Voor de harddenkende Rotterdammer
vers beton – maxim de gilder – cultuurplanadvies – 2020
Beeld door: beeld: Maxim de Gilder

Hoe wordt de Rotterdamse subsidiepot voor kunst en cultuur de komende vier jaar verdeeld? Over die vraag boog de Rotterdamse Raad voor Kunst en Cultuur (RRKC) zich de afgelopen vijf maanden. Deze raad stelt elke vier jaar het Cultuurplanadvies op, waarin ze de gemeente advies geeft over welke culturele instellingen structurele financiering krijgen.1 Vandaag was het zover en werd dit advies aan het stadsbestuur gepresenteerd. In het najaar van 2020 valt het definitieve besluit over de subsidieverdeling.

Eerst de cijfers

Maar liefst 122 culturele instellingen – 3 meer dan vier jaar geleden – dienden een subsidieaanvraag in voor het Cultuurplan 2021-2024. Het advies van de RRKC is om de aanvraag van 94 organisaties te honoreren. Onder alle aanvragen zijn 42 nieuwkomers, waarvan de helft een positief advies krijgt. Tachtig aanvragers kregen al langer subsidie in het kader van het Cultuurplan 2017-2020 en de jaren daarvoor.

Het totaal te verdelen budget is 81,7 miljoen euro per jaar. Daarvan gaat het grootste deel (53 procent) naar de Rotterdamse Culturele Basis. Daarover zo meer. Instellingen die vóór 2017 al in het Cultuurplan zaten, ontvangen 42 procent van de subsidiepot. Positief beoordeelde nieuwe aanvragers en doorgroeiers2 kunnen samen rekenen op 5 procent. In disciplines uitgedrukt gaat het meeste geld (28 procent) naar museale collecties en erfgoed, en het minst (1 procent) naar architectuur. 

Ook opvallend: door de grootsheid en populariteit van het Internationale Rotterdamse Filmfestival zou je denken dat de lokale filmwereld bruist. Niets is minder waar. Want met slechts één nieuwe productie-aanvraag komt de lokale filmwereld nog steeds niet van de grond.3

Vers Beton – Laura Liza – Cultuurplan

Lees meer

De cultuursector op de schop? Vijf vragen over de Rotterdamse Culturele Basis

Acht kunstinstellingen vormen samen de ‘culturele basis’ van Rotterdam. Wat houdt dit in?

Verandering Rotterdamse Culturele Basis lijkt nodig

Nieuw is dit jaar dat acht grote instellingen vooraf al zeker zijn van hun subsidie voor de komende vier jaar. Dit zijn De Doelen, Theater Rotterdam, Luxor Theater, Theater Zuidplein, Museum Boijmans Van Beuningen, het Maritiem Museum, de Kunsthal en het Rotterdams Philharmonisch Orkest. Samen vormen zij de Rotterdamse Culturele Basis (RCB). Voor de RCB is uit het cultuurbudget 42 miljoen euro gereserveerd. Als tegenprestatie wordt verwacht dat deze acht een instellingsoverstijgende rol4 gaan vervullen in de sector.

Het is nog maar de vraag of dát gaat lukken. De RRKC is namelijk niet onder de indruk van de “magere en teleurstellende plannen” die ingeleverd zijn, en twijfelt of deze acht organisaties hun RCB-status gaan waarmaken. Daarnaast scoren de acht – op de Kunsthal en Theater Zuidplein na – matig op de drie gemeentelijke beleidspunten innovatie, interconnectiviteit en inclusiviteit (ook wel: de drie I’s). Ook slagen deze instellingen er niet in om nieuwe publieksgroepen te bereiken. Toch heeft dit voor hen geen financiële consequenties.

Voor een inclusieve culturele sector die past bij de demografische samenstelling van de stad, is er wellicht een andere samenstelling van de RCB nodig

Jacob van de Goot (voorzitter RRKC) en Rento Zoutman (directeur RRKC) lichten toe: “Onze opdracht is niet afrekenen, maar adviseren. We constateren dat de RCB in deze vorm niet werkt en confronteren de gemeente ermee dat hun beleid zo niet tot zijn recht komt. Misschien moet je daarvoor ook niet bij deze acht instellingen zijn.” Oftewel: om de beleidsprioriteiten van het college waar te maken, namelijk een inclusieve culturele sector die past bij de demografische samenstelling van de stad, is er wellicht een andere samenstelling van de RCB nodig.

