Voor de harddenkende Rotterdammer
Vers-Beton—Melcher-Oosterman—Corona-en-Daklozen
Beeld door: beeld: Melcher Oosterman

Waar normaal altijd wel mensen te vinden zijn rond de Pauluskerk om een sigaretje te roken en een praatje te maken, is het er nu angstvallig stil. Alle activiteiten die niet bijdragen aan de directe zorg en opvang van daklozen zijn er geschrapt. Maar hulpverleners doen er alles aan om de opvang open te houden. 

Woordvoerder Ester Segers vertelt telefonisch: “We laten maximaal dertig mensen binnen. Normaal gesproken staat de deur de hele dag open, maar nu werken we in shifts. Elk anderhalf uur gaat de deur open. Ook hier worden de maatregelen van het RIVM nageleefd. Segers: “In het eethuis houdt iedereen afstand en hygiënevoorschriften zijn aangescherpt.”

Niet alleen bij de Pauluskerk wordt een strikter deurbeleid gevoerd. Bij verschillende opvanglocaties worden thuislozen die nog bij vrienden of familie terecht kunnen, verzocht niet te komen. Ook de groeiende groep van arbeidsmigranten die zonder werk zijn komen te zitten en niet naar hun thuisland kunnen terugreizen, kan bijna nergens terecht. 

Dak- en thuislozen zijn extra kwetsbaar voor het coronavirus. Zelf-quarantaine of sociale afstand bewaren is lastig. Want hoe kun je thuisblijven als je geen huis hebt? In Amsterdam werd bekend dat daklozenopvangen dicht moeten. Het Leger des Heils heeft een landelijke oproep gedaan voor meer opvanglocaties, omdat daklozen nergens terecht kunnen. In Rotterdam is dat niet het geval. Hulpverleners en opvanglocaties hebben verschillende maatregelen genomen om adequate zorg en hulp te kunnen blijven bieden aan de ongeveer vijfhonderd mensen in Rotterdam die dak- of thuisloos zijn.

Vaste bedden, meer plekken

Gert Jan Freeke, regiodirecteur van het Leger des Heils in Rotterdam ziet de druk op de opvang groter worden. Freeke: “De bibliotheek is een plek waar veel mensen overdag nog wel een uurtje zaten. Dat soort voorzieningen zijn nu allemaal dicht.” 

In navolging van de RIVM-regels is het belangrijk dat ook dak- en thuislozen zoveel mogelijk op één plek binnen blijven. Opvanglocaties proberen dat mogelijk te maken. Freeke: “In overleg met de gemeente zijn alle nachtopvanglocaties van het Leger des Heils ook overdag opengesteld, zodat mensen niet de straat op hoeven.” 

Ook het Centrum Voor Dienstverlening (CVD) is gestart met dagopvang. Telefonisch vertelt woordvoerder Sylvia Nederstigt over de genomen maatregelen: In de nachtopvang zijn we overgegaan naar het werken met vaste bedden. Sinds vorige week is op de locatie Havenzicht ook dagopvang, zodat mensen binnen kunnen blijven. Zo voorkomen we dat daklozen iedere dag op een andere locatie slapen en het virus kunnen verspreiden.”

Omdat er minder mensen in één ruimte mogen, en mensen ook verzocht worden zoveel mogelijk binnen te blijven, zijn er meer opvanglocaties nodig. Het CVD, Leger des Heils en de gemeente hebben daarvoor de handen ineen geslagen. Freeke is tevreden over wat er de afgelopen dagen gezamenlijk is bereikt: “We hebben met vereende kracht maatregelen kunnen nemen. Zo is bijvoorbeeld onze voorziening de Steiger op de Bredestraat heropend. Hierdoor hoeven er minder mensen per locatie in de nachtopvang te verblijven.”

‘Corona-hotline’

De groep dak- en thuislozen wordt goed in de gaten gehouden. “Bij binnenkomst wordt de temperatuur van alle bezoekers van de Pauluskerk gemeten”, vertelt Segers. “Als er sprake is van verhoging of andere symptomen, wordt meteen de straatdokter ingeschakeld.”

De acht straatdokters in Rotterdam zijn momenteel 24 uur per dag bereikbaar. De ‘corona-hotline’ noemt straatarts Marlieke Ridder haar telefoonnummer zelf gekscherend. Terwijl op de ene lijn de hotline openstaat, vertelt ze via een andere telefoon over de situatie. “We richten ons erop om klachten zo vroeg mogelijk te signaleren, om besmetting te voorkomen.”

