze woningen stonden leeg, en ik kon er wel een gebruiken”, vertelt Damian. Hij werd afgelopen zomer dakloos nadat zijn relatie uit ging. “Ik dacht dat ik binnen een maandje, of twee, wel weer een nieuwe woning zou hebben. Maar er was maar niks. Ik snakte naar een vaste plek en een dak boven mijn hoofd.”

“We zijn tegen de sloop en hopen de achtergebleven bewoners hiermee ook te kunnen helpen”

“Toen ik bewoners van de Tweebosbuurt sprak, begreep ik dat zij geen bezwaar hadden tegen nieuwe buren. Sinds november woon ik hier. En na zes jaar in Rotterdam gewoond te hebben, is dit het meest comfortabele appartement waar ik tot nu toe in heb gewoond. Ik woonde altijd in woningen met schimmel of tocht, dit is echt een prima plek.”

VersBeton_Tweebosbuurt_SylvanaLansu (8)
Beeld door: beeld: Sylvana Lansu

Damian zit op een rode bank, in de woning die hij deelt met onder andere Lisa*, die er als eerste kwam wonen. “Al deze meubels hebben we van de straat. Veel bewoners die wel vertrekken, eindigen in een kleinere woning, dus laten veel achter.”

Hij is hier niet alleen komen wonen uit noodzaak: “Ik kraak ook om te protesteren tegen het Rotterdamse woonbeleid. Door de manier waarop de stad gentrificeert verdwijnen sociale huurwoningen die nog heel goed kunnen worden bewoond. We zijn tegen de sloop en hopen de achtergebleven bewoners hiermee ook te kunnen helpen.” 

Koken voor wie mee wil eten

In de keuken staan dozen met groente en fruit. “Van de Afrikaandermarkt. Daar gaan we naartoe aan het einde van de dag, het zijn producten die anders weggegooid zouden worden. We maken er maaltijden mee, voor iedereen die mee wil eten. De bewoners hebben ons echt met open armen ontvangen. We proberen met wie we kunnen contact te leggen, en hebben eigenlijk nog geen negatieve reacties van omwonenden gehad.” 

Damian vervolgt: “De enige negatieve ervaringen tot nu toe waren met Vestia. We hebben een paar keer bezoek aan de deur gehad, waarbij gedreigd werd met rechtszaken.” En die zijn er gekomen.

Woningcorporatie Vestia, eigenaar van de panden, heeft een rechtszaak aangespannen tegen drie krakers in de Tweebosbuurt. De rechter stelde de woningcorporatie in het gelijk: de gekraakte appartementen aan de Tweebosstraat en de Riedijkstraat – ook dat van Damian en Lisa moet binnen veertien dagen worden ontruimd. 

Vestia hoopte met de rechtszaak ook een vonnis voor toekomstige krakers in de buurt te krijgen, maar hier ging de rechter niet in mee. Bij Lisa en Damian is de uitspraak hard aangekomen. “We zijn ons nog aan het beraden op vervolgstappen.”

Inmiddels zijn er veel nieuwe krakers richting de buurt op Zuid gekomen, onder anderen Franstalige Belgen. Op verschillende sites zijn ook oproepen gedaan om de Tweebosbuurt ‘te bezetten’. De politie doet regelmatig invallen, zoals op 22 januari. Dat was naar eigen zeggen na een tip over ‘een heterdaadje’ (zie kader), maar er zou toen niemand aangetroffen zijn.

Een dag later, meldde de Rotterdamse locoburgemeester Bert Wijbenga vorige week donderdag in de gemeenteraad, deed de politie weer invallen bij panden in deze straten, na binnengekomen tips. Toen werden er negentien mensen aangehouden en ‘gevorderd’. De politie heeft er een lopende zaak van gemaakt.

VersBeton_Tweebosbuurt_SylvanaLansu (3)
Beeld door: beeld: Sylvana Lansu

Damians huisgenoot Lisa laat foto’s zien van 19 januari, waarop duidelijk te zien is dat de panden vanaf toen al bewoond waren. “De politie heeft de dagen daarop een stuk of vijf mensen gearresteerd om het minste en geringste”, stelt ze. “Een meisje uit Frankrijk is bijvoorbeeld dertig uur vastgehouden omdat ze haar hond niet aan de lijn had. Zij is in haar cel in elkaar geslagen door de politie en het land uitgezet toen bleek dat ze haar legitimatie op dat moment niet bij zich had.” Bij navraag hierover, laat de bestuursvoorlichter van de burgemeester weten dat ze over deze individuele zaken nog niks kan zeggen. 

