Voor de harddenkende Rotterdammer
Xenia Gottenkieny – Vers Beton_Platform Investico
Beeld door: beeld: Xenia Gottenkieny

“Misschien kan ik wat bijverdienen via de webcam.” Gabriela, een Colombiaanse sekswerker die al ruim twintig jaar in Rotterdam woont, is er nog niet uit. Werken via de webcam of chat is ingewikkelder dan het klinkt. “Ik heb het nog nooit gedaan en die omslag is niet zo snel gemaakt. Normaal spreek ik alleen live af, als escort.”

Sinds de uitbraak van de corona-epidemie twijfelt ze sowieso of ze wel door moet werken. “Ik ben heel erg bang om besmet te raken en om anderen te besmetten.” De Nederlandse websites waarop Gabriela haar diensten aanbiedt zijn echter nog niet uit de lucht gehaald, zoals wel gebeurde in andere Europese landen waar ze contact heeft met collega’s. Ze is nu voorzichtiger dan normaal en gaat niet meer in op telefoontjes van klanten die ze niet kent. “Ik spreek alleen af met klanten die ik vertrouw. Eerst vraag ik of hij echt geen symptomen heeft. Of in isolement heeft gezeten.”

'Even geen seks'

Sekswerk draait om fysiek contact, precies datgene wat nu haaks staat op de belangen van de volksgezondheid. Om de verspreiding van het coronavirus te beperken, werden afgelopen 15 maart niet alleen restaurants, kroegen en coffeeshops, maar ook seksclubs gesloten. Nederlanders moesten 1,5 meter afstand houden. Sinds 23 maart is bovendien een verbod ingesteld op ‘contactberoepen’ op straffe van een boete. Dit maakt ook escortservices en ander sekswerk onmogelijk: probleem opgelost. 

Voor GGD Rotterdam-Rijnmond is de zaak helder: nu even geen prostitutie. “Vanuit het RIVM is het advies om niet te werken als sekswerker.” Ook de koepelorganisatie voor publieke gezondheidsinstellingen, GGD GHOR Nederland, wijst op de risico’s voor de volksgezondheid wanneer contactberoepen als sekswerk doorgaan. “Ons advies is dan ook om geen seks te hebben, behalve als je bij elkaar in huis woont. Dit heeft uiteraard gevolgen voor sekswerkers, want die moeten stoppen met werken. Wij kunnen ons voorstellen dat dat voor sommigen lastig is vanwege de inkomensafhankelijkheid. Toch is het uitermate belangrijk.”

Juist in Rotterdam adverteren veel sekswerkers via internet en werken vanuit huis, airbnb’s of als escort

Maar zo simpel is het niet. De ramen en bordelen mogen dan nu tijdelijk gesloten zijn, de sekssector draait gewoon. De klanten blijven komen en een groot deel van de sekswerkers werkt niet op vergunde plekken in clubs of vanachter een raam. Ze adverteren via internet en werken vanuit huis, hotels, airbnb’s of als escort. Juist in Rotterdam, waar prostitutie op papier al jaren uit het straatbeeld is verdwenen nadat de gemeente de bordeelramen op Katendrecht sloot en de tippelzone aan de Keileweg verdween.

Een aanzienlijk deel van de sekswerkers in de regio werkt onverminderd door, blijkt uit onderzoek door platform voor onderzoeksjournalistiek Investico en Vers Beton, samen met datajournalistiek platform Pointer en De Groene Amsterdammer

Veel advertenties op de sekssites Kinky-, Sexjobs- en Speurders.nl staan nog online: actief op zoek naar klanten. In 179 gevallen1 schrijven onder meer Rotterdamse sekswerkers in hun advertentie expliciet dat zij ondanks het coronavirus zijn blijven werken. Vaak uit financiële noodzaak, blijkt uit interviews die we afnamen. Door allerlei oorzaken komen veel sekswerkers namelijk niet in aanmerking voor de steunmaatregelen die voor de crisis in het leven zijn geroepen.

Het is zelfs sterker: de niet-gereguleerde sector – buiten bijvoorbeeld de ramen en bordelen om – groeit sinds de maatregelen tegen verspreiding van het coronavirus ingingen, zeggen sekswerkers en hulpinstanties. Sekswerkers die door de sluiting zonder werk zitten, klussen nu bij door hun diensten online aan te bieden. Zo ontstaan des te meer risico’s voor de veiligheid van de sekswerkers zelf en de volksgezondheid.

