Voor de harddenkende Rotterdammer
mbo_cultuurscene_sfeer_lvd_5
Beeld door: beeld: Loes van Duijvendijk

Zo’n 40 mbo-studenten werken op moment aan de theatrale filmproductie Astro Angels bij Theater Rotterdam. Dit is een van de negen culturele instellingen1 die de komende jaren inzetten op cultuureducatie op mbo-opleidingen, en dat in de cultuurplannen van 2021-2024 opgenomen hebben. Momenteel ëxperimenteren de instellingen daarom met creatieve manieren om cultuuronderwijs aan Rotterdamse mbo’ers aan te bieden. 

De groep mbo’ers is vrij groot. In Rotterdam volgen jaarlijks zo’n 59.000 studenten een mbo-opleiding. Iets meer dan 20.000 van hen, wonen ook echt in de stad. Als het gaat over meer diversiteit in de cultuursector (en overigens ook op andere plekken) lag de focus tot nu toe vooral op culturele achtergrond. Het opleidingsniveau speelde in debatten nog geen grote rol. Terwijl juist mbo’ers de weg naar culturele instellingen in de stad moeilijk vinden, en andersom ook. Het gebrek aan aanvragen gericht op mbo’ers, was bijvoorbeeld voor Fonds21 al om in 2017 aanleiding om te gaan kijken hoe instellingen en mbo’ers door heel het land elkaar beter konden vinden. 

Kijkend naar onderzoek van Rotterdam Festivals zijn de mensen die culturele instellingen bezoeken inderdaad vaker hbo, of wo geschoold. Vorig jaar maakten verschillende instanties uit de Rotterdamse culturele sector duidelijk dat ze intensiever willen samenwerken met studenten uit het mbo. Negen culturele instellingen vormen sinds die tijd de werkgroep mbo cultuur & praktijk. Samen gaan ze in gesprek over hoe ze een betere aansluiting kunnen vinden met mbo’ers. En hoe de studenten en de instellingen elkaar beter kunnen leren kennen. 

Stapelaar

Dat is nodig ook, vindt Liz Laarman (24). Ze is een ‘stapelaar’, iemand die na het mbo nog verder studeert. Na de mbo Theaterschool te hebben gedaan, doet ze nu een hbo-opleiding tot Docent Theatermaker. Al gaat dat niet van harte. “Ik ga niet graag naar school. Ik vind leren leuk, maar niet binnen het schoolsysteem. Maar ik weet dat ik zonder doorleren moeilijk aan de bak kom in de culturele sector.” En daar wil ze werken. 

“Ik heb geluk gehad dat de Theaterschool eigenlijk op een ‘hbo-niveau’ doceert”, zegt Laarman. “Daar bedoel ik mee dat we op die opleiding al veel verantwoordelijkheden kregen. Dus de overgang is voor mij wat betreft lessen niet heel groot.” Dat is niet voor iedereen zo. De overstap van mbo naar hbo is vooral door het verschil in leermethodes voor sommige studenten een grote. Maar in de culturele sector zijn werknemers met een mbo-achtergrond nog minder gevraagd. 

Laarman herkent dat.  “Het valt me op dat bij de meeste instellingen niet veel mensen werkzaam zijn met een mbo-achtergrond. Daarom vind ik het goed we nu met mbo’ers een productie maken.” Ze werkt nu aan een klus voor Theater Rotterdam, met studenten van het Zadkine. “We maken eigenlijk een film. Door corona hebben we de plannen omgegooid. De acteurs komen van de mbo Theaterschool.”

En dat niet alleen: ook alle medewerkers eromheen zijn mbo’ers die werkervaring opdoen. Zoals studenten Eventmanagement Hester van de Poll (16) en Kaylee van Hilst (16) die de marketing en communicatie onder begeleiding op zich nemen. Maar ook de techniek, die mede wordt gedaan door techniekstudent Dimitri de Hoog (19). “We maken deze film Astro Angels met ruim 40 studenten van verschillende Rotterdamse vakopleidingen”, vertelt Van de Poll. “De film gaat over een groep mensen die zich afzonderen van de samenleving als laatste redmiddel tegen de coronapandemie. In januari moet-ie af zijn.”

De stages bevallen de studenten goed. “We mogen veel doen, heel leerzaam”, zegt De Hoog. Theatermaker Pleun Peters begeleidt de groep studenten. “Ze zijn eigenlijk meer dan stagiairs”, legt ze uit. “Het is een soort leer-werktraject. Wat ik super leuk vind is dat de mentaliteit van de studenten erg hands on is.” 