Continu legitimatie gevraagd

Sinds de invallen lijkt er volgens buurtbewoners meer politie aanwezig in de wijk. Een woordvoerder van de politie beaamt dat: “De ontwikkelingen in de Tweebosbuurt zorgen voor een disbalans in het sociale veiligheidsgevoel van de wijk. Vaste bewoners trekken weg. Leegstand is het gevolg. Niet voor niets is de politie nadrukkelijk aanwezig om de veiligheid van de achtergebleven bewoners te waarborgen en handhavend op te treden. De wijkagenten zijn veelvuldig aanwezig om verbinding te onderhouden met de bewoners.”

Volgens Damian worden niet alleen mensen die ‘eruitzien als krakers’, maar ook gewone bewoners continu gevraagd om hun legitimatie. Wie een uur in de buurt aanwezig is, hoeft niet vreemd op te kijken als de politie meerdere keren langsrijdt. Er staan veel panden leeg. Rotterdamse politieke partijen als de PvdA en de PvdD hebben aangegeven bang te zijn dat als er niks verandert, de wijk verandert in een spookbuurt.

Dreigende sfeer

De recente politieacties in de kraakpanden waren illegitiem, beweren Damian en Lisa. “Er was sprake van huisrecht (zie kader, red.), dit was pure intimidatie van Vestia.” Damian was in het pand in de De La Reystraat aanwezig toen daar op 23 januari een inval werd gedaan. “De sfeer was heel dreigend, dus besloten we meteen rustig het pand te verlaten. We werden alsnog opgepakt. Daarna werd in een ander pand nog een inval gedaan.”

Op het politiebureau moesten de krakers en hun vrienden zich legitimeren. Na middernacht – de inval was in de middag – werd bijna iedereen vrijgelaten. “Er waren vijf mensen die zich niet konden legitimeren, maar slechts een van hen zat langer vast”, vertelt Damian. De panden waar invallen werden gedaan blijken nog dezelfde sloten te hebben. De krakers die er al woonden, keren in het weekend weer terug. 

VersBeton_Tweebosbuurt_SylvanaLansu (5)
Beeld door: beeld: Sylvana Lansu

Tijdens een bewonersvergadering op dinsdag 28 januari wordt er met en over de krakers gesproken. Fotograaf Menno Janssen zit deze vergaderingen voor. De Crooswijker dreigde een aantal jaar terug ook uit zijn huis gesloopt te worden, maar kwam hier succesvol tegen in actie. “Ik ben als ‘ervaringsdeskundige’ een paar jaar terug via de SP in contact gekomen met bewoners hier. Sindsdien span ik mij in voor deze buurt. Belangeloos, ik hoor niet bij een politieke partij, maar ik heb hoop voor deze mensen.” 

Krakers ‘horen er een beetje bij’

Janssen kijkt er niet van op dat er krakers zijn gekomen in de Tweebosbuurt: “Dat hoort er een beetje bij. Waar goede woningen gesloopt dreigen te worden, wordt gekraakt. Dat zagen we in Crooswijk ook. Als instanties het af laten weten, dan lossen krakers het creatief op.”

“Mooi toch, dat ze er wonen”, beaamt Wien Dobber, een van de huurders uit de Tweebosbuurt. Ze woont er al meer dan 50 jaar. “Ik was in mijn eentje over in mijn portiek, de rest is allemaal vertrokken. Dat is geen fijn gevoel hoor. Eindelijk heb ik weer buren. Het kan mij niks schelen dat ze geen huur betalen en krakers zijn, ik vind het gezellig. Ze helpen me met mijn boodschappen, komen af en toe een praatje maken en ze nodigen me zelfs uit om te komen eten.”

Dobber is een van de huurders die een rechtszaak won tegen Vestia. Ze wil niet gedwongen verhuizen. “Nu gaat Vestia in hoger beroep. Nou, laat ze maar komen. Mij krijg je niet weg.”

“Ik vind het mooi dat we nu met zoveel verschillende mensen bij elkaar staan: huurders, anti-krakers en krakers”

Ook Tweebosser Mustapha Eaisaouiyen weigert te vertrekken en benadrukt dat hij het ‘geweldig’ vindt dat er nu krakers bij zijn gekomen. “Ik ben helemaal niet bang voor overlast. We kampen allemaal met dezelfde problemen, ik vind het mooi dat we nu met zoveel verschillende mensen bij elkaar staan. Schouder aan schouder, huurders, anti-krakers en krakers. En dit is toch het bewijs dat de multiculturele samenleving werkt. Zowel de Hollanders als wij hebben last van de maatregelen die van bovenaf komen. Van Vestia en de politie hoeven we het niet te hebben. Deze woonproblemen komen niet door een bepaalde bevolkingsgroep, maar door het beleid.”

