Voor de harddenkende Rotterdammer

De van oorsprong Duitse Marion Nickolai (54) woont sinds september 2019 op een tijdelijk contract aan de Almondestraat met haar dochter (20). Enkele jaren geleden gaf ze nog leiding aan grote programma’s voor drugspreventie en schreef ze boeken over dit onderwerp. Ze was getrouwd met een Nederlandse psycholoog met wie ze samenwoonde aan de Bergweg, maar toen de relatie stukliep kwam ze op straat te staan. Ze kreeg een burn-out en moest op zoek naar een woning voor haarzelf en haar dochter. Op dit moment leeft ze van een WIA-uitkering.

Marion Nickolai_03
Marion Nickolai Beeld door: beeld: Frank Hanswijk

Eerdere pogingen van Nickolai om een woning te vinden liepen op niets uit: “Op een gegeven moment had ik een etage op Zuid op het oog. Volgens de makelaar was het geen probleem dat ik van een uitkering leefde. Bij de bezichtiging liet hij ons, samen met een grote groep geïnteresseerden wachten op een stel, tweeverdieners, dat een half uur te laat kwam. We gingen pas naar binnen toen zij er waren. Het voelde net of de rondleiding alleen voor hen bedoeld was.”

“Als ik eraan denk helemaal alleen in Hoogvliet te wonen, word ik onmiddellijk depressief. Dat lijkt me zo eenzaam”

Marion Nickolai, bewoner Pension AlmondeTweet dit

Welke opties had Nickolai verder nog? Een koopwoning bleek onhaalbaar met een uitkering. Bij een antikraakbemiddelaar kreeg ze te horen dat ze geen mensen van haar leeftijd aannamen en ze woningen toewezen aan één persoon; geen optie samen met haar dochter. Ook kreeg ze geen urgentie voor een sociale huurwoning: haar dochter is volwassen en stond bovendien nog op het adres van haar ex ingeschreven. Toen klopte ze aan bij de Vraagwijzer, een gratis loket van de gemeente voor informatie en advies, “maar daar zeiden ze dat ik tussen wal en schip viel en dat ze me niet konden helpen.”

Inmiddels zoeken Nickolai en haar dochter apart verder – haar dochter wil een studentenkamer, al noemt ze de prijzen van kamers in Rotterdam ‘absurd hoog’. Nickolai wil bij haar dochter in de buurt blijven wonen en beschouwt Rotterdam-Noord als haar thuis. Het beperkte sociale netwerk dat ze heeft, woont daar. Dus (goedkoper) wonen buiten de stad wil ze niet. “Als ik eraan denk helemaal alleen in Hoogvliet te wonen, word ik onmiddellijk depressief. Dat lijkt me zo eenzaam.”

Moderne stadnomaden

Saskia-Mangal

Lees meer

Begeleiding van de gedwongen verhuizing van huurders Almondestraat is voorbeeld voor Zuid

In de Almondestraat worden 52 woningen gesloopt: “Mijn sociale structuur valt helemaal weg

In Pension Almonde woont Nickolai samen met anderen die, soms tijdelijk, buiten de boot vallen op de woningmarkt. De drijvende krachten achter Pension Almonde zijn Melle Smets, Erik Jutten, Piet Vollaard en Daan den Houter van stichting Stad in de Maak. Zij zetten het pension op als ‘tijdelijk thuis voor moderne stadsnomaden’ in een rijtje van 53 sloopwoningen waar de voormalige huurders uit moesten. Hoewel je in het pension ook voor een nacht kan logeren, blijven veel bewoners zo lang mogelijk.

Stad in de Maak mag de woningen echter niet langer dan zes maanden achtereen aan dezelfde persoon verhuren, anders bouwen de bewoners huurrechten op. Bij het uitbreken van de coronacrisis zochten de bewoners naar mogelijkheden om hun gedwongen vertrek uit te stellen. Een grootscheepse woningruil waar alle bewoners aan deelnamen, bood uitkomst. Maar het huidige contract van zes maanden loopt niet verder dan 1 november, want in december wil de nieuwe grondeigenaar, ontwikkelcombinatie Stebru/Leijten, beginnen met sloop. Aan de straat komen straks koopwoningen als onderdeel van de 550 woningen van het nieuwe Zomerhofkwartier dat 175 sociale huurwoningen bevat.

De bewoners betalen een maandelijkse bijdrage van gemiddeld 300 euro, maar dragen ook bij aan gemeenschapsvorming. Er is een bonte mix van initiatieven ontstaan, waaronder een koffietentje in huiskamersfeer, een muziekstudio voor jongeren, een kiosk, een sauna, een radiostation, een yogastudio en een heel scala aan (tijdelijke) kunstprojecten. Zo wist Stad in de Maak in korte tijd de levendigheid en toegankelijkheid voor de buurt enorm te vergroten.

