Advertentie

unnamed
Voor de harddenkende Rotterdammer
Vers Beton – Nina Fernande – Factcheck – Fietsen
Beeld door: beeld: Nina Fernande

De claim

“Het aantal mensen in Rotterdam dat fietst, is de afgelopen 10 jaar met 60% gestegen.” Dat stelt de gemeente Rotterdam in een persbericht van 10 februari 2020. Ze noemt die stijging om te verantwoorden dat er 1750 nieuwe fietsparkeerplekken rondom Centraal Station komen. Want: “Meer fietsen vraagt om meer plekken waar je een fiets kunt stallen.” Maar klopt die zo sterke stijging wel?

De check

Ten eerste ben ik benieuwd: hoe weet de gemeente hoeveel mensen er in Rotterdam fietsen? Dat wordt gemeten sinds 2003, vertelt de woordvoerder van mobiliteitswethouder Judith Bokhove. In eerste instantie op 13 plekken,1 waaronder hotspots als de Erasmusbrug, het Weena en de Maastunnel. In 2008 kwamen daar 7 punten op Zuid bij,2 en in 2012 volgden nog 5 extra meetlocaties3.

Het meten gebeurt met luchtslangen op het fietspad. “Deze apparatuur meet 24/7. Op locaties waar er sprake is van tweerichtingsfietspaden kan het systeem via twee slangen de rijrichting onderscheiden.” Volgens Patrick Duwel, directeur van Keypoint Consultancy (een adviesbureau voor verkeer en mobiliteit), zijn luchtslangen een prima keuze voor dit doel. “De techniek van de telslang wordt al tientallen jaren gebruikt, maar is daardoor niet per se slecht. Wil je verschillende momenten over een langere tijd vergelijken, zonder dat het twee cijfers achter de komma nauwkeurig is, dan is de luchtslang heel geschikt.” Want ja, er zitten wat onnauwkeurigheden in, zoals het tellen van fietsers die tegelijkertijd over een luchtslang komen (dan kan het systeem één fiets registreren, in plaats van twee). “Maar fouten zitten in elk systeem.4 Zo hebben radartellers last van schaduwwerking, en zijn videoregistraties nauwkeuriger maar kostbaarder.”

 

Meetpunt op de Erasmusbrug
Meetpunt op de Erasmusbrug (bron: gemeente Rotterdam)

Dan: hoe bereken je de procentuele stijging van het aantal fietsers? De stijging van het aantal meetpunten in het afgelopen decennium zorgt er namelijk voor dat je mogelijk 13 appels vergelijkt met 25 appels. De gemeente werkt daarom voor vergelijkingen tussen periodes enkel met de eerste set meetlocaties, dus de 13 plekken uit 2003. De gegevens van de later toegevoegde sensoren worden niet meegenomen. Zo vermeldde de gemeente in haar fietsjaarverslag over 2016 dat het aantal fietsers in Rotterdam tussen 2004 en 2014 met 63% is gegroeid. Voor die meting zijn dus niet de gegevens van de nieuwe meetpunten uit 2008 en 2012 meegenomen. 

Fietsgebruik
Beeld door: beeld: Jaarverslag ‘Rotterdam Fietst', 2016

Een belangrijke vraag daarbij is hoe representatief de in 2003 gekozen fietstellocaties zijn. Het zou theoretisch kunnen dat er geen stijging is van het aantal fietsers, maar dat alle fietsers en masse overgestapt zijn op routes waar deze fietsmeters staan. Hoe sluit je dat uit? Volgens de woordvoerder kan het inderdaad zo zijn dat fietsverkeer zich op plekken zonder fietsmeters anders ontwikkelt dan op plekken waar wel gemeten wordt. “We hebben echter geen aanwijzingen dat dit het geval is, omdat we een reeks aan andere bronnen hebben die in ieder geval qua richting vergelijkbare ontwikkelingen laten zien met de set aan 2003 meetpunten. Denk hierbij aan de andere meetpunten, meetpunten in Rotterdam van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag en enquêtedata.”

“In het persbericht staat de laatste tien jaar. Dat is een fout en moet dus zijn in de jaren tussen 2004 en 2014”

Ten derde: hoe komt het persbericht uit 2020 aan een stijgingspercentage van 60%? Dat percentage (dat eigenlijk 63% is) betreft namelijk de periode 2004-2014. Hoe zit het dan met de afgelopen tien jaar (tussen 2009 en 2019) waar de claim over gaat? Dat brengt ons bij de kern van de factcheck: het persbericht klopt niet. “In het persbericht staat de laatste tien jaar. Dat is een fout en moet dus zijn in de jaren tussen 2004 en 2014.”

Wel weet de woordvoerder dat het aantal fietsers tussen 2009 en 2019 met 42,5% steeg. “De groei is over de afgelopen 15 jaar gemiddeld 2200 dagelijkse fietsers per jaar geweest, maar lag de afgelopen 2 jaar hoger, met ongeveer 4000 in 2016 en 6000 in 2018 dagelijkse fietsers per jaar. Maar doordat je absolute aantal elk jaar stijgt, daalt je percentage ten opzichte van van dat absolute aantal.”

Had de gemeente eerlijker willen zijn, dan moest ze óf 2004 met 2019 vergelijken (goed voor een totale stijging van 87%, of 2009 met 2019 (een stijging van 42,5%). Waarom doet ze dát niet? “Een stijging van 87% zou een aantrekkelijke boodschap zijn, maar voor de duidelijkheid en eenduidigheid blijven we nu de 60% communiceren. Als gemeente is het onhandig om regelmatig nieuwe cijfers en percentages te verkondigen, want dan krijg je snel de vraag: wat klopt er nu eigenlijk?”

De conclusie

Oh, de ironie. Omdat de gemeente zo duidelijk mogelijk wil communiceren over de stijging van het aantal fietsers in Rotterdam (60% tussen 2004 en 2014, gerapporteerd in 2016, wat eigenlijk 63% moest zijn), houdt ze vast aan een onjuist percentage, wat voor onduidelijkheid zorgt. Want ja, het aantal fietsers stijgt nog steeds (als we de de telling en registratie van de gemeente mogen geloven, iets wat strikt genomen niet verifieerbaar is). Maar omdat er steeds meer nieuwe fietsers nodig zijn om dezelfde groeipercentages te halen, lag die groei in de afgelopen tien jaar niet meer op 63%, maar op 42,5%. De claim van de gemeente Rotterdam dat het aantal mensen in Rotterdam dat fietst, in de afgelopen tien jaar met 60% is gestegen, is daarom onwaar.

versbeton_ninafernande_factcheck

Lees meer

Ja, Rotterdam heeft (vermoedelijk) meer bomen dan inwoners

Inge Janse checkt een claim van de gemeente, voor de nieuwe maandelijkse factcheckrubriek.

Deze banner kun je wegklikken, maar....

..je kunt ook supporter worden! Vers Beton kan alleen bestaan dankzij een bijdrage van lezers. Vanaf 6 euro per maand maak jij onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk.

Nee, ik lees eerst het stuk verder

  1. Erasmusbrug, Maastunnel, Weena, Schiedamseweg, Kralingseweg, Willemsbrug, Mathenesserbrug, Molenlaan, Oostplein, Rochussenstraat, Schiekade, Bergwegbrug en Rozenlaanviadukt. ↩︎
  2. 2e Rosestraat, Bergambachtstraat, Groene Kruisweg, Laan op Zuid, Langenhorst, Maashaven en Pascalweg. ↩︎
  3. Groeninx van Zoelenlaan, A. v Rijkevorselweg, Pr. Alexanderlaan, Capelseweg en Provenierstunnel. ↩︎
  4. Voor de liefhebbers: in dit artikel uit 2015 worden alle fietstelsystemen met elkaar vergeleken (zie tabel 1): https://www.verkeerskunde.nl/artikel/de-fietser-beter-in-beeld-vk-1-2015 ↩︎
Inge Janse

Inge Janse

Inge Janse (1981) is geboren en getogen in Nieuw-Lekkerland en woont in Delfshaven. Hij werkt als freelance journalist, redacteur en presentator.

Profiel-pagina
05_Nina Fernande_integratie

Nina Fernande

Illustrator

Nina Fernande (1987) is een illustrator. Ze woont en werkt in Rotterdam. Als ze niet aan Franstalige chansons werkt, kleurt, faxt en streept ze simpele maar krachtige platen. Ze typeert haar werk als cartoonesk zonder het grafische element te verliezen.

Profiel-pagina
Nog geen reacties

Om te reageren moet je ingelogd zijn. Inloggen kan je hier. Als je nog geen account hebt meld je nu aan als supporter of maak hier een gratis reageerdersaccount aan.

Advertentie

1718_2021_009_600x500_online banner_geef ruimte