“En we zijn creatief hè”, zegt De Hoog – wat Peters ook beaamt. Van Hilst en Van de Poll houden samen een Instagrampagina bij rond de productie. Ze hebben zo hun ideeën over de online presentatie van musea, en podiumzalen: “vaak is het een beetje saai, er mag wat meer in beeld worden gedacht.” Iets waar de twee nu dus zelf mee experimenteren.

mbo_cultuurscene_sfeer_lvd_1
Beeld door: beeld: Loes van Duijvendijk

Museumspecialisatie

De blik van mbo’ers op de stad werd eerder dit jaar ook al ingezet door de educatieafdeling van het Boijmans. “Aan het project KUNST/WERK werkten 18 mbo-studenten van het Zadkine Startcollege met kunstenaar Maarten Bel aan het museum van de toekomst”, vertelt Yoeri Meessen van Boijmans. “Van die studenten kregen we terug dat we veel meer met beeld moeten doen. Daaruit is de online tentoonstelling op ons Instagramkanaal gekomen. Er zaten echt heel creatieve ideeën bij.

Ondanks dat het Boijmans al jaren een educatieprogramma heeft dat gericht is op mbo’ers, moet het museum zelf nog steeds actief investeren in het aantrekken van medewerkers met een mbo-achtergrond, geeft Meessen toe. “We zijn ook met de opleidingen in gesprek om te kijken of we mbo’ers al eerder geïnteresseerd kunnen krijgen in het werken in een museum.” 

Bijvoorbeeld door specialisaties aan te bieden gericht op cultuur. Dat studenten bij opleidingen tot beveiliger op een bepaald moment kunnen toespitsen op bijvoorbeeld de haven, de luchtvaart of musea. “Daar zit namelijk nogal wat verschil tussen”, zegt Meessen. “Wie weet dat er dan studenten zijn die daarvoor nog nooit aan een carrière in de museumwereld dachten, maar het wel wat vinden en zo toch bij ons terecht komen.”

Vloggen

mbo_cultuurscene_Liz_Laarman_lvd_2
Liz Laarman Beeld door: beeld: Loes van Duijvendijk

Voor Laarman is het aantrekken van mensen met verschillende achtergronden in je team, de toekomst. “Als je als cultuurinstelling mbo’ers wilt aanspreken, zorg er dan ook voor dat je mbo’ers in je organisatie hebt zitten. Zeker de mensen die werken op de educatieafdeling van culturele instellingen zijn belangrijk. Als je weet hoe je de doelgroep moet aanspreken, dan heb je al zoveel gewonnen.”

Student Eventmanagement Kaylee vertelt enthousiast dat zij nu voor haar les een vlog gemaakt heeft. “Die gaan we kijken in de filmzaal van Lantaren/Venster.” Ook studiegenoot Hester kijkt daar naar uit. “We mochten zelf een onderwerp kiezen om over te vloggen. Het is in samenwerking met het IFFR, dus wie weet”, zegt ze.

Want ook de organisatie van het filmfestival is aangesloten bij het convenant van de negen Rotterdamse instellingen. Tijdens het IFFR helpen mbo-studenten mee. “Dat bevalt ons heel goed”, vertelt Renske Gasper van de educatieafdeling van het IFFR. De studenten van de Wentink Event Academy zetten sinds 2019 jaarlijks hun eigen filmfestival op. Dit jaar is dat verschoven naar het voorjaar en vindt het plaats in april in alle zalen van LantarenVenster. 

De studenten krijgen begeleiding, maar het werk doen ze het grotendeels zelf. “Dat is heel waardevol”, vindt Gasper. Nu met corona is het “zoeken naar wat kan”. “Doordat de filmhuizen ook even gesloten waren, konden we die gebruiken voor de lessen binnen de cultuurcoachregeling. Op die manier kunnen we studenten toch met cultuur in aanraking brengen.”

Als proefproject hebben studenten van het Zadkine inmiddels een half jaar lang onderwijs gevolgd bij de negen culturele instellingen. Tijdens verschillende korte stages werden ze ondergedompeld in de Rotterdamse cultuurscene. “Heel leerzaam”, blikt student Chantal Hollander (22) terug. “We werden door de instellingen serieus genomen, dat was fijn. Ik heb eerder stages gelopen op scholen als klassenassistent, maar daar word je als mbo’er nog wel eens neerbuigend behandeld. Dat was hier niet zo.”  