“Hier geldt de risicogroep al vanaf 55 jaar, want de levensverwachting van daklozen is gemiddeld 15 jaar lager”

Het is belangrijk om er vroeg bij te zijn, benadrukt Ridder: “Uit Rotterdams onderzoek blijkt dat de levensverwachting van daklozen gemiddeld 15 jaar lager is dan van de rest van de bevolking. Waar dus normaal over een risicogroep wordt gesproken vanaf 70 jaar, is dat voor deze groep al vanaf 55 jaar.”

Deze lagere levensverwachting wordt gedeeltelijk verklaard door onderliggende aandoeningen. Die zorgen ook voor dat een risicovoller verloop van een eventuele infectie. Ridder legt uit: “Veel mensen uit deze groep hebben hart- en vaatziekten, diabetes of longproblemen. Daarnaast zijn er een aantal mensen van wie het immuunsysteem op z’n gat ligt door chronische verslaving of een laag lichaamsgewicht. Dat zijn allemaal risicofactoren die een ernstiger verloop bij een eventuele corona-infectie kunnen veroorzaken.”

Quaraintainelocatie geopend

Inmiddels is in samenwerking tussen de gemeente, het Leger des Heils en het CVD een quarantainelocatie geopend in Charlois. Daar kunnen mensen terecht die mogelijke coronaklachten hebben, maar niet in thuisisolatie kunnen omdat ze in een opvang verblijven of buiten slapen. De locatie is nu opgezet voor vijf personen, en kan opgeschaald worden tot twaalf personen. Of dat genoeg plekken zijn, moet blijken.

Straatarts Marlieke Ridder: “Tot nu toe zijn de opvangen en de isolatiemogelijkheden toereikend, maar we zijn natuurlijk bang voor een grote golf zieken. En daar is het niet genoeg voor. Als het zo blijft dan is het omdat we zo snel hebben gehandeld, maar dat is wel erg optimistisch. De kans is klein dat er niemand besmet raakt.”

De gemeente Rotterdam werkt nauw samen met alle zorgaanbieders om zicht te houden op het welzijn van de groep. De woordvoerder van wethouder Sven de Langen (volksgezondheid, zorg, ouderen en sport) verklaart schriftelijk: “De situatie is zo dynamisch dat er snel en pragmatisch wordt gewerkt om voor dak- en thuislozen en hun omgeving zo goed en veilig mogelijk hulp te bieden. Er wordt dagelijks gemonitord en geëvalueerd hoe de maatregelen werken en of er nieuwe maatregelen nodig zijn.”

Op 26 maart, twee weken na het ingaan van de RIVM-maatregelen, is er nog niemand van de hele groep Rotterdamse dak- en thuislozen positief getest op het virus. Wel hebben drie mensen hebben in één opvang in isolatie gezeten. Die bleken het virus uiteindelijk niet te hebben. Ridder: “De isolatie kwam bij de hele groep hard aan. Ze beseften dat het kon betekenen dat iedereen besmet kon zijn. Dat heeft voor angst en spanning gezorgd.”

“Psychotische mensen kunnen informatie die je geeft over het virus meenemen in hun wanen, dat is ook gevaarlijk en onwenselijk”

Bij anderen is het juist lastig om de ernst van het probleem te laten doordringen. Ridder: “Het is lastig om over te brengen dat het risico dat je als individu neemt, gevolgen heeft voor anderen en het zorgsysteem. Dat is bij de rest van de bevolking al moeilijk over te brengen, maar dertig procent van deze groep heeft een verstandelijke beperking. Daar heb je meer geduld voor nodig.”

Ook hier is het voorzien van juiste informatie dus van groot belang. Maar voor verwarde mensen kan ook negatief uitpakken. “Psychotische mensen nemen het het virus mee in hun wanen”, legt Ridder uit. “Dat maakt het moeilijk. Aan de ene kant wil je hen beschermen door de juiste informatie te geven. Maar als de informatie integreert in hun wanen is dat ook gevaarlijk en onwenselijk.” 