Democratisch besluit

In de bewonersvergadering van 28 januari spraken de buurtgenoten af naar de Rotterdamse raadsvergadering op 30 januari te gaan waarin de Tweebosbuurt op de agenda staat. De publieke tribune is goed gevuld met bewoners en betrokkenen uit de wijk. De meeste krakers kijken mee in zaal 7. De vergadering wordt gespannen gevolgd.

Oppositiepartijen DENK (‘de krakers laten goed zien hoe regressief het beleid in de stad is’) en SP (‘we zijn trots op de krakers en de helden uit de Tweebos’) gaan er met gestrekt been in. Zij eisen dat er wordt gestopt met ingrijpende beslissingen in de wijk als het ontruimen van panden, herhuisvesting en het slopen van plantenbakken voordat er een uitspraak is in het hoger beroep dat Vestia aanspande. Gesteund door 50Plus (‘krakers zijn de levensaders van de buurt)’ en PvdD (‘krakers zorgen voor een verbetering van het veiligheidsgevoel, de sociale cohesie en onderhoud in de buurten’) kaarten ze aan dat deze nieuwe bewoners in de buurt een goede toevoeging zijn.

Raadslid Ercan Buyukcifci (NIDA) meent dat de Tweebosbuurt laat zien hoe zwak de sociale partijen van Rotterdam zijn. Hij doelt daarmee op de PvdA en GroenLinks. Die geven in dit debat vooral aan in gesprek te willen met alle betrokken partijen, maar gaan niet in op de oproep om herhuisvesting uit te stellen, of op de aanwezigheid van de krakers in de wijk.

Tjalling Vonk (CU/SGP) zegt kraken ‘een nogal vreemde manier te vinden om een wijk leefbaar te houden’. Ook Christine Eskes (CDA) vindt kraken niet nodig. “Ik ben erg onder de indruk van de persoonlijke verhalen van oorspronkelijke bewoners. Ik hoop dat Vestia kijkt naar de persoonlijke omstandigheden bij het herhuisvesten. Er zijn al behoorlijke aantallen mensen naar andere plekken vertrokken, die zitten nu goed. Maar dat er nu mensen uit het buitenland in de buurt gaan kraken, ik denk dat het beter is dat we dat reguleren. Het zou goed zijn als we kijken naar meer mogelijkheden met anti-kraakverhuurder Alvast.”

PVV-fractievoorzitter Maurice Meeuwissen wil zo snel mogelijk af van ‘dat krakerstuig’. VVD-wethouder Bas Kurvers blijft staan voor de sloop van de buurt. “Dat hebben we hier democratisch besloten, Vestia doet slechts wat wij ze hier hebben opgedragen. We willen een betrouwbare en voorspelbare raad zijn. Natuurlijk wachten we het hoger beroep af, maar voorlopig gaan we door met de plannen. Al lijkt het ons verstandig om ook met anti-kraakbedrijf Alvast in gesprek te gaan.”

De oorspronkelijke bewoners moeten daar niks van hebben. “Nou, lekkere democratie, wij hebben daar niks over te zeggen gehad”, zegt Tweebosser Gerard Bijlsma na afloop van de gemeenteraadsvergadering. “We blijven hoop houden. Voorlopig is iedereen welkom bij ons.”

Het pand in De La Reystraat dat twee weken eerder al werd binnengevallen is donderdag 6 februari definitief door de politie ontruimd. Agenten zijn van 17.00 tot 22.00 uur bezig geweest om toegang tot het pand te krijgen. Het huisrecht dat de bewoners aan de politie kenbaar maakten werd niet in acht genomen. Er was geen arrestatiebevel, de tien mensen die in de woning aanwezig waren, hoefden niet mee naar het bureau. Het pand is afgesloten. 

*De namen van de krakers zijn omwille van hun privacy gefingeerd. Hun gegevens zijn bij de redactie bekend.

Kraken: mag dat nu eigenlijk?

Kraken is het betrekken van een leegstaand pand, zonder dat je daar toestemming voor hebt. Dit is officieel niet toegestaan, maar wordt door krakers gebruikt als middel om in huisvesting te voorzien, als het op andere manieren niet lukt. Hierbij maken ze gebruik van artikel 8 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. Hierin staat dat ‘een ieder recht heeft op respect voor zijn privéleven en woning’.

De krakers van de Tweebosbuurt hebben zich verenigd onder de toepasselijke naam ‘Tweebosbuurt’. “We kraken uit protest tegen gentrificatie. Een kapitalistisch proces dat mensen dwingt om tegen hun wil in te bewegen, waardoor ze niet de vrijheid hebben om te leven waar ze willen of waar ze zich thuis voelen.”