Kleine 'gereguleerde' sekssector

Omdat Rotterdam nog maar een kleine ‘gereguleerde’ sekssector heeft, had de landelijke sluiting van alle seksgerelateerde bedrijven van afgelopen 15 maart relatief weinig impact op de stad. Het aantal seksbedrijven met een vergunning van de gemeente, zoals seksclubs, escortbedrijven en animeerbars, neemt al jaren af. Raamprostitutie komt in de stad niet meer voor en sinds de sluiting van de tippelzone op de Keileweg in 2005 heeft Rotterdam officieel ook geen straatprostitutie meer. Dat wil zeggen: op papier.

De meeste Rotterdamse sekswerkers bieden hun diensten namelijk aan via online-advertenties op websites en werken bijvoorbeeld vanuit huis. Dat is in principe in Rotterdam niet verboden, als je ingeschreven staat bij de Kamer van Koophandel op het adres waarvandaan je werkt en belasting betaalt. In dat geval mag de sekswerker echter niet ‘bedrijfsmatig’ werken, bijvoorbeeld door ‘herhaaldelijk’ te adverteren (‘meer dan één keer per dertien maanden’) of een collega bij jou in hetzelfde pand te laten werken. Veel sekswerkers zeggen dat ze dat juist liever wel willen omdat het de veiligheid vergroot. Maar een grote groep adverteert wel zelf online en werkt thuis, bij klanten, in hotels, volkstuintjes of airbnb’s.

“Ik werk met een mondkapje. Maar dat is dan ook het enige wat ik aan zal hebben.” Minstens 21 advertenties van Rotterdamse sekswerkers op Kinky-, Sexjobs- en Speurders.nl – de drie grootste sites in Nederland en België die erotische contactadvertenties aanbieden – maken een expliciete verwijzing naar corona in hun advertentieteksten. Dit soort advertenties neemt toe sinds de maatregelen van de Rijksoverheid en het RIVM van kracht zijn.

Momenteel staan er op Kinky.nl nog ruim 679 advertenties online voor de stad Rotterdam, de afgelopen maanden waren dat er rond de 700 per dag. Ook op Sexjobs- en Speurders.nl zijn nog ruim 1.438 Rotterdamse advertenties, voor fysieke afspraken. 

Van de sekswerkers die actief adverteren, zegt een klein deel tijdelijk niet meer te werken vanwege corona. “Party gaat even niet lukken i.v.m. Corona, maar hopelijk wel snel later.” Anderen zeggen juist expliciet wel door te werken. “Ik ben immuun en kan corona niet overdragen”, staat in een advertentie. In een ander: “Handgel aanwezig en papieren doekjes.”

De advertentie-websites zelf nemen een halfslachtige houding in. Ze plaatsen de advertenties, maar waarschuwen bezoekers de afgelopen weken ook voor de risico’s van fysiek contact. “Waarschuwing vanwege het Corona virus”, staat in een pop-up die verschijnt bij het openen van Kinky- en Sexjobs.nl. “Fysieke afspraken brengen een extra risico met zich mee vanwege het Corona virus (COVID-19). Volg de richtlijnen van het RIVM en neem je verantwoordelijkheid!” Inmiddels is de tekst veranderd, ook op Speurders.nl*: “Verbod vanwege het coronavirus. Afgelopen week heeft de overheid besloten alle prostitutie dienstverlening te verbieden.”

Geen bijstand

De landelijke overheid probeert sekswerkers die nu zonder werk zitten, financieel tegemoet te komen. Wanneer zij als zzp’er ingeschreven staan bij de KvK en belasting betalen, of werken bij seksbedrijven met een vergunning, zoals escortbedrijven, seksclubs en ramen, kunnen ze aanspraak maken op de versoepelde sociale regeling waar ook andere zzp’ers op kunnen terugvallen: het Besluit bijstandverlening zelfstandigen (Bbz).

Ze kunnen aankloppen bij hun gemeente en hoeven tijdelijk niet te voldoen aan de gebruikelijke inkomenseis of partnertoets. “Dit is heel positief”, zegt Lyle Muns, sekswerker en bestuurslid bij non-profit raamverhuurbedrijf My Red Light in Amsterdam. Hij heeft veel contact met sekswerkers in Nederland en België. “Veel sekswerkers vinden heel moeilijk hun weg naar de bijstand, nu de voorwaarden wegvallen maken veel meer mensen hier aanspraak op.” 

