Voor de harddenkende Rotterdammer
Vers Beton – Elzeline Kooy – Noodhospitaal Ahoy – 2020
Beeld door: beeld: Elzeline Kooy

“Hier stonden de keukens, daar de koelcontainers. Dit was het logistiek centrum van het ziekenhuis”, wijst Rien van der Steenoven naar een lege witte tent. Om hem heen rijzen de tribunes van Ahoy op. Hier hadden vorige week eigenlijk duizenden Songfestivalfans moeten staan. Maar eind maart werd in Ahoy in twee weken tijd een coronaziekenhuis uit de grond gestampt, vanuit de gedachte dat in plaats van het festival extra bedden nodig waren voor duizend geïnfecteerde Rotterdammers.

Geen woorden maar daden, dat typeert de doortastende wijze waarop de Veiligheidsregio1 onder leiding van burgemeester Aboutaleb het ziekenhuis opzette. Op de vraag of Van der Steenoven, die namens de veiligheidsregio de bouw overzag, in zijn veertig jaar ervaring in de publieke gezondheid ooit zoiets meemaakte, antwoordt hij kortweg: “Nee.”

Onder de hoge tribunes door zie je de hal waar het zorgpersoneel zich om kon kleden. En in de volgende ruimte staan de prefab geraamtes van tientallen ziekenhuiskamers. We lopen langs de woonkamer van de afdeling, een dokterspost waar ook een mini-laboratorium stond, en een palliatieve ruimte, waar afscheid kon worden genomen van stervende patiënten. Alle kamers staan leeg, want het noodziekenhuis wordt alweer opgedoekt, zonder dat er ooit een patiënt heeft gelegen.

Het noodziekenhuis wordt alweer opgedoekt, zonder dat er ooit een patiënt heeft gelegen

De dadendrang krijgt nu een staartje. Want de kosten voor het noodhospitaal worden geschat op ruim 9 miljoen euro en niemand weet wie dat gaat betalen. Dat blijkt uit onderzoek dat wij namens Platform voor onderzoeksjournalistiek Investico deden voor Vers Beton, Trouw en De Limburger. De zorginstellingen in de regio gaven geen gezamenlijke steun voor de bouw, en er zijn nooit afspraken gemaakt met de zorgverzekeraars. Heeft Rotterdam – met de beelden uit Italië en Wuhan op het netvlies – een overhaaste beslissing genomen?

Op de proef gesteld

Eind maart neemt het aantal coronagevallen in Nederland zo snel toe dat de stad zich zorgen maakt. Als het zo hard gaat als in Noord-Brabant, ontstaat er een probleem.

Naar verwachting zijn zeker duizend extra bedden nodig, concludeert de Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond die in allerijl een eerste berekening maakt en noodvoorzieningen door de hele regio optuigt.

Ahoy is een ‘ideale’ locatie, schrijft de Veiligheidsregio. Het complex staat namelijk niet alleen dichtbij ziekenhuizen maar is ook makkelijk uit te breiden en kan in fases worden opgebouwd. En, niet onbelangrijk: vanwege het afgelaste Songfestival is de huur tot 20 mei al betaald door de gemeente Rotterdam.

In twee weken tijd wordt Ahoy zo ingericht dat er 82 coronapatiënten terecht kunnen die te ziek zijn om thuis te blijven, maar ook niet in het ziekenhuis hoeven worden opgenomen. Als het nodig is, kan het noodhospitaal worden uitgebreid tot bijna zevenhonderd patiënten.

Het gaat allemaal zo snel dat de crisisstructuren op de proef worden gesteld, schrijft de Veiligheidsregio achteraf. Ze geeft zichzelf daarbij een pluim: iedereen heeft een “Rotterdamse mentaliteit tentoongespreid: ‘Niet lullen maar poetsen’.” De Veiligheidsregio laat aan Investico weten dat ze het geschatte bedrag van ruim 9 miljoen euro zelf voorschiet omdat er ‘door de crisissituatie geen tijd was om de financiering van het noodziekenhuis vooraf te regelen’.

De zorgverzekeraars waren bereid geweest om onvoorziene coronakosten te vergoeden, mits de plannen goedgekeurd zijn

Maar dat had wel degelijk gekund. De zorgverzekeraars waren bereid om onvoorziene coronakosten te vergoeden, onder één voorwaarde: de plannen moeten goedgekeurd zijn door het Regionaal Overleg Acute Zorgketen (ROAZ). In dit overleg zitten vertegenwoordigers van allerlei zorginstellingen, van ziekenhuizen tot verpleeginstellingen tot de GGD, die een inschatting kunnen maken over de noodzaak van extra coronavoorzieningen.

In Rotterdam werd het plan om Ahoy op te tuigen wel besproken in het ROAZ, maar nooit goedgekeurd. Het ROAZ weigerde aan Platform Investico en Vers Beton vragen te beantwoorden over dit proces. Ondanks dit gebrek aan goedkeuring, besluit burgemeester Aboutaleb, als voorzitter van de Veiligheidsregio, op 27 maart om de bouw door te zetten. De financiering wordt achteraf wel geregeld, is de gedachte. Dat blijkt tegen te vallen.