Hollander denkt dat deze Community of Practice, zoals het pilotproject heette, voor elke mbo’er een goede toevoeging zou zijn. “Vooral omdat je wordt geprikkeld.” Hollander ziet werken in de sector wel zitten. “Ik wil daarvoor denk ik wel doorleren.”

Doorleren

Maar het doorleren blijft een punt dat terugkeert. “Vaak wordt er wel aangeraden door te blijven studeren. Nou, ik niet hoor”, zegt Van de Poll. “Ik wil gewoon meteen aan het werk.” Laarman: “Het voedt het idee dat je niet genoeg bent, dat je meer zou moeten. Als mbo’er ben je eigenlijk constant bezig met jezelf bewijzen.” 

Als uitzondering noemt Laarman het Rotterdamse gezelschap Mooi Weer & Zo, waar ze werkt als productie- en regieassistent. “Dat is een kleiner gezelschap, dat kijkt naar wat je doét, niet per se naar hoe je geschoold bent. Maar het valt me op dat bij veel grote BIS-gezelschappen je 2echt niet snel binnenkomt zonder een hbo-opleiding. Vandaar dat ik toch maar doorleer.” 

Naast het pilotproject van onderwijs bij de culturele instellingen, heeft de gemeente geld uitgetrokken om kunstdocenten aan te nemen die al een band hebben met een culturele instelling. Zo werkt een coach van IFFR nu bij Zadkine, een cultuurcoach van Theater Rotterdam met leerlingen van het Grafisch Lyceum, en is er een regeling tussen Maas en het Wellantcollege en Maas en het Startcollege Zadkine. Hieruit is onder meer een groene tentoonstelling bij Maas ontstaan.

mbo_cultuurscene_Dimitri_de_Hoog_lvd_2
Dimitri de Hoog Beeld door: beeld: Loes van Duijvendijk

Volgens Laarman is het voor culturele organisaties nog wel een uitdaging om ook op de belevingswereld van mbo’ers aan te sluiten. “Als je ‘universitair’ spreekt haken ze af.” Van de Poll beaamt dat. “Je ziet soms ook dat bedrijven proberen jongeren aan te spreken, maar dan echt op een overdreven manier.” 

Maar ook hierin de oplossing is de oplossing simpel: “Neem mbo’ers aan. Zonder een mbo’er in je team kan je hen ook niet bereiken. En andersom ook niet”, concludeert Laarman. “Oh, en neem elkaar serieus”, voegt ze toe. “Als je niet wil dat er sprake is van een scheiding of kloof tussen mensen met een verschillend opleidingsniveau, dan moet je ‘m zelf ook niet maken.”

Dit artikel is tot stand gekomen in samenwerking met KCR, een organisatie die cultuuronderwijs bevordert door scholen en culturele partijen met elkaar te verbinden. Deze organisatie heeft geen invloed gehad op de inhoud van het artikel. (Meer info)

Deze banner kun je wegklikken, maar....

..je kunt ook supporter worden! Vers Beton kan alleen bestaan dankzij een bijdrage van lezers. Vanaf 6 euro per maand maak jij onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk.

Nee, ik lees eerst het stuk verder

  1. De negen instellingen zijn: Witte de With Center for Contemporary Art/MELLY, TENT, Theater Rotterdam, Museum Boijmans van Beuningen, Theater Hofplein, Internationaal Film Festival Rotterdam, Onderwaterproducties, SKVR en MAAS. ↩︎
  2. Dit zijn gezelschappen die opgenomen zijn in de Culturele Basis Infrastructuur en landelijke cultuursubsidie ontvangen. ↩︎
Sanneprofielfoto

Sanne Poot

Sanne Poot (1992) is zzp’er en noemt zichzelf ‘mediamaker’ – want journalist, eindredacteur, verslaggever, contentmanager en camjo is zo’n mond vol. Ze werd geboren in Bogotá, Colombia en groeide op in Vlaardingen (“óók 010”). Tijdens haar studie Journalistiek woonde ze in Utrecht, maar na haar afstuderen wilde ze niets liever dan terug naar Rotterdam. Sanne woont nu al weer zo’n zes jaar in Noord.

Profiel-pagina
DSC_8616

Loes van Duijvendijk

Fotograaf

Loes van Duijvendijk (1987) is architectuur en landschapsfotograaf. In haar fotografisch werk onderzoekt zij aandachtig de beeldtaal in de stedelijke en natuurlijke omgeving. Geïnspireerd en gefascineerd door plekken die altijd in transformatie zijn, gaat zij op zoek naar unieke details, lichtinvