Voor de harddenkende Rotterdammer
01_Little_C_©Ossip
Beeld door: beeld: Ossip van Duivenbode

Little Coolhaven – Little C voor vrienden – verrijst op een flink terrein net ten westen van het Erasmusziekenhuis. Hoogstedelijkheid is de belangrijkste ambitie van het project. Little C zit dan ook propvol woningen en werkplekken, en biedt ruimte voor ondernemers, bewoners en bezoekers.

En dat in aantrekkelijk knusse opzet: er is een keertje níet voor hoogbouw gekozen, maar voor vijftien losse gebouwen die samen een volwaardig wijkje vormen. Die opzet is verrassend, intelligent en met durf ontworpen. De gebouwen staan zó dicht bij elkaar dat de steegjes ertussen wel eens échte intieme stedelijkheid kunnen gaan ademen.

air_logo_groot

Lees meer

Mogelijk gemaakt door

Dit artikel is tot stand gekomen dankzij het Architectuur Instituut Rotterdam

Voor die intieme gezelligheid is het bijna voltooide wijkje wel volledig op zichzelf aangewezen. Luchtfoto’s laten goed zien hoe geïsoleerd Little C ligt ten opzichte van de rest van de stad. Het gebied wordt aan twee zijden begrensd door serieuze verkeersaders, aan de derde kant door het water van de Coolhaven, en aan de vierde door de achterkant van een flink schoolgebouw. Het monsterachtige Erasmus MC is de belangrijkste buur want de dichtstbijzijnde woningen liggen pas 200 meter verderop: aan de Rochussenstraat en, in de toekomst, op ontwikkellocatie de Machinist.

Verkoopbrochures noemen de wijk een verbindende factor tussen ‘het ziekenhuis, Rotterdam West, de Coolhaven en de Euromast met Het Park van Zochers [sic]’. Het is te hopen dat voldoende Rotterdammers bereid zijn de afstanden (en het asfalt) tussen Little C en de rest van de wereld te trotseren, want met name de ondernemers in de plint zullen gebaat zijn bij een flinke stroom bezoekers.

Prijskaartje

Die bezoekers worden absoluut beloond voor hun tocht naar Little C. Niet alleen de opzet van de wijk is spannend: er zijn kosten noch moeite gespaard om de potentie die in die opzet besloten ligt, ook waar te maken in de architectonische details.

11_Little_C_©Ossip
Beeld door: beeld: Ossip van Duivenbode

Om het gebied een eigen identiteit te geven is keihard ingezet op geïmporteerd sentiment: Little C pretendeert in alles een wijk in Brooklyn of het New Yorkse Meatpacking District te zijn. Rauwe New Yorkse lofts zijn verdeeld over de gebouwen die op even rauwe New Yorkse pakhuizen zijn geïnspireerd. Ze dragen namen als The Grand, The Bright en The Metropolitan. De brochures spreken van public squares die de ‘inner city’ van het project vormen en van een ‘village’ in de stad. Er was al een Manhattan aan de Maas, er is nu ook een Williamsburg aan het Drooglever Fortuynplein.

Aan al die aandacht voor detail en beeldvorming hangt voor veel toekomstige bewoners (vanaf februari 2021) wel een prijskaartje. In de grotere gebouwen die Little C afschermen van de ’s Gravendijkwal en het Droogleever Fortuynplein, bevinden zich huurwoningen. De prijs en oppervlakte stijgen naarmate de woningen zich verder van het straatniveau bevinden: van 845 euro per maand voor 54 vierkante meter op de begane grond, tot ruim 2000 euro per maand voor 150 vierkante meter op de bovenste verdiepingen. De huurtorens omzomen een hart van kooplofts.

Het is niet eenvoudig om ook de exacte prijzen van die koopwoningen te achterhalen, maar een artikel op dearchitect.nl uit januari 2020 vermeldt dat die beginnen bij 165.000 euro voor een loft 42 vierkante meter. De enige nu nog beschikbare woning – een penthouse van 254 vierkante meter – kost bijna twee miljoen euro. De prijs daarvan heeft de tocht over de oceaan in ieder geval overleefd: ook grote delen van Brooklyn zijn volledig onbetaalbaar voor de kunstenaars, schrijvers, pioniers en rare vogels die die buurten in eerste instantie aantrekkelijk hebben gemaakt.