Nieuwkomers en doorgroeiers vormen het dna van de stad

Veel nieuwkomers die een positief advies van de RRKC hebben gekregen, zijn afkomstig uit de urban scene, spoken word en theater. Zij scoren veel beter op inclusiviteit, interconnectiviteit en innovatie dan de RCB en de overige grote instellingen. 

“Er is beweging bij de nieuwe aanvragers en de doorgroeiers. Die zijn van huis uit inclusief. Daar zit het dna van Rotterdam”, lichten Van de Goot en Zoutman de positieve beoordelingen van 21 nieuwkomers en 14 doorgroeiers toe. Werken in diverse teams is voor hen veelal een vanzelfsprekendheid, net als het aangaan van samenwerkingen met andere organisaties in de stad, concludeert de RRKC. 

Met die lof is het opmerkelijk dat de nieuwkomers en doorgroeiers (37 procent van de instellingen met een positief advies) samen slechts 5 procent van de totale subsidiepot krijgen. De RRKC bekijkt het positief: “Dat is wellicht relatief niet veel geld, maar wel een groeiend budget. Het gaat om kleinere instellingen die ook minder omvangrijke begrotingen hebben dan de grote instellingen.”

Dan nu: de winnaars!

De hoogste nieuwe binnenkomer in het Cultuurplanadvies is de theaterorganisatie WAT WE DOEN (geadviseerd bedrag: 250.000 euro), gevolgd door spoken word-organisatie Spraakuhloos (150.000 euro) en het dansgezelschap Lloydscompany (120.000 euro).

Van de veertien doorgroeiers kunnen enkelen er financieel flink op vooruitgaan. Zo krijgt House of Urban Arts in 2020 nog 54.000 euro, maar is het advies voor de periode 2021-2024 flink hoger: 210.000 euro. Dat geldt ook voor Roodkapje, dit kunstenplatform gaat van 107.500 euro mogelijk straks naar ruim twee keer zo veel. 

Onder degenen die voor 2017 toetraden tot het Cultuurplan, vallen vooral het DoelenEnsemble en Epitome Entertainment op: zij zien hun subsidiegelden bijna verdubbelen. Ook het HipHophuis (advies 800.000) en Hiphop in Je Smoel (advies 186.000) zien hun geldkas flink groeien. 

Bekende namen, negatief advies

Gedeeld Verleden Gezamenlijke Toekomst, Roffa Mon Amour, Rotterdamse Dakendagen, Productiehuis Flow: opvallend veel bekende nieuwkomers krijgen van de RRKC een negatief advies. Dat is opmerkelijk, want deze organisaties bouwden de afgelopen jaren een naam op, en bedienen vaak publieksgroepen die nog voor veel instellingen onbereikbaar zijn. 

Zo werd Y.M.P, oprichter van productiehuis Flow, de afgelopen vier jaar voortdurend aangehaald als boegbeeld van diversiteit in de sector. Toch is het hem ook niet gelukt om een structurele subsidie binnen te slepen. Is het Cultuurplan voor deze organisaties te hoog gegrepen? Of er is sprake van een kloof tussen nieuwkomers en de RRKC? 

Ook zes van de huidige cultuurplaninstellingen vallen af: onder andere de Internationale Architectuur Biennale Rotterdam en Jazz International Rotterdam moeten hun voortbestaan vrezen.

De grootste verliezer: Museum Rotterdam

KA_VersBeton_Gil-1337

Lees meer

MONO en Amenti over de kloof tussen nieuwe makers en het Cultuurplan

Interview met twee jonge cultuurmakers over wel of geen structurele subsidie aanvragen.

Ook voor Museum Rotterdam vallen strenge woorden. Het einde lijkt in zicht voor het stadsmuseum, dat afgelopen periode nog kon rekenen op meer dan 3,3 miljoen per jaar. De RRKC concludeert dat de manier waarop het museum nu functioneert geen toekomst heeft. “Het museum heeft een aantal moeizame jaren achter de rug en we zien het niet beter worden.” De RRKC pleit daarom voor de ontwikkeling van een nieuwe stadsmuseale organisatie, waarin meerdere instellingen een rol kunnen spelen, “om het verhaal van Rotterdam vandaag beter voor het voetlicht te brengen.” Daarvoor zou de gemeente 700 duizend euro moeten reserveren, luidt het advies. 