Maar dat geldt lang voor niet iedereen. Veel sekswerkers die bij clubs en escortbedrijven werken, doen dat via een fiscale opting-in regeling. Zij zijn niet in dienst van een seksbedrijf, maar werken ook niet als zzp’er, waardoor zij nu tussen wal en schip dreigen te vallen. Volgens Andre van Dorst van de Vereniging Exploitanten Relaxbedrijven gaat het landelijk om 5000 à 6000 sekswerkers “die altijd aan hun fiscale verplichtingen hebben voldaan”. Ook veel thuiswerkende sekswerkers betalen als zzp’er wel belasting, zegt hij, maar vallen mogelijk buiten de boot. Hoeveel is onduidelijk. 

Veel sekswerkers vallen qua bijstand tussen wal en schip: ze zijn niet in dienst van een seksbedrijf, maar werken ook niet als zzp’er

Ook sekswerkers uit Europese landen die hier minder dan vijf jaar werken, staan nu voor een moeilijke keuze. Om in aanmerking te komen voor een verblijfsvergunning duurzaam verblijf moeten zij aantonen financieel zelfstandig te zijn. Een periode bijstand ontvangen kan roet in het eten gooien. Stacy, een Oost-Europese sekswerker die sinds 2015 in Rotterdam werkt, is hier bang voor: “Ik ga geen bijstand aanvragen. Ik heb een KvK-nummer, ik betaal gewoon belasting, ik heb een boekhouder. Maar ik ben EU-burger en als ik bijstand aanvraag wordt mijn naturalisatie echt heel moeilijk.” 

Volgens de GGD Rotterdam-Rijnmond is, afgezien van de werknemers in Thaise massagesalons, het merendeel van de sekswerkers in Rotterdam afkomstig uit voormalig Oostbloklanden. Veel buitenlandse sekswerkers hebben geen netwerk om op terug te vallen en terugkeren naar het land van herkomst is op dit moment ook geen optie.

De Bijzondere bijstandsregeling is dus allesbehalve waterdicht voor de sekswerksector. Vier hulpverlenersorganisaties waaronder Stichting Humanitas uit Rotterdam, hebben op 20 maart een brief ingediend bij vier Nederlandse ministeries: gemeenten moeten duidelijkheid krijgen of buitenlandse sekswerkers en sekswerkers die via de opting-in regeling werken aanspraak maken op de Bbz. Dat ligt op dit moment op tafel.

Zorgen om sluitingen

En dan zijn er ook nog sekswerkers die altijd al in ‘het onvergunde’ werkten, ook voordat de corona-pandemie uitbrak. Bijvoorbeeld omdat hun gemeente geen of maar weinig vergunde werkplekken heeft, zoals Rotterdam. Een onbekend deel van deze sekswerkers staat niet ingeschreven als ondernemer en maakt nu sowieso geen aanspraak op financiële steun. 

GGD Rotterdam-Rijnmond maakt zich zorgen over de seksinrichtingen die in Rotterdam sluiten, wat leidt tot een afname aan zichtbare werkplekken. “Wij vermoeden dat er sekswerkers op internet hun diensten aanbieden en mogelijk de weg naar bijvoorbeeld de gezondheidszorg niet weten te vinden. Hoe groot deze groep is weten wij niet.”

“Een deel van de sekswerkers [werkt] vanuit pure noodzaak gewoon door”, stelt Andre van Dorst van de Vereniging Exploitanten Relaxbedrijven. Er zijn wat alternatieven, maar die zetten geen zoden aan de dijk.

Webcammen, horen we van verschillende sekswerkers, is makkelijker gezegd dan gedaan: het is een heel andere markt, waar je als nieuweling zonder de juiste vaardigheden en apparatuur zoals lampen maar moeilijk tussenkomt. “De concurrentie is gigantisch”, laat sekswerker Rose weten. “Je moet heel veel doorzettingsvermogen hebben en ontzettend creatief zijn als je wilt dat klanten betalen.” 

Er zijn wel noodfondsen, opgericht door mensen uit de seksbranche zelf. In de regio Den Haag kunnen sekswerkers bij belangenorganisatie Liberty aankloppen. En sekswerker Hella Dee is op eigen houtje een landelijk fonds gestart: het Dutch Emergency Fund, waaruit sekswerkers 40 euro ontvangen voor basisbenodigdheden. Volgens veel sekswerkers ‘een hartverwarmend initiatief’, maar voor mensen die financieel in zwaar weer verkeren is het geen directe oplossing. Dee: “Als je drie kinderen hebt om te voeden, gaat veertig euro het verschil niet maken.”