Het kost dus wat – maar dan heb je ook wat. Little C is al met al een schitterend decor. De architectuur, die tot en met de balustrades, de zwartstalen brandtrappen en de deurklinken Brooklyn-achtig aandoet, laat je bíjna geloven in de fata morgana van Brooklyn-in-Rotterdam. Alleen een kniesoor zou opmerken dat die geïmiteerde historie een oceaanlengte verwijderd is van de realiteit van Rotterdamse nieuwbouw in 2020.

15_Little_C_©Ossip
Beeld door: beeld: Ossip van Duivenbode

Natuurlijk geen New York

Omdat juist de historie van die New Yorkse pakhuisdistricten ze – wat mij betreft – tot enorm waardevolle plekken voor (stedelijke woon)cultuur maakt, is het belangrijk om stil te staan bij de tekortkomingen van de overdracht van die “New Yorkse” kwaliteiten in Rotterdam. Want hoewel het aardig is gelukt om ruimtelijke kenmerken te imiteren, heeft Little Coolhaven nooit de rol van haar roemruchtige referenties gespeeld.

Aan Little C gingen geen slachthuizen vooraf, geen goedkope ateliers voor een jonge Keith Haring, geen legendarische clubs, geen hekken waartegen af en toe een geliquideerd lid van de maffia werd gevonden. Little C biedt bewoners (lees: kopers) een illusie – het is er ruig wonen in een poedelbadje. Met zwembandjes om. Dat de hipstergeneratie, opgegroeid met ook al uit New York afgekeken jeugdcultuur, inmiddels uitgeraasd én serieus kapitaalkrachtig is zal geen toeval zijn.

Er is een term voor de veilige saus van geleende authenticiteit waarmee Little C is overgoten: AirSpace. Journalisten Kyle Chayka en Mark Minkjan beschreven jaren geleden al hoe de interieurs van Airbnb’s en koffiebarretjes steeds meer op elkaar begonnen te lijken in een race richting globale, tandeloze uniformiteit. In Little C zijn de trucs die leiden tot lauwwarme, perfect verkoopbare gevoelens van vage herkenning en welbehagen opgeschaald tot gebouwformaat.

Want Little C is natuurlijk geen New York. Little C is een verwijzing naar een serie plekken waar sommigen van ons ooit zijn geweest en waar iedereen zich met foto’s en filmbeelden een min of meer omlijnd beeld van heeft gevormd. Aan deze beelden kleven onduidelijke maar positieve connotaties: grootstedelijk, authentiek, rauw, cultureel, avontuurlijk. Het doet een beetje denken aan de t-shirts met silhouetten van New Yorkse gebouwen die op iedere markt per dertien in een dozijn worden verkocht. Daarop staat, om iedere twijfel weg te nemen, vaak ook nog de naam van de stad in zo groot mogelijke letters.

17_Little_C_©Ossip
Beeld door: beeld: Ossip van Duivenbode

Er zijn twee redenen waarom dit alles extra vreemd is. De eerste is dat er plekken in Rotterdam zijn die in overvloed bezitten wat Little C mist, zoals het Schiekadeblok, ZOHO, Merwe Vierhavens en grote stukken van Rotterdam Zuid. Al deze gebieden zitten in een andere fase van de transformatie van (haven)industrie naar creatieve broedplek naar woonwijk. In Rotterdam klotst de ruige historie tegen de plinten: waarom dan een gesteriliseerde variant van ver halen?

De tweede reden hangt nauw samen met het proces van gentrificatie dat veel van deze plekken doormaken. Dure lofts in oude pakhuizen staan haast symbool voor de schadelijke effecten die overspeculatie heeft op de leefbaarheid en inclusiviteit van een stad. Dat is zo in New York, waar ontwikkelplannen in pakhuizen om die reden vaak kunnen rekenen op heftige weerstand vanuit de bevolking en de lokale politiek. Maar dat is ook zo in Rotterdam: de nieuwe pakhuizen vol met kostbare lofts vloeken met een stad die worstelt met het betaalbaar en toegankelijk houden van de woningmarkt. Little C schetst een angstbeeld, op ware grootte, van de toekomst van de hierboven genoemde wijken en gebieden in ontwikkeling, en dat geeft te denken.