Publiek geld

Zorgverzekeraars laten Investico weten financieel niet bij te springen. “In het geval van Ahoy is er geen goedkeuring gegeven door het ROAZ en heeft er geen afstemming plaatsgevonden met de zorgverzekeraars”, zegt Zilveren Kruis, de grootste verzekeraar in de regio. Ook directeur Aad de Groot van verzekeraar DSW, die vooral actief is in de regio ten westen van Rotterdam, is van mening dat de verzekeraars hier niet voor hoeven op te draaien. “Als het niet is goedgekeurd door het ROAZ, moet het van publiek geld worden betaald.”

“Er is enorm veel vastgoed, en dan een noodhospitaal bouwen in Ahoy. Dat snap ik niet zo goed”

Aad de Groot, directeur verzekeraar DSWTweet dit

Verzekeraars zijn ook kritisch op de gekozen locatie. Zilveren Kruis ziet liever dat er bij bestaande zorgaanbieders extra ruimte wordt gemaakt: “Wij verwachten dat dat doelmatiger is dan een hele nieuwe locatie”, laat de woordvoerder weten.

Ook DSW had liever gezien dat bestaande plekken worden omgebouwd. “Wat ik onbegrijpelijk vind: het Bronovo-ziekenhuis is dicht, maar staat er nog wel, in Woerden staat een dicht ziekenhuis, het Slotervaartziekenhuis is dicht. Er is enorm veel vastgoed, en dan een noodhospitaal bouwen in Ahoy. Dat snap ik niet zo goed.”

In Rotterdam is gekeken naar alternatieve plekken. De Veiligheidsregio laat weten dat er wel degelijk ook binnen de bestaande instellingen is ‘opgeschaald.’ En het Van der Valk hotel in Ridderkerk en hotel Wings bij de luchthaven zijn in dezelfde periode snel omgebouwd tot zorglocaties. Ook die bedden blijven echter leeg.

Wie betaalt de rekening

De ontstane situatie is niet uniek voor Rotterdam. Ook in Maastricht werd zonder instemming van zorgverzekeraars en andere zorginstellingen besloten tot een noodhospitaal. Daarvoor werd evenementencentrum MECC gebruikt, opmerkelijk genoeg ook in de running voor het Songfestival. Ook voor dat noodziekenhuis betalen zorgverzekeraars niet mee aan de rekening van 4,5 miljoen euro.

vb-mailchimp

Lees meer

Schrijf je in voor de wekelijkse nieuwsbrief

Op de hoogte blijven van Vers Beton per mail? Schrijf je in voor de wekelijkse nieuwsbrief

Wie hier wel opdraait voor de kosten van de noodziekenhuizen is onduidelijk. De Veiligheidsregio hoopt de kosten terug te krijgen van bijvoorbeeld het Rijk en de zorgverzekeraars, terwijl die juist hebben aangegeven niet te zullen betalen. Het is nog niet bekend of het Rijk zal bijspringen, of dat de gemeenten die deel uitmaken van de Veiligheidsregio de rekening zullen betalen.

Intussen staan in Ahoy de laatste bedden bij de uitgang, op weg terug naar het Ikazia-ziekenhuis, waarvan ze waren geleend. De enorme hallen zullen binnenkort weer leeg staan. Bij de uitgang maakt een uithangbord reclame voor een concert dat nog niet is geannuleerd: ‘André Hazes, 30 oktober.’

 

Deze banner kun je wegklikken, maar....

..je kunt ook supporter worden! Vers Beton kan alleen bestaan dankzij een bijdrage van lezers. Vanaf 6 euro per maand maak jij onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk.

Nee, ik lees eerst het stuk verder

  1. De Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond wordt gevormd door de gemeente Rotterdam en de 14 omliggende gemeenten. De overheidsorganisatie voert namens deze gemeenten in de regio taken uit op het gebied van rampenbestrijding, crisisbeheersing, risicobeheersing, brandweerzorg, ambulancezorg en geneeskundige hulpverlening. Alle 15 burgemeesters vormen samen het algemeen bestuur. Ahmed Aboutaleb is de voorzitter van Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond. ↩︎
Emiel Woutersen

Emiel Woutersen

Emiel Woutersen is onderzoeksjournalist bij Platform Investico en schreef daar onder andere over de zorg en verslaving, klimaatbeleid en de flexibilisering van de arbeidsmarkt. Hij is hoofdauteur van Uitgebuit – Het verhaal van de Nederlandse werkvloer. Emiel is geboren en getogen in Schiedam en studeerde theoretische natuurkunde in Amsterdam en Cambridge. 

Profiel-pagina
Belia Heilbron

Belia Heilbron

Belia werkt als onderzoeksjournalist voor Investico. Ze studeerde studeerde journalistiek in Utrecht en sociologie aan de Universiteit van Amsterdam. Voor Investico schreef ze onder meer over energie en klimaat, grote ICT-projecten bij de overheid en de zorg.

Profiel-pagina
logodriehonderdduizendtweetien

Elzeline Kooy

Illustrator

Elzeline Kooy (Rotterdam) studeerde in 2013 af als illustrator aan de Willem de Kooning Academie. In 2014 behaalde ze haar master aan Sint-Lukas (kunsthumaniora) in Brussel. Momenteel werkt ze als freelance illustrator voor onder andere magazines en online platforms, met specialisatie in beeldverhaal.

Profiel-pagina
Nog geen reacties

Om te reageren moet je ingelogd zijn. Inloggen kan je hier. Als je nog geen account hebt meld je nu aan als supporter of maak hier een gratis reageerdersaccount aan.