Toch krijgt Museum Rotterdam niet helemaal nul op het rekest: de RRKC adviseert een bedrag van 1.1 miljoen euro per jaar om het beheer van de collectie in de tussentijd te laten uitvoeren.

Nog weinig inclusief

En hoe zit het met de inclusiviteit van de culturele sector? Daar was afgelopen vier jaar immers hét onderwerp van gesprek. Het is dan ook niet alleen een van drie uitgangspunten voor het cultuurbeleid, maar woog in de beoordelingen van de aanvragen ook het zwaarst mee. Het college constateerde in 2019 dat de sector niet divers genoeg is, en er nú een inhaalslag gemaakt moet worden.

Goede bedoelingen, maar met teleurstellend resultaat, concludeert de RRKC in haar advies. De meeste instellingen lieten op het gebied van inclusiviteit in hun aanvragen maar weinig van een visie of concrete aanpak zien. 

De RCB-instellingen komen ook hier niet goed uit de verf, met uitzondering van de Kunsthal en Theater Zuidplein. Bij de overige zes “mist er een gevoel van urgentie en verantwoordelijkheid”, volgens het advies. Wederom lijkt dit geen financiële gevolgen te hebben. De voortdurende discussie over het gebrek aan inclusiviteit in de sector lijkt daarmee voorlopig nog niet ten einde. 

Extra aandacht vroeg de gemeente ook voor de zogeheten light users,5 een groep Rotterdammers voor wie cultuurdeelname niet vanzelfsprekend is. Die worden nog onvoldoende bereikt. De RRKC ziet dat vooral de nieuwkomers en doorgroeiers een belangrijke bijdrage leveren aan de verbreding van het culturele aanbod, en een beter bereik hebben onder de ‘light users’ dan de RCB en de instellingen die al vóór 2017 in het Cultuurplan zaten.

Ambities boven eerlijk betalen

Bij het beoordelen van alle aanvragen werd ook gekeken of iedereen in de sector onder eerlijke omstandigheden werkt en fatsoenlijk wordt betaald. Daarvoor bestaat de Fair Practice Code. De Raad constateert dat instellingen hiermee weinig hebben gedaan. Ze vermoedt dat er sprake is van overvraging.

“Instellingen prefereren vaker professionalisering en groei van de organisatie, boven eerlijke betalingen”

“Niemand in de culturele sector wil medewerkers niet eerlijk betalen”, stelt Zoutman. Maar: “Het toepassen van fair pay kost veel geld, dat ten koste gaat van ambities. Instellingen prefereren vaker professionalisering en groei van de organisatie, boven eerlijke betalingen, om die ambities waar te kunnen maken”, aldus RRKC-directeur Zoutman.

Scapino Ballet nu wél positief beoordeeld

Tot slot gloort er licht aan de horizon voor het Scapino Ballet. Die kreeg begin juni nog een bittere pil te slikken, toen bleek dat het dansgezelschap mogelijk zijn Rijkssubsidie zal verliezen. Maar met de lokale subsidie zit het – als het aan de RRKC ligt – wel goed. Het geadviseerde subsidiebedrag: 1,2 miljoen euro per jaar, hetzelfde bedrag dat Scapino afgelopen vier jaar ontving. “Het gezelschap heeft een sterke identiteit opgebouwd en weet daarmee een steeds groter en breder publiek te bereiken. De RRKC heeft hier veel waardering voor”, staat in het adviesplan. 

Opvallend is dat dit precies het punt is waarop de organisatie in het landelijke advies juist werd bekritiseerd: “Publieksbereik en spektakel lijken voorrang te genieten boven artistiek uitdagend werk.” Hoe verklaren we het verschil tussen de landelijke en lokale beoordeling? “Er zijn meerdere grote dansgezelschappen in Nederland, waardoor er andere overwegingen meespelen. In Rotterdam hoeven we op dit gebied niet te kiezen tussen verschillende toonaangevende instellingen”, lichten Van de Goot en Zoutman van de RRKC toe. En dan blijkt een positief advies voor Scapino dus een logische keuze. 

Deze banner kun je wegklikken, maar....

