Voor de harddenkende Rotterdammer
20200817_Alida Dors_Vers Beton5_Anne-Claire Lans
Beeld door: beeld: Anne-Claire Lans

“Het was niet per se mijn ambitie om artistiek leider van Theater Rotterdam te worden. Als de vacature online had gestaan, weet ik niet zeker of ik zou hebben gesolliciteerd”, zegt Alida Dors, de nieuwe artistiek leider van Theater Rotterdam over haar nieuwe baan. “Maar ik ben superblij dat het op mijn pad gekomen is. Nu heb ik een tool in handen waarmee ik kan bijdragen aan de ontwikkeling van wat theater kán zijn.” 

Er staat Dors een flinke klus te wachten. Want na de fusie tussen Ro Theater, Productiehuis Rotterdam en Rotterdamse Schouwburg in 2017, kampte Theater Rotterdam met organisatorische problemen en onvrede bij de makers. Het zorgde voor veel wisselingen in met name de directie- en managementfuncties. Is Alida Dors de saviour die alles op gaat lossen? 

Als maker was ze al enige jaren bij het Theater Rotterdam betrokken. Dors is oprichter en choreograaf van hiphop dansgezelschap BackBone en daarnaast artistiek leider van hiphopbeweging Solid Ground Movement. 

Net voordat je zou beginnen in maart, kondigde Mark Rutte de lockdown aan. Wat dacht je?
Holy Shit! Ik had net het contract getekend bij Theater Rotterdam en mijn laatste bestuursvergadering gehad bij BackBone. Ik hoopte op twee relaxte weken, om vervolgens langzaam in de nieuwe werkelijkheid te glijden.“

Wat zag jij om je heen in de cultuursector gebeuren door de coronacrisis?
Ik zag all out paniek en disbelief: hoe ga je geld verdienen? Veel zzp-ers met wie ik werk, mensen die mij dierbaar zijn, zagen hun wereld uiteenvallen. Maar ondertussen had ik net de overstap gemaakt naar een reguliere baan. Voor het eerst had ik opeens een heleboel zekerheden. Dat voelde raar.”

Desondanks moest je hard aan de slag. Hoe pakte je het aan?  

“Het was pittig, maar de omschakeling kwam snel. Wat wil ik als maker, en nu ook artistiek leider betekenen voor de samenleving? Dat zijn de essentiële vragen uiteindelijk. Ons pand en de zalen hebben we anders moeten inrichten, want van de negenhonderd stoelen in de grote zaal, kunnen er nu honderdzestig worden gebruikt. We ontwikkelden een track: een voorstelling die gecomponeerd wordt op verschillende onorthodoxe plekken in de ruimte. Het publiek neem je hierlangs mee.”

“Ook het programma moesten we omgooien. Bij het ontwikkelen van het nieuwe programma nodigen we Rotterdamse kunstenaars nadrukkelijk uit om onderdeel te zijn van zo’n route. Dat geeft een gevoel van we are in this together.” 

“Het was tijd dat een maker, met een stevige visie op de rol van het theater in de stad en een geschiedenis met Theater Rotterdam, het roer overnam”

Moeizame fusie

Na jaren van voorbereiding fuseerden het Ro Theater, de Rotterdamse Schouwburg en Productiehuis Rotterdam in 2017 tot Theater Rotterdam. Het doel: een innovatief stadstheater met internationaal karakter. De fusie verloopt vooralsnog moeizaam. De Volksrant schetste in een uitgebreide analyse een organisatie in crisis. Voormalig algemeen directeur Melle Daamen, die de fusie trok, haakte na anderhalf jaar af. Hij werd opgevolgd door Walter Ligthart. In oktober 2019 vertrok artistiek directeur Ellen Walraven. Het is nu aan Alida Dors om de nieuw artistieke koers van het theater uit te zetten. 

Waarom ben jij de nieuwe artistiek leider geworden? 

“De organisatie wilde iemand uit eigen gelederen naar voren schuiven, in plaats van voor de zoveelste keer iemand van buiten invliegen. Het was tijd om een maker, met een stevige visie op de rol van het theater in de stad van nu, uit te nodigen het roer over te nemen. Iemand die al geschiedenis had met Theater Rotterdam.”