De prijs die wordt betaald

Er is in principe natuurlijk niets mis met het bouwen van dure koopwoningen, maar de truc waarmee die hier worden verkocht roept vragen op. Little Coolhaven is natuurlijk niet de eerste ontwikkeling in Rotterdam die als concept in een oververhitte woningmarkt wordt gepositioneerd – een techniek die overigens ook in het voorbeeldige New York op de nodige kritiek kan rekenen. Getuige de hoge kwaliteit van de architectuur en de succesvolle verkoop is het ook bepaald geen beroerde poging tot branding.

Maar juist omdát de stedenbouwkundige opzet zo prikkelt, en juist omdát er met heel veel zorg is ontworpen en gebouwd, wringt het flauwige jasje waarmee dit geheel is ingepakt. Zijn vernieuwende (lees: moderne) stedenbouw en architectonische kwaliteit an sich niet meer genoeg? Is een woning uiteindelijk alleen een te vermarkten product? De ontwerpers – stedenbouwkundige Cor Geluk en architect Jaakko van ’t Spijker van CULD – laten zien een indrukwekkende hoeveelheid woningen, winkels en werkruimte binnen een beperkte ruimte om te kunnen smelten tot een wijk vol ruimtelijke allure. Hoe had Little Coolhaven van hun hand eruitgezien zonder die verstikkende drang tot branding?

Zijn vernieuwende (lees: moderne) stedenbouw en architectonische kwaliteit an sich niet meer genoeg?

Misschien is er berusting, en een beetje relativering, te vinden in een anekdote waarvan ik niet weet waar – en eerlijk gezegd ook niet óf – die heeft plaatsgevonden. Die anekdote gaat als volgt: een internationaal gerenommeerd botanisch instituut opent een nieuwe Japanse thematuin. Tijd noch moeite zijn gespaard om de tuin, ontworpen na uitgebreide studie van eeuwenoude en beroemde voorbeelden uit de voornaamste steden en tempels van Japan, er zo getrouw en authentiek mogelijk uit te laten zien. Tijdens de openingsceremonie spreekt de Japanse ambassadeur, die is uitgenodigd als eregast, lovende woorden. “It is truly a remarkable garden,” zegt hij glimlachend. “In Japan, we have absolutely nothing like it.

Over het dossier Architectuurkritiek

De verleidelijke plaatjes en ronkende teksten over nieuwbouw vliegen je om de oren. Credo’s als #Makeithappen en ‘Bouwen, bouwen, bouwen’ bevestigen het stoere imago van Architectuurstad Rotterdam. Maar hoe pakken toekomstdromen uit in de praktijk? Vers Beton onderwerpt plannen en ontwerpen van vastgoedjongens en architecten aan een reality check en geeft – indien nodig – ongezouten kritiek.

Dit dossier is mogelijk gemaakt door AIR, het Architectuur Instituut Rotterdam. Deze organisatie heeft geen invloed gehad op de inhoud van het artikel. (Meer info)

105-Fenix-juli-©Ossip

Lees meer

Fenixlofts: iets van het oude én het nieuwe Katendrecht

Nu de nieuwbouw bijna voltooid is, kijkt Saskia Naafs of de vooroordelen terecht waren.

Deze banner kun je wegklikken, maar....

..je kunt ook supporter worden! Vers Beton kan alleen bestaan dankzij een bijdrage van lezers. Vanaf 6 euro per maand maak jij onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk.

Nee, ik lees eerst het stuk verder

Tim-Peeters

Tim Peeters

Tim Peeters (1985) studeerde bouwkunde aan de Technische Universiteit Delft. Als oprichter van ontwerpstudio Spangen ontwerpt en onderzoekt hij de complexe relatie tussen het stedelijk landschap, architectuur, en populaire cultuur in de vluchtige moderne stad. 