Maar mag dat?

“Kraken is een voortdurend delict”, vertelt advocaat en ervaringsdeskundige Marcel Schuckink Kool. “Het is in het algemeen strafbaar gesteld, inclusief het verblijven in een pand. Als je het heel letterlijk neemt is het constateren van de aanwezigheid van krakers in een pand, altijd een ‘heterdaadje’. Maar dat is niet het ‘heterdaadje’ dat politieagenten de bevoegdheid geeft om de krakers en het pand in kwestie stante pede te ontruimen. Dat kan alleen als de krakers net binnen zitten en nog geen huisrecht hebben.”

Wanneer geldt dat huisrecht?

“In principe heeft iedereen die ergens woont huisrecht”, weet Schuckink Kool. “En over het algemeen is het zo dat iemand die een woning heeft gekregen en daar iets in is gaan doen, bijvoorbeeld klussen of inrichten, huisrecht heeft.”

“Maar kennelijk was het justitie en agenten een doorn in het oog dat ook veel krakers zich op die interpretatie beriepen. Zij wilden wel panden kunnen ontruimen. In het verleden zijn daar rechtszaken over gevoerd. Uiteindelijk is een zaak van een groep krakers bij de Hoge Raad beland. Die heeft besloten dat het huisrecht normaal gesproken bescherming biedt, maar dat het bij krakers iets anders wordt toegepast. Krakers kunnen zich er wel op beroepen, maar de huisvrede wordt wel pas gegarandeerd wanneer er sprake is van ‘huiselijke activiteiten’. Enkel wat campingmeubilair in een leegstaand pand zetten is dus niet voldoende. Maar na een verblijf van 24 uur zou huisrecht sowieso gegarandeerd moeten zijn.”

De krakers hebben foto’s waarop te zien is dat er op 19 januari in de panden die ontruimd werden als ‘heterdaadje’, wel al ‘huiselijke activiteiten plaatsvonden’. Mocht de politie de panden dan wel ontruimen?

“Het lastige aan dit soort illegitieme ontruimingen, is dat als advocaat – mits je er tijdig bij betrokken raakt – slechts een kort geding tegen de staat kunt aanspannen. Dan is het maar de vraag of instanties dat geding ook afwachten. Achteraf is er weinig aan te doen, de rechter zal zeggen: ‘de ontruiming was onrechtmatig, maar het kraken zelf ook’.”

“Het is een lastig machtsvacuüm. Als de rechtsstaat gevolgd zou worden, dan is er de richtlijn uit 2010. Daarin staat dat als krakers huisrecht hebben, er weliswaar op grond van het strafrecht ontruimd kan worden, maar de krakers dat altijd eerst van de politie moeten horen, zodat ze in de gelegenheid zijn om een kort geding aan te spannen. Dat recht is in het geval van de Tweebosbuurt met voeten getreden. Juridisch gezien is het een verhaal van likmevestje: er is niet gekeken naar de procedures die gevolgd horen te worden, en de ontruiming wordt uitgevoerd door personen met wapens. En dan heb je ook een vorm van recht, namelijk dat van de sterkste.”

Voordat je verder leest...

Je kunt dit artikel gratis lezen, maar wij kunnen het niet gratis maken. Vers Beton kan alleen bestaan dankzij een bijdrage van lezers. Vanaf 6 euro per maand maak jij onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk!

Nee, ik lees eerst het stuk verder

Sanneprofielfoto

Sanne Poot

Sanne Poot (1992) is zzp’er en noemt zichzelf ‘mediamaker’ – want journalist, eindredacteur, verslaggever, contentmanager en camjo is zo’n mond vol. Ze werd geboren in Bogotá, Colombia en groeide op in Vlaardingen (“óók 010”). Tijdens haar studie Journalistiek woonde ze in Utrecht, maar na haar afstuderen wilde ze niets liever dan terug naar Rotterdam. Sanne woont nu al weer zo’n zes jaar in Noord.

Profiel-pagina
DSC_0908cutklein

Sylvana Lansu

Fotograaf

Sylvana Lansu (1991) studeerde fotografie aan AKV St. Joost in Breda. In haar werk onderzoekt ze het verlangen van de mens naar vastigheid en tegelijkertijd vrijheid. Door het fotograferen van deze aspecten in de wereld om ons heen worden de raakvlakken tussen mens en natuur zichtbaar.

Profiel-pagina
Nog geen reacties

Om te reageren moet je ingelogd zijn. Inloggen kan je hier. Als je nog geen account hebt meld je nu aan als supporter of maak hier een gratis reageerdersaccount aan.