In elkaar geslagen

De Oost-Europese Stacy twijfelde na de aankondiging van de corona-maatregelen. Ze had nog spaargeld voor drie weken, dus per direct stoppen was eigenlijk geen optie. Veel sekswerkers hebben geen reserves en zijn afhankelijk van hun dagelijkse inkomsten. “Ik probeer een lening te krijgen bij de bank, maar die is afgewezen. Ik weet dat het virus zich verder kan verspreiden, maar ik heb eigenlijk geen andere keuze.” 

Tot haar verbazing bleven klanten haar benaderen: haar telefoon stond zelfs roodgloeiend. Volgens Stacy zijn ze niet bang om het virus op te lopen of te verspreiden. “Ze vinden die spanning juist leuk. Ze willen echt afspreken.” Gabriela, de Colombiaanse, beaamt dat: “Het interesseert ze niet, een beetje gek eigenlijk.” Stacy: “Zelfs klanten van jaren geleden begonnen me te bellen.”

Zo ook een klant die ze al jaren niet had gezien. Vorige week spraken ze af, bij haar in Rotterdam, in een gehuurde kamer. Haar werkroutine was niet heel anders dan normaal. Zoenen weigerde ze altijd al, wel vroeg ze hem haar gezicht niet aan te raken in verband met het virus. “Na afloop wilde hij zijn geld terug omdat hij niet tevreden was. Hij kwam te snel klaar. Dat weigerde ik en toen heeft hij me in elkaar geslagen.” Ook nam hij haar werktelefoon mee, vertelt ze. 

Hulpinstanties in heel Nederland wijzen op de verslechterde onderhandelingspositie van sekswerkers op dit moment

Haar verhaal staat niet op zichzelf. Sekswerkers die op ongereguleerde plekken werken lopen altijd al meer risico op bijvoorbeeld geweld, diefstal, uitbuiting of chantage dan collega’s die op vergunde plekken werken. Maar nu zij door de corona-crisis in onzekerheid verkeren, voelen ze zich eerder genoodzaakt om door te werken en nemen de risico’s toe. Hulpinstanties in heel Nederland wijzen op de verslechterde onderhandelingspositie van sekswerkers op dit moment. Klanten vragen bijvoorbeeld meer handelingen voor minder geld, of eisen achteraf hun geld terug, zoals bij Stacy. 

Volgens Karin Werkman, werkzaam bij hulpverlenersorganisatie Fier, landelijk specialist geweld in afhankelijkheidsrelaties, met opvanglocaties in Leeuwarden en Rotterdam, is het hetzelfde verhaal in heel Nederland. “Het bijstandsgeld komt niet terecht bij wie het meeste nodig is. De nachtopvang is vol. Sekswerkers vragen hulp voor eten en onderdak. Dat geldt voor alle grote steden: Rotterdam, Groningen, Leeuwarden, Den Haag, Utrecht en ook in Amsterdam is het niet anders. We maken ons bijzonder zorgen om de groep die door moet werken. Zij zijn het meest kwetsbaar.”

Veel van deze meest kwetsbare sekswerkers hebben bijvoorbeeld geen zorgverzekering. “Zij lopen op dit moment een hoog gezondheidsrisico en durven niet zomaar bij een arts aan te kloppen, bijvoorbeeld omdat ze bang zijn voor hoge rekeningen”, legt Werkman uit. De organisatie Prostitutie Maatschappelijk Werk van stichting Humanitas in Rotterdam wil geen toelichting geven over de huidige situatie voor sekswerkers in Rotterdam.

Verwarrend

Sekswerkers willen dat de landelijke overheid meer duidelijkheid verschaft over hoe zij nu moeten rondkomen. Maar juist op die vraag krijgen ze geen antwoord. Ze moeten hun eigen verantwoordelijkheid nemen, antwoordde staatssecretaris Broekers-Knol afgelopen 25 maart op Kamervragen: “Gezien de ernst van de omstandigheden en de consequenties voor een ieders gezondheid ga ik er vanuit dat exploitanten en sekswerkers hun maximale verantwoordelijkheid nemen in de toepassing van de richtlijnen en bij de afweging of de dienstverlening in de huidige situatie wel zou moeten plaatsvinden.”