..je kunt ook supporter worden! Vers Beton kan alleen bestaan dankzij een bijdrage van lezers. Vanaf 6 euro per maand maak jij onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk.

Nee, ik lees eerst het stuk verder

  1. Tot eind januari konden organisaties hun aanvragen indienen, die vervolgens werden beoordeeld door tijdelijke commissies van de RRKC. Getoest werd op culturele betekenis, bedrijfsvoering en publiek. En daarnaast ook op de beleidsprioriteiten van de gemeente, de zogeheten drie I’s: inclusiviteit, innovatie en interconnectiviteit. De instellingen werden ook getoetst op het toepassen van drie codes: Governance Code Cultuur, Fair Practice Code en Code Diversiteit en Inclusie. ↩︎
  2. Dit zijn organisaties die de vorige Cultuurplanperiode voor het eerst een aanvraag indienden: de nieuwkomers van vier jaar geleden, dus. ↩︎
  3. In 2017 concludeerde Vers Beton-redacteur Fay van der Wall al dat de potentie van Rotterdam filmstad niet vervult in dit artikel. ↩︎
  4. Uit het advies: Meer dan andere instellingen dienen zij verantwoordelijkheid te nemen voor de Rotterdamse cultuursector als geheel en voor de talenten in de stad. Zij worden als strategische partner gezien voor de opgaven waar de stad voor staat. Daar staat tegenover dat hun voortbestaan om verschillende redenen niet ter discussie staat. ↩︎
  5. De publicatie van Rotterdam Festivals Rotterdam, Cultuur en Publiek bij elkaar gebracht (2019) maakt inzichtelijk welke publieksgroepen bereikt worden door ruim 75 culturele instellingen. Rotterdam Festivals maakt gebruik van het doelgroepensegmentatiemodel Whize.

    Het publiek wordt ingedeeld in drie hoofdgroepen, te weten ‘heavy, medium en light users’. Voor de eerste groep is cultuurdeelname vanzelfsprekend, voor de tweede optioneel en voor de derde groep ongebruikelijk. Uit het onderzoek blijkt dat het grootste deel van de Rotterdamse bevolking onder de categorie ‘light users’ valt.

    (bron: Cultuurplanadvies) ↩︎

  6. Hoe het Cultuurplan precies tot stand komt, staat uitgebreid omschreven op de website van de Rotterdamse Raad voor Kunst en Cultuur: https://www.rrkc.nl/cultuurplan-index/ ↩︎
  7. In beleidstaal: interconnectiviteit. ↩︎
  8. Ik zou ervan maken: Deze nieuwe subsidieregeling is bedoeld voor organisaties die niet terecht kunnen bij de reguliere subsidieloketten voor kunst en cultuur, en voor wie het Cultuurplan nog een te grote stap is. De Impulsregeling biedt vanaf 2021 een tweejarige financiële bijdrage om jonge organisaties te helpen professionaliseren. Jaarlijks is in totaal 750.000 euro beschikbaar. ↩︎
18209064_10154713209543195_6162322301411381250_o

Caterine Baeten

Programmamaker Vers Beton LIVE

Caterine Baeten combineert mediavraagstukken met politiek. Voorheen op de Coolsingel nu in de Tweede Kamer. Houdt zich ook bezig met het gebrek aan diversiteit in, onder andere, de cultuursector.

Profiel-pagina
Maxim de Gilder

Maxim de Gilder

Maxim de Gilder is een illustrator uit Rotterdam met een achtergrond in grafische vormgeving. Door middel van uitgedachte composities en vreemde karakters maakt hij kleurrijke illustraties, animaties en muurschilderingen. Zijn werk is vooral te vinden in de culturele en stedelijke sectoren.

Profiel-pagina
Lees één reactie
  1. Profielbeeld van Kees de Kooter
    Kees de Kooter

    Tja, als je als gemeente je historische museum successievelijk van naam verandert, laat fuseren met andere musea en hun pand aan je PR-club geeft is het niet zo vreemd dat het museum “een aantal moeizame jaren achter de rug” heeft.

    Dus: geld ERBIJ. En terug verhuizen naar het Schielandshuis.

Om te reageren moet je ingelogd zijn. Inloggen kan je hier. Als je nog geen account hebt meld je nu aan als supporter of maak hier een gratis reageerdersaccount aan.