Profiel-pagina
Ossip

Ossip van Duivenbode

Fotograaf

Ossip van Duivenbode (1981) is architectuurfotograaf. “Architectuur en stedenbouw zijn volledig in mijn bestaan verwikkeld. Als ik door een stad loop, ben ik continu aan het observeren. Wat is de invloed van een gebouw op de omgeving, wat zijn interessante details, hoe verhouden die zich tot de mensen?”

Profiel-pagina
Lees 5 reacties
  1. Profielbeeld van Patrick Kaashoek
    Patrick Kaashoek

    Ik vind het stuk iets te goedkoop in z’n kritiek. Vooral als je kijkt naar de plek, hoe die was, hoe die ligt, en hoe lastig het is om daar überhaupt iets van te maken, dan is dit verhaal te makkelijk. Gegeven de plek is er m.i. iets moois neergezet. Nep-New Yorks en niet-Rotterdams of niet, er staat tenminste iets wat sfeer- en stijlvoller dan heel veel andere projecten in deze stad.
    Neem de Zalmhaventoren. Als er iets niet gebouwd had mogen worden in deze vorm wat mij betreft, is het dat fantasieloze gedrocht, waar we ook nog eens met z’n allen voor de eeuwigheid tegenaan moeten kijken. Richt je peilen daarop, zou ik zeggen. Of kijk vast even naar de plannen bij het Euromastpark.

  2. Profielbeeld van Koos Kok
    Koos Kok

    Ik wil hier iets aan toevoegen: ik was uitermate enthousiast over de eerste beelden van Culd en Cor geluk. Die lieten een spannend verdicht plan zien, een soort bonbondoos met allerlei verschillende gebouwen refererend aan diverse industriegebouwen. Ook deels verwant aan het het nieuwe bouwen. Dit rijke beeld is inderdaad afgevlakt naar een neo-stijl, maar, dat moet gezegd worden, het is wel goed en met overtuiging gedaan. Mijn commentaar is vooral ook een ode aan de ontwerpers, die opereren in een pittig krachtenveld zo kan ik me voorstellen bij project en van dergelijke schaal.

  3. Profielbeeld van Eveline Koolhaas-Grosfeld
    Eveline Koolhaas-Grosfeld

    Geheel eens met de strekking van dit artikel: de verpakking van Little C is namaak, fake, om niet te zeggen kitsch.
    Maar ik plaats wel vraagtekens bij de opmerking dat het wel een wijk is vol ruimtelijke allure waar je plezierig kunt wonen.
    Zo is het ‘public square’ te klein in verhouding tot de hoogte van de omringende blokken; het krijgt op bewolkte dagen weinig licht. Niet prettig voor de bewoners van de laagste verdiepingen. De steegjes zijn ook niet bepaald ruimtelijk en extra benauwend waar de loopbruggen zijn aangebracht.
    Werken die hoge muren trouwens niet als een enorme klankkast wanneer daar kinderen spelen? Of is de gezellige binnenplaats niet voor kinderen bedoeld?
    En hoe zal het leefklimaat er zijn tijdens de hete zomers van tegenwoordig? IJzeren balustrades, zwart stalen loopbruggen en brandtrappen en heel veel stenen zijn bij elkaar goed voor flink wat hittestress. Dat de steegjes uitkomen op een van de drukste verkeersaders van Rotterdam lijkt me ook niet best voor de luchtkwaliteit.

    Ik hoop niet dat Little C maatgevend gaat worden voor het nieuwbouw die nog gepleegd gaat worden.

    1. Profielbeeld van Daan Van der Vorm
      Daan Van der Vorm

      Hoe kan je dit nu al beoordelen? Slechts een klein deel is opgeleverd, het groen is nog niet geplaatst, het park is nog niet aangelegd, ik zou maar eens een jaar wachten en Little C beoordelen als het bewoond en klaar is, NB Veel kinderen zullen er in dit soort projecten nooit wonen..

Om te reageren moet je ingelogd zijn. Inloggen kan je hier. Als je nog geen account hebt meld je nu aan als supporter of maak hier een gratis reageerdersaccount aan.