Gemeenschappelijkheid

Zelfstandig ondernemer Pier Taylor (40), die eind 2019 introk, hielp bij het ontwerp van de website van Pension Almonde. Taylor analyseert: “In alle wijken zijn er de laatste jaren veel buurthuizen verdwenen, waardoor de binding tussen buurtbewoners niet langer voelbaar is. Stad in de Maak spreekt haar bewoners daar actief op aan waaruit een gemeenschap is ontstaan gebaseerd op goodwill. Het is een soort sociaal breekijzer-project.”

Pier Taylor_01
Pier Taylor Beeld door: beeld: Frank Hanswijk

Ook Taylor belandde na een scheiding aan de Almondestraat: “Mijn Zwitserse vrouw is naar haar thuisland verhuisd met onze zoon (10) en dochter (7). Nu ik er alleen voor sta, pakken mijn woonlasten plotsklaps relatief een stuk duurder uit. Bovendien is de alimentatie in Zwitserland drie keer zo hoog als in Nederland.” De coronaperiode was emotioneel gezien een zware tijd: “Aanvankelijk vloog ik elke twee a drie weken naar Zwitserland maar nu heb ik mijn kinderen maanden niet gezien. Het is eenzaam om ze niet om me heen te hebben.”

“Ik ben er dankbaar voor ergens te wonen waar mensen met elkaar en niet langs elkaar heen leven”

Pier Taylor, bewoner Pension AlmondeTweet dit

Veel activiteiten moesten vanaf de lockdown in maart noodgedwongen online verder, maar de gemeenschappelijkheid verdween niet, merkte Taylor. “Ik ben er dankbaar voor ergens te wonen waar mensen met elkaar en niet langs elkaar heen leven.” Hij zoekt daarom een nieuwe woonplek met sociale binding, die het gemis van zijn gezin een beetje compenseert. Maar de mogelijkheden daarvoor zijn heel beperkt: “Verhuurders bieden nauwelijks iets aan voor alleenstaanden, behalve voor studenten.”

Soep en radio

Veel bewoners verklaarden aan Melle Smets en zijn Stad in de Maak-collega’s ‘onderweg naar iets anders te zijn’. Maar Taylor en Nickolai zijn niet de enigen die inmiddels nog geen nieuw onderkomen hebben gevonden. Smets is zich bewust dat het pension voor mensen ‘slechts’ een tijdelijke oplossing is, met een open einde. Met de naderende opheffing wordt het voor deze groep spannend.

Smets wijst ook op de diversiteit van bewoners waaruit een ‘harde kern’ is ontstaan die het leuk heeft met elkaar en dingen onderneemt. Kerem Akar (23) die vorig jaar afstudeerde aan de Willem de Kooning Academie, is daar een van. Hij hielp bij het opzetten van de wekelijkse soepavond in de ‘woonkamer’ op nummer 157 en raakte gaandeweg betrokken bij andere activiteiten – zoals bij het radiostation Good times bad times.

Kerem & Floris_03
Kerem Akar en huisgenoot Floris Sikking Beeld door: beeld: Frank Hanswijk

Akar is niet aan Rotterdam gebonden: “In mijn studietijd vond ik het fijn in Rotterdam te wonen vanwege het sociale netwerk, maar ik vind het ook jammer dat de stad zo anoniem aanvoelt.” Tijdens de lockdown werkte Akar nog in een restaurant, maar het idee van een zwervend bestaan spreekt hem meer aan dus is hij deze zomer gaan liften door Europa. “Als ik terugkom wil ik misschien wel ergens middenin de natuur wonen, zoveel mogelijk zelfvoorzienend.”

Voor Pension Almonde woonde Akar anti-kraak in een oud schoolgebouw. Een klasgenoot woonde in een tijdelijke woning van Stad in de Maak en vertelde hem over het pension, waarna hij samen met een vriend contact opnam met de stichting: “We konden in februari 2019 als een van de eerste bewoners intrekken. Samenwonen is fijn, zeker in het geval van een crisis, wanneer je bent aangewezen op de mensen die naast je wonen.”

In de carrousel

Stad in de Maak heeft veel jongeren aan de deur gehad die, anders dan Akar, geen werk hadden en diep in de schulden zaten. Smets: “Voor jonge woningzoekenden is het heel lastig om een zelfstandige woning te vinden. Zittende huurders zijn goed beschermd; als je eenmaal in de carrousel zit, dan zit je goed. Jonge mensen daarentegen kunnen daardoor niet instromen. Als je dan onderdak hebt is er vaak nog geen rust omdat er meteen geld verdiend moet worden.”

VB_01022018

Lees meer

De diverse stad: het medicijn voor je filterbubbel

Rotterdam heeft de uitgelezen mogelijkheid zich te onderscheiden  als diverse, gemengde…

Daarom begon Stad in de Maak met het aanbieden van begeleid wonen voor jongeren in samenwerking met psychiatrische zorginstelling Pameijer en de Rotterdamse Douwers, een organisatie die jongeren met problemen helpt om weer een stabiel leven op te bouwen. “Maar het overgrote deel van de urgente gevallen die soms ineens bij ons op stoep staan kunnen we geen perspectief bieden”, verklaart Smets. “Het gaat vaak om jongeren met kapotte levens, met een slechte thuisbasis.”

En waar moeten de pensionbewoners na 1 november naartoe? Stad in de Maak is van plan om een permanent versie van het pension te beginnen en zoekt momenteel naar een pand dat te koop staat en geschikt is voor coöperatief wonen, een model waarin de bewoners eigen baas zijn en zelf de hoogte van de huur kunnen bepalen. Smets sluit niet uit dat een klein aantal bewoners hiervoor openstaat: “Een deel is heel goed geïnformeerd en begrijpt hoe tijdelijk leegstandsbeheer werkt. Zij zouden dus ook zelf iets als Pension Almonde kunnen organiseren. Maar andere bewoners worden weer bankslaper, of keren noodgedwongen terug naar het ouderlijk huis.”

“Sommige bewoners van Pension Almonde worden weer bankslaper, of keren noodgedwongen terug naar het ouderlijk huis”

Door Pension Almonde heeft de groep woningzoekenden die er op de reguliere woningmarkt niet tussenkomt, een gezicht gekregen. De gemeente onderkent het probleem, getuige de plannen om 700 tot 1.000 zogenaamde ‘flexwoningen’ in 2020 en 2021 op gemeentegrond te bouwen. Maar uit navraag bij een woordvoerder van de gemeente blijkt echter dat een startdatum voor de bouw nog niet bekend is, dus is de kans erg klein dat het plan voor de pensionbewoners dit jaar nog uitkomst biedt.

Parallelle werelden

Ondertussen blijft Stichting Stad in de Maak haar missie voortzetten om niet alleen betaalbare woonruimte te faciliteren, maar die ook te koppelen aan gemeenschapsvorming. Dat Pension Almonde een belangrijke sociale bijdrage leverde aan de buurt, is ook senior Projectleider Wijken en Beleid van Havensteder, Marcel Hogervorst, niet ontgaan: “Het heeft een heel positief effect gehad. Toen de coronatijd begon, zijn er allerlei sociale initiatieven opgezet door de nieuwkomers voor de buurt.”

Hogervorst erkent dat Havensteder de woningzoekenden die zich meldden bij Pension Almonde nauwelijks in beeld heeft. “Er zijn veel mensen die tijdelijk iets zoeken, waarvan sommigen ook tijdelijk in Rotterdam zijn. Maar hoeveel ervan zoekt er echte vastigheid?” Op de vraag welke opties de pensionbewoners resten in Rotterdam, antwoordt Hogervorst: “Ik weet dat een groot woongebouw in Ommoord via leegstandbeheerder Interveste volledig ter beschikking staat van jongeren. Er zijn meer plekken, iedere corporatie heeft misschien wel een paar plekjes.”

Persoonlijk vindt Smets het, mede door zijn ervaringen met Pension Almonde, veel interessanter en prangender zich te verdiepen in de vraag hoe toegankelijk de Nederlandse samenleving voor nieuwelingen is. “Soms staan ze ineens op onze stoep, zoals een Somalische vrouw die zo bang gemaakt was door instanties dat ze dacht dat haar kinderen van haar afgepakt zouden worden. Mensen die niet bekend zijn met het overheidssysteem denken dat de overheid niet te vertrouwen is.” Waar de vrouw nu verblijft, weet Smets niet. “Dit onderstreept hoe er, in een ogenschijnlijk goed georganiseerd land, parallelle werelden bestaan die onzichtbaar blijven.”

Deze banner kun je wegklikken, maar....

..je kunt ook supporter worden! Vers Beton kan alleen bestaan dankzij een bijdrage van lezers. Vanaf 6 euro per maand maak jij onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk.

Nee, ik lees eerst het stuk verder

  1. De openbare aanbesteding van ZOHO heeft per 18 juli een winnaar: de ontwikkelcombinatie Leyten / Stebru zal 550 woningen in het gebied realiseren waarvan Havensteder er 175 als huurwoning zal aanbieden. ↩︎
Teun van den Ende

Teun van den Ende

Teun van den Ende laat zich niet graag leiden door hypes, maar gaat juist op zoek naar de lange lijnen in de ontwikkeling van Rotterdam – en ook andere steden trouwens. Teun combineert populaire cultuur met historisch onderzoek naar de stad.

Profiel-pagina
frank hanswijk

Frank Hanswijk

Fotograaf

Frank Hanswijk (Rotterdam, 1971) is een Rotterdamse fotograaf. Hij ontwikkelde zich breed met werk in journalistiek, reclame, theater en architectuur. De laatste jaren concentreert zijn werk zich steeds meer op architectuur en landschap. Hij benadert de architectuur niet als object maar als plek waarin de mens, al dan niet op de foto aanwezig, een cruciale rol speelt.

Profiel-pagina
Nog geen reacties

Om te reageren moet je ingelogd zijn. Inloggen kan je hier. Als je nog geen account hebt meld je nu aan als supporter of maak hier een gratis reageerdersaccount aan.