Voor de harddenkende Rotterdammer
vers beton – maxim de gilder – cultuurplanadvies essay – 2020
Beeld door: beeld: Maxim de Gilder

Het is een een grote verantwoordelijkheid om mee te werken aan het cultuurplanadvies, want het resultaat kan ingrijpende gevolgen hebben voor een instelling. Toen het vorige cultuurplanadvies tot stand kwam, maakte ik het proces zelf mee: ik zat in een van de beoordelingscommissies.1 Van lezen en beoordelen van de aanvragen, tot het afwegen en formuleren van de adviestekst. Wat me vooral bijbleef, is dat je vanaf het begin weet: er is nooit genoeg geld voor alle aanvragers. Er moeten keuzes gemaakt worden. En teleurstelling is onvermijdelijk. 

Maar mijn ervaring vier jaar geleden is relatief simpel geweest, zie ik nu. Het advies dat deze week door de Rotterdamse Raad voor Kunst en Cultuur (RRKC) gepresenteerd werd, is onder een stuk lastiger omstandigheden tot stand gekomen. Want corona, natuurlijk. En daarbij: al voordat de pandemie met al haar gevolgen zich aandiende, had er ook een andere grote verandering plaatsgevonden in de manier waarop het cultuurbudget in Rotterdam verdeeld moest gaan worden. In januari schreef ik erover: de Rotterdamse Culturele Basis (RCB).

Vers Beton – Laura Liza – Cultuurplan

Lees meer

De cultuursector op de schop? Vijf vragen over de Rotterdamse Culturele Basis

Acht kunstinstellingen vormen samen de ‘culturele basis’ van Rotterdam. Wat houdt dit in?

Woorden en daden

De RCB houdt in dat acht grote Rotterdamse instellingen, ongeacht de beoordeling van hun aanvraag, al door het college van b&w verzekerd zijn van een subsidie voor de komende vier jaar. Van het totaal te verdelen cultuurbudget van ruim 80 miljoen, gaat 42 miljoen naar hen. De plannen worden inhoudelijk nog wel beoordeeld door de RRKC, maar zij adviseert niet over hoe het geld over de acht instellingen verdeeld wordt. Zo wordt er ten opzichte van de andere aanvragers met twee (of meerdere) maten gemeten. 

In ruil voor die zekerheid, wordt van hen verwacht dat ze verantwoordelijkheid nemen voor de gehele culturele sector.

Al voordat de beoordeling en advisering van start ging, viel aardig wat af te dingen op de RCB. Het is haastig ingevoerd, met weinig inhoudelijke criteria om de instellingen op te selecteren en de basis mee samen te stellen. De RCB zou de gemeentelijke ambities voor de culturele sector – inclusiviteit, interconnectiviteit en innovatie, ‘de drie i’s –  moeten ondersteunen, maar zou op deze manier de plank mis gaan slaan, schreef ik. De selectiecriteria waarmee deze acht instellingen gekozen werden, zijn voor een groot deel kwantitatief. Ze sluiten de jonge en kleinere instellingen uit. Daarmee is de RCB al direct geen vertegenwoordiging van het hedendaagse culturele veld. 

vers beton – maxim de gilder – cultuurplanadvies – featured – 2020

Lees meer

Het einde van Museum Rotterdam? (en 8 andere opvallende uitkomsten uit het cultuuradvies)

We vroegen om toelichting bij de uitkomsten van het Cultuurplanadvies 2021-2024.

Nu het Cultuurplanadvies er is, tekent zich meer concreet af hoe die RCB uitpakt op die punten. En dat valt helaas niet mee. Het advies wijdt een aparte alinea aan het beoordelen van de Culturele Basis, waaruit blijkt dat de plannen van deze acht instellingen de RRKC teleurstellen als het gaat over de ‘instellingsoverschrijdende rol’ en de inzet op ‘de drie i’s’. De Kunsthal en Theater Zuidplein zijn daar overigens een uitzondering op. 

Extra pijnlijk wordt dit, nu uit het advies blijkt dat van alle positief beoordeelde aanvragen juist de doorgroeiers2 en nieuwkomers3 over het algemeen veel beter scoren op die gemeentelijke doelstellingen. Zij kunnen gezamenlijk rekenen op 5 procent van het subsidiebudget, terwijl 53 procent van het geld naar de RCB gaat.

Kleinere en beginnende instellingen hebben weliswaar vaak een meer bescheiden begroting, alleen al omdat ze meestal (nog) geen grote panden huren of onderhouden en geen lange loonlijsten hebben. Maar dat meer dan de helft van het totale cultuurbudget zal gaan naar instellingen die in hun aanvragen te kort schieten, en slechts 5 procent naar instellingen die het juist wel goed doen, doet me denken aan het Engelse gezegde put your money where your mouth is. Volgens Google mag je dat vertalen als: geen woorden maar daden. In deze Rotterdamse context is daar ironisch genoeg geen sprake van.

Een wereld die niet meer bestaat

Op het moment dat in maart de intelligente lockdown in werking trad, was bij de RRKC het proces van beoordelen al flink onderweg. De nogal veranderde omstandigheden in de wereld hebben dan ook geen inhoudelijke rol gespeeld in de totstandkoming van het advies dat er nu ligt. De plannen zijn geschreven én beoordeeld alsof we de komende vier jaar weer als vertrouwd schouder aan schouder staan met grote hoeveelheden wildvreemden op een festival of in een concertzaal, museum of theater. Een wereld die niet meer bestaat.

Dat de RRKC er voor koos om op deze manier door te gaan met het adviesproces, is begrijpelijk en toe te juichen. De aanvragen die de instellingen indienden hebben veel tijd en moeite gekost, en het merendeel van de vergaderingen had al voor de lockdown plaatsgevonden. De aanvragen verdienden het getoetst te worden aan de eisen en omstandigheden waaronder ze geschreven zijn. Met elkaar vormen ze een beeld van een belangrijk deel van de Rotterdamse culturele sector, zoals die erbij stond aan het einde van 2019 en prille begin van 2020. 

Maar het merendeel van de Rotterdamse culturele sector kwam met een klap tot stilstand. Geen evenementen, deuren dicht, geen publiek. Ik schreef die maand een voorzichtige verkenning van de omstandigheden, waarin vooral veel onzeker was. En onzeker is het nog steeds, ook al is een deel van de maatregelen weer ingetrokken.

Vers Beton – Daan Timmer – Corona – Cultuur

Lees meer

Museum, theater en club in je woonkamer: de gevolgen van corona voor de Rotterdamse cultuursector

Van opluchting tot een online cursus niks doen, ‘sunday scrolls’ en de Thuisagenda.

De hele kunst- en cultuursector doet dappere pogingen om vorm te geven aan het nieuwe normaal. Maar hoe dat nieuwe normaal er echt uit gaat zien en hoe lang dat gaat duren weet niemand. De instellingen die een aanvraag hebben ingediend zullen zonder uitzondering te maken krijgen met totaal andere publieksinkomsten (nu, maar ook in de toekomst). Maar ook met wegvallende sponsoring, noodzakelijke aanpassingen aan ruimtes en de kosten daarvan, nieuwe werkwijzen voor makers en ander personeel en nog ontzettend veel meer omstandigheden, waar ze op het moment dat ze hun aanvraag schreven geen weet van konden hebben. 

De impact van de coronacrisis zal ook per instelling verschillen, afhankelijk van de sector waarin ze opereren, de grootte, de bedrijfsvoering en verschillende geldstromen. De RRKC heeft tijdens de presentatie van het Cultuurplanadvies aangekondigd hiernaar een onderzoek te starten.  

Korte metten

Een overhaast ingevoerde, mager onderbouwde Rotterdamse Culturele Basis én de verstrekkende gevolgen van de coronacrisis. Als ik eerlijk ben, zouden deze zaken los van elkaar al reden zijn om vraagtekens te zetten bij de effectiviteit van het advies dat er ligt. Het cultuurplanadvies is nu een tijdsopname van de Rotterdamse cultuursector zoals die er in december 2019 uitzag.

We moeten enerzijds erkennen dat de wereld er nu totaal anders uitziet en anderzijds dat de RCB in deze vorm niet effectief is. Het cultuurplanadvies dat deze week gepresenteerd is, is een incompleet document. De gevolgen van de coronacrisis maken herziening van het cultuurplanadvies noodzakelijk. Grijp die kans aan om gelijk korte metten te maken met de RCB in deze vorm, en te kiezen voor een écht effectieve hervorming van het cultuurplan, gebaseerd op inhoud en niet op vorm.

Om tot een cultuurplanadvies te komen waar Rotterdam iets aan heeft, moeten de instellingen, de gemeente en de RRKC dus wat mij betreft weer aan de bak. Op zoek naar een manier om de plannen voor de komende vier jaar wel aan te laten sluiten bij de huidige realiteit en ze ook daarop te beoordelen. Op zoek naar een manier om financiële steun terecht te laten komen waar het nodig is en in lijn met de ambities van de gemeente. Dat is de enige manier om alle potentie die het bestaande advies laat zien, waar te maken. En om überhaupt een sterke, levendige en vooral veerkrachtige culturele sector in Rotterdam te behouden. 

Deze banner kun je wegklikken, maar....

..je kunt ook supporter worden! Vers Beton kan alleen bestaan dankzij een bijdrage van lezers. Vanaf 6 euro per maand maak jij onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk.

Nee, ik lees eerst het stuk verder

  1. De Rotterdamse Raad voor Kunst en Cultuur (RRKC) stelt elke vier jaar het Cultuurplanadvies op, waarin ze de gemeente advies geeft over welke culturele instellingen structurele financiering krijgen. Tot eind januari konden organisaties hun aanvragen indienen, die vervolgens werden beoordeeld door tijdelijke commissies van de RRKC. Getoetst werd op culturele betekenis, bedrijfsvoering en publiek. En daarnaast ook op de beleidsprioriteiten van de gemeente, de zogeheten drie I’s: inclusiviteit, innovatie en interconnectiviteit. De instellingen werden ook getoetst op het toepassen van drie codes: Governance Code Cultuur, Fair Practice Code en Code Diversiteit en Inclusie. In het najaar van 2020 valt het definitieve besluit over de subsidieverdeling. ↩︎
  2. Instellingen die in de voorgaande periode 2017-2020 voor het eerst subsidie binnen het cultuurplan ontvingen. ↩︎
  3. Instellingen die nu voor het eerst een aanvraag voor subsidie hebben ingediend, in het kader van het cultuurplan 2021-2024. ↩︎
versbeton 1111

Fay van der Wall

Fay van der Wall (1983) werkt als freelance schrijver en maker. Schrijft voor Vers Beton over popcultuur, kunst, muziek, media en de stad

Profiel-pagina
Maxim de Gilder

Maxim de Gilder

Maxim de Gilder is een illustrator uit Rotterdam met een achtergrond in grafische vormgeving. Door middel van uitgedachte composities en vreemde karakters maakt hij kleurrijke illustraties, animaties en muurschilderingen. Zijn werk is vooral te vinden in de culturele en stedelijke sectoren.

Profiel-pagina
Nog geen reacties

Om te reageren moet je ingelogd zijn. Inloggen kan je hier. Als je nog geen account hebt meld je nu aan als supporter of maak hier een gratis reageerdersaccount aan.