“We hebben in Rotterdam nog niet de legitimiteit die we zouden moeten hebben als BIS-instelling1. En daarmee zeg ik ook gelijk iets over ons cultuurbestel: als BIS-instellingen kunnen we in het land laten zien dat inclusiviteit, meerstemmigheid en verbinding met de stad op een andere manier kan dan dat het tot nu toe gaat. Mijn meerwaarde is dat ik het doorleefd heb. Ik kom uit een sociaal ongelijke positie. Ik ben vrouw, dat heeft veel pre’s. En ik kan goed praten en verbinden.”

“Gedurende mijn carrière bewoog ik mij vaak in voornamelijk witte omgevingen, toch leerde ik true te blijven aan wat ik – vanuit mijn specifieke achtergrond en perspectief als maker – wil bespreken. Maar ook dat er verschillende manieren zijn om dat te doen. Sommige manieren zijn effectiever dan andere.”

20200817_Alida Dors_Vers Beton2_Anne-Claire Lans
Beeld door: beeld: Anne-Claire Lans

Wat is jouw manier?
De dialoog aangaan. Hoe vervelend het soms ook is om steeds bij nul te moeten beginnen.”

Nog even terug naar het begin. Hoe ging de zoektocht naar een artistiek leider precies?
Vorig jaar maart was Theater Rotterdam aan het inventariseren wat ze gingen doen. In een gesprek zei de zakelijk leider ‘we hebben de afgelopen vier jaar samengewerkt, wat zijn jouw wensen voor de komende tijd?’ Vervolgens werd ik gevraagd om een visie te schrijven over wat Theater Rotterdam voor de stad kan betekenen.” 

Wat schreef je in die visie?

“Het ging over kernwaarden: het hebben van een nieuwsgierige, lerende houding. Verbindingen willen aangaan. Wederkerigheid in de communities die je aanspreekt. Niet álle communities binnen willen halen, maar in een aantal investeren, zodat je geloofwaardigheid opbouwt. Het ging ook over wat je op het podium wil zien; andere soorten lichamen, context, dialoog, reflectie, innovatie. Ik schreef over het genereren van onorthodoxe ontmoetingen van publiek én hoe je met elkaar werkt. Dat verhaal is goed gevallen.”

“Ik geloof in het intergenerationele, dus niet de hele toko leeghalen en vervangen door een nieuwe generatie, maar van binnenuit een nieuw proces inzetten.”

Hoe reageerden jouw collega’s met wie je al lang samenwerkt? Je krijgt tegenover hen nu een andere positie.
“Het fijne is dat ik echt door hen naar voren geschoven ben. De makers hebben een brief geschreven naar de raad van toezicht, waarin zij hun geloof in mij en mijn missie uitspraken. Nu is het een kwestie van elkaar beter leren kennen in deze nieuwe verhouding. Voor de één is dat spannender dan voor de ander.”

Is het voor jou spannend?

Ook. Sommigen werken er al twintig jaar en zijn ouder dan ik. Maar ik geloof echt in de kracht van het intergenerationele, dus niet de hele toko leeghalen en vervangen door een nieuwe generatie. Je kunt ook van binnenuit een nieuw proces in zetten. Wellicht dat het dan alleen wat langer duurt.”

Subsidiegelden 

De Raad voor Cultuur adviseert om voor de periode 2021-2024 een subsidiebedrag toe te kennen van 1.692.000 euro aan Theater Rotterdam, deel van de culturele Basisinfrastructuur. Op voorwaarde dat de organisatie een nieuw activiteitenplan indient, geschreven onder leiding van Alida Dors. De raad merkt namelijk op dat de functie van artistiek leider zo laat is ingevuld, dat Dors beperkte invloed op het plan had. Afgelopen jaren slaagde het theater er niet in om een herkenbaar profiel op te bouwen, schrijft de raad ook. In het nieuwe plan verwachten ze een duidelijke artistieke visie.  

Vers Beton – Laura Liza – Cultuurplan

Lees meer

De cultuursector op de schop? Vijf vragen over de Rotterdamse Culturele Basis

Acht kunstinstellingen vormen samen de ‘culturele basis’ van Rotterdam. Wat houdt dit in?

Heb je een termijn waarin je veranderingen wilt bereiken?

“Ik kan me vinden in de terugkoppeling van de Raad. Nu krijg ik de kans om vanuit mijn visie en overtuiging opnieuw een beleidsplan in te dienen. Dat zet mij stevig in de schoenen. Ik geloof daarom echt dat we met twee jaar een ander Theater Rotterdam gaan zien. Dat zal zichtbaar zijn in onze programmering en de verbindingen die we aangaan met de stad. Daarmee bedoel ik: samenwerkingen met andere kunstinstellingen en kunstenaars, óók in de wijken.” 

Gezien alle perikelen rondom de fusie … heb je nog getwijfeld over het accepteren van deze baan?
Natuurlijk, om verschillende redenen. Ik kom uit een andere scene. Ik was nog net geen enfant terrible maar kraakte wel een kritische noot binnen de podiumkunsten. Daarnaast was ik erg gericht op mijn hiphopdansgezelschap BackBone, dat steeds meer betekenis kreeg in de sector. Waarom zou ik dat opgeven? De moeizame fusie speelde ook mee. Ik wilde niet binnengehaald worden als de saviour die nu alles gaat opruimen en oplossen. Ik beschouw dit als de volgende fase in de fusie, waar ik nu leiding aan ga geven.”

Waardoor ging je toch overstag? 

“Het feit dat ik mijn makerschap kan houden. Dat is een manier om mijzelf poëtisch te uiten en mee te doen aan het publieke debat. Daarnaast de overtuiging dat het nu tijd is om impact te vergroten. Mijn impact in de periferie was aanzienlijk: ik zat in commissies van fondsen, deed mee aan debatten. Daar zei ik altijd: als we een inclusieve sector willen, moeten we in alle lagen van organisaties – met name in BIS-instellingen – kleur en andere perspectieven toevoegen. Als je daar een grote mond over hebt, moet je natuurlijk wel daad bij woord voegen als zo’n kans zich voordoet.”

Het debat over diversiteit in de sector, gaat onder andere over verdeling van macht en wie er op de topposities zitten. Jij bent bi-cultureel, vrouw, uit de hiphopscene, en zit nu op een invloedrijke positie. Voel je druk?

“Ja, want je wilt het oprecht doen. Ik zal tevreden zijn als er sprake is van substantiële verandering, op het moment dat ik bij Theater Rotterdam wegga. In de producties, de topics die we bespreken – verschillende generaties, gender en multiculturaliteit – en een programmering die meerstemmigheid uitnodigt. We moeten omarmen dat verandering noodzakelijk is, om de relevantie als theaterhuis te houden. De reden dat ik nu al mijn tijd, liefde en energie hiervoor inzet is omdat ik geloof dat nu het moment is om die veranderingen te bewerkstelligen.“

Kunnen we stellen dat het feit dat jij nu deze functie hebt, toont dat de roep om diversiteit in de cultuursector zijn vruchten afwerpt?

“Dat denk ik wel. De omgeving ziet de kennis die ik meeneem nu als meerwaarde en kwaliteit. Ik heb net die andere blik op de wereld. Hiphop ging als rode lijn, soundtrack door mijn leven. De kennis en kunde die ik opdeed in de hiphopscene, heeft mij gevormd. Daar heeft Theater Rotterdam nu voor gekozen.”

Waarin ben jij met je hiphopachtergrond anders dan iemand met een traditionele dansachtergrond? 

“Hiphop kom uit een underdogpositie als het over de podiumkunsten gaat. Het was iets voor de jeugd, street art, maar ontwikkelde zich steeds meer richting podiumkunsten. Het kent dus een hele andere mentaliteit, mede omdat hiphop in essentie eclectisch is. In de jaren zeventig namen de latino’s, de Afro-Amerikanen en Italianen allemaal hun eigen kunstvormen én culturele waarden mee. Zoals crewmentaliteit, het voor elkaar zorgen, trots zijn, het each one teach one. Dat zijn kernwaarden die ik nu ook meeneem. Heel anders dan bijvoorbeeld ballet: dat gaat niet per se over eigenheid, de vorm word je min of meer opgelegd.” 

Ben je weleens bang dat je wordt ingezet als token, excuus voor meer diversiteit?

“Ik ben er bewust van dat er momenten zijn dat ik gebruikt zal worden als token. Maar zodra ik op een positie zit, zal ik nooit tokentje spelen. Dus nee, ik ben er absoluut niet om aan het inclusieve quotum te voldoen, maar om ervoor te zorgen dat er iets anders gaat gebeuren. In de gesprekken met Theater Rotterdam pleitte ik daarom vanaf het begin voor een koerswijziging. Dus een koers waarin we de meerstemmigheid van onze maatschappij vieren, zonder de complexiteit van die meerstemmigheid te ontkennen. Waarin de verschillende perspectieven en culturen van makers én van publiek te zien zijn, en elkaar mogen ontmoeten. Om dat door te voeren heb je mandaat nodig. Niet alleen over de makers van het huis, maar ook over programmering, educatie, het productiehuis.” 

“Ik pleit ervoor dat hier verschillende perspectieven en culturen van makers én van publiek te zien zijn, en elkaar mogen ontmoeten”

Waren dat moeilijke gesprekken?

“Voor sommigen wel.”

In je werk als theatermaker voeren maatschappelijke thema’s, zoals ongelijkheid, de boventoon. Hoe gaan we die maatschappelijke betrokkenheid terugzien in jouw nieuwe rol?

“Ik ben makend artistiek leider. Op de vloer bespreek ik mijn topics, en daarnaast maak ik beleid. Maar dat komt allemaal uit diezelfde bucket of knowledge waar ik uit voort ben gekomen. Er is weinig onderscheid tussen wie ik ben professioneel, of wie ik ben als persoon. Natuurlijk maak je een licht onderscheid omdat ik in mijn nieuwe rol als artistiek leider in een witte organisatie nog genoeg blinde vlekken zie rondom een meer inclusieve samenleving.”

En jij voelt binnen Theater Rotterdam voldoende ruimte om die blinde vlekken benoemen?
“Soms zijn er mensen die schrikken als ik dingen zeg, omdat zij in een andere realiteit leven. Maar de mensen binnen Theater Rotterdam waren de afgelopen tijd niet oblivious. Het ging eerder over hoe we dingen aanpakken en of we de juiste credibility hebben.”

Hoe beleef jij het huidige maatschappelijk gesprek rond racisme?

“It is about time! Mijn generatie, mijn vaders generatie en degenen daarvoor weten precies waar dit over gaat. Alleen waren de meeste mensen lange tijd terughoudend om zich hierover uit te spreken. De wens van de generatie van mijn vader –  migranten – om zich aan te passen, was groter dan de wens die ik überhaupt voel om mij aan te passen. Ik ben voor verbinding, niet voor assimilatie. De generatie ná mij voelt dat nog sterker.”

“Of er sprake zal zijn van een duurzame verandering? Ik heb het nog nooit eerder in dit formaat meegemaakt. Daardoor heb ik hoop dat er echt iets gaat veranderen. Mijn generatie is behoorlijk woke, ondanks alle vooroordelen en uitdagingen die we hebben gehad. We zijn mondig en kundig, en nemen onze plaats steeds meer in. Als er opportunity’s zijn, nemen we die omdat we geloven dat we het kunnen.”

Deze banner kun je wegklikken, maar....

..je kunt ook supporter worden! Vers Beton kan alleen bestaan dankzij een bijdrage van lezers. Vanaf 6 euro per maand maak jij onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk.

Nee, ik lees eerst het stuk verder

  1. BIS staat voor culturele basisinfrastructuur (BIS). De BIS-instellingen zijn de cultuurinstellingen die rechtstreeks subsidie krijgen van het Rijk. De bedoeling is dat de instellingen in de culturele basisinfrastructuur (BIS) met elkaar de ruggengraat van het Nederlandse cultuurbestel vormen. ↩︎
18209064_10154713209543195_6162322301411381250_o

Caterine Baeten

Programmamaker Vers Beton LIVE

Caterine Baeten combineert mediavraagstukken met politiek. Voorheen op de Coolsingel nu in de Tweede Kamer. Houdt zich ook bezig met het gebrek aan diversiteit in, onder andere, de cultuursector.

Profiel-pagina
Portret LansRader

Anne-Claire Lans

Fotograaf

Anne-Claire Lans is een conceptueel en documentair foto- en videograaf uit Rotterdam. In 2009 startte zij haar creatieve carrière aan de Willem de Kooning Academy en is daar opgeleid tot allround creator. Ze heeft vaak een antropologische insteek in haar werk, doet onderzoek naar gemeenschappen en subculturen en vertaalt dit “onderzoek” vervolgens vaak naar conceptueel werk.
Profiel-pagina
Nog geen reacties

Om te reageren moet je ingelogd zijn. Inloggen kan je hier. Als je nog geen account hebt meld je nu aan als supporter of maak hier een gratis reageerdersaccount aan.