Straatkrant als enige inkomen

Straatkrantverkoper Sergei maakt zich ook zorgen. De verkoop van de krant loopt terug nu de straten leeg zijn. Toch tref ik tref Sergei als vanouds voor mijn supermarkt. Op gepaste afstand maken we een praatje: “Ik ben gelukkig zelf niet dakloos. Maar het is echt zwaar voor de mensen op straat. Voor sommigen is het verkopen van de straatkrant hun enige inkomen. Daar zijn ook buitenlanders zonder documenten bij, en zonder zorgverzekering. Alleen met de verkoop van de straatkrant kunnen ze hun medicijnen betalen.”

Uit haar ervaring bij de Pauluskerk weet Ester Segers dat daklozen gelukkig niet in snel paniek raken: “Mensen die dakloos zijn leven vaak bij de dag. Ze moeten steeds weer uitvogelen waar ze hun spullen kwijt kunnen en waar ze eten of slapen. Ze staan altijd al in overlevingsstand.” Toch merkt ook Segers dat bezoekers het zwaar hebben. “Vooral voor de groep arbeidsmigranten die geen plek hebben in de reguliere nachtopvang is de situatie schrijnender geworden”  

Ook straatarts Marlieke Ridder merkt dat er zorgen en dat angst zijn binnen de groep daklozen. “Er is grote sociale controle. Op het moment dat iemand hoest wordt die met argwaan naar de controle gestuurd. Dat is niet verkeerd, zolang er maar geen agressie komt.”

Bankslapers

Niet alleen op de opvang zijn mensen argwanend naar elkaar. Ook mensen die normaal hun bank ter beschikking stellen aan thuislozen zijn nu terughoudender. Straatkrantverkoper Sergei: “Er zijn mensen die eerst bij vrienden of familie op de bank konden slapen, maar die worden er er nu ook uitgegooid omdat die vrienden bang zijn ziek te worden.” Nederstigt bevestigt dit: “We zien een toename van ‘bankslapers’ die zich melden bij de nachtopvang, omdat ze niet meer bij familie of vrienden terecht kunnen. ” 

Nu Rotterdammers zich van hun solidaire kant laten zien in talrijke initiatieven, is het zaak dat we daarbij onze kwetsbare stadsgenoten niet vergeten, vindt Ridder. Ze doet nadrukkelijk een oproep aan alle Rotterdammers: “Als je iemand kent die dakloos is, laat die persoon dan op je bank slapen. Een dakloze is niet meer of minder besmettelijk dan een ander. Als ze geen klachten hebben, houd ze alsjeblieft bij je binnen.”

Om onrust tegen te gaan krijgen negatief geteste personen een doktersverklaring mee, legt Ridder uit. “In de brief staat dat ze geen corona hebben. Hierdoor kunnen mensen met een taalbarrière laten zien dat ze niet besmet zijn om te voorkomen dat ze buitengesloten worden door de groep.”

Deze banner kun je wegklikken, maar....

..je kunt ook supporter worden! Vers Beton kan alleen bestaan dankzij een bijdrage van lezers. Vanaf 6 euro per maand maak jij onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk.

Nee, ik lees eerst het stuk verder

Manon

Manon Dillen

Manon (1992) is econoom en filosoof. Ze heeft haar hart verloren aan de stad die er geen schijnt te hebben.

Profiel-pagina
Mogelijke PF

Melcher Oosterman

Illustrator

Melcher Oosterman is een illustrator uit Rotterdam. Zijn werk bestaat vooral uit tragische en humoristische karakters die stiekem als een soort zelfportret fungeren. Vaak bevinden zij zich in ongemakkelijke en absurdistische situaties. Naast commercieel werk houdt Melcher zich bezig met persoonlijke projecten zoals het maken van zines, bedrukken van t-shirts en het brouwen van bier.

Profiel-pagina
Lees één reactie
  1. Profielbeeld van Rudi van Arend
    Rudi van Arend

    Ik ken de problematiek, heb het aan den lijve ondervonden. De straatdokter doen geweldig werk en nu helemaal. Ben sinds kort gelukkig uit Havenzicht weg maar heb corona daar nog meegemaakt. De hulpverleners zijn allemaal kanjers en doen geweldig werk. Ik hoop dat dit artikel (wat ik ook op FB gezien en gedeeld heb) meewerkt aan een zekere besef en begrip voor deze mensen.

Om te reageren moet je ingelogd zijn. Inloggen kan je hier. Als je nog geen account hebt meld je nu aan als supporter of maak hier een gratis reageerdersaccount aan.