“Ik hoor een moralistisch discours ontstaan”, zegt sekswerker Lyle. “We vinden het eng als mensen fysiek contact opzoeken. Maar als je dat wilt oplossen, moet je kijken naar de financiële omstandigheden van sekswerkers. En niet zomaar zeggen: nee nee, jij moet binnen blijven.” Stacy weet niet hoe ze verder moet. “Het is heel verwarrend, ik weet niet goed wat ik moet doen. Ik heb er geen energie meer voor onder deze omstandigheden. Ik wil stoppen, maar eigenlijk moet ik gewoon door.”

* Speurders.nl laat, naar aanleiding van onze bevindingen, weten voorlopig de rubrieken voor fysieke afspraken te sluiten: ”Wij nemen onze verantwoordelijkheid en zijn reeds bezig om de advertenties en rubrieken waar fysieke afspraken in worden aangeboden, tot nader orde te sluiten.”

vb-mailchimp

Lees meer

Schrijf je in voor de wekelijkse nieuwsbrief

Schrijf je in voor de wekelijkse Vers Beton-nieuwsbrief om op de hoogte te blijven van dit onderzoek.

Over dit onderzoek  

Voor dit onderzoek hebben we, samen met Pointer, voor eenmalig gebruik duizenden online advertenties op Kinky, Sexjobs en Speurders.nl bekeken: drie van de grootste websites die erotische contactadvertenties aanbieden. Die gegevens worden niet gedeeld en zullen na afloop van ons overkoepelend onderzoek worden vernietigd. 

Daarnaast hebben we tientallen sekswerkers, hulpverleners en betrokkenen gesproken over de obstakels van het uitvoeren van dit beroep tijdens een pandemie. De namen van Stacy, Gabriela en Rose zijn vanwege privacyredenen gefingeerd, hun volledige namen zijn bekend bij de redactie. 

Dit artikel is onderdeel van een lopend onderzoek van Platform Investico, voor Vers Beton en De Groene Amsterdammer, naar de omstandigheden waarin sekswerkers in Nederland werken. Wij komen graag in contact met mensen die in Rotterdam als sekswerker werken. Neem contact op via: vandenbraak@platform-investico.nl.

 

Deze banner kun je wegklikken, maar....

..je kunt ook supporter worden! Vers Beton kan alleen bestaan dankzij een bijdrage van lezers. Vanaf 6 euro per maand maak jij onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk.

Nee, ik lees eerst het stuk verder

  1. In totaal zijn er 395 accounts die expliciet het woord corona in hun advertentietekst hebben staan. 179 daarvan zeggen door te werken. 216 zeggen: ik stop ↩︎
Ondergrondse prostitutie
180618-5N9A8312Sylvana – klein

Sylvana van den Braak

Sylvana van den Braak (1992) is onderzoeksjournalist bij platform Investico en schreef daar onder andere over arbeidsuitbuiting en moderne slavernij in Nederland en Europa. Momenteel doet ze onderzoek naar sekswerk in Nederland. Samen met Simone Peek maakt ze de podcast Speurwerk. Ze is co-auteur van het boek Uitgebuit en schreef een boekje over de journalistiek in Suriname: A Fri Wortu. Sylvana studeerde Media, Informatie & Communicatie aan de Hogeschool van Amsterdam en Journalistiek aan de Vrije Universiteit van Amsterdam.

Profiel-pagina
54 Investico 07-06-201700749-2

Daphné Dupont-Nivet

Daphné Dupont-Nivet (1989) is onderzoeksjournalist bij Platform Investico en schreef daar onder andere over de flexibilisering van arbeid, duurzaamheid, Co2-compensatie en big tech. Momenteel doet ze onderzoek naar sekswerk in Nederland. Ze werkt op dit moment aan een boek over de Amsterdamse Bijlmerbajes en liep ooit stage bij De Correspondent. Daphné studeerde internationale betrekkingen aan de Universiteit Utrecht en wereldgeschiedenis aan Columbia University en London School of Economics.

Profiel-pagina
avatar

Jerry Vermanen

Jerry Vermanen werkt als datajournalist bij Pointer (KRO-NCRV).

Profiel-pagina
Xenia-avatar

Xenia Gottenkieny

Illustrator

Xenia Gottenkieny (Hameln , Germany) has studied audiovisual arts at the Willem de Kooning Academy in The Netherlands (1992-1995). She is a Rotterdam based (collage) artist, musician and photographer.

Profiel-pagina
Nog geen reacties

Om te reageren moet je ingelogd zijn. Inloggen kan je hier. Als je nog geen account hebt meld je nu aan als supporter of maak hier een gratis reageerdersaccount aan.

Advertentie

HNI_VB_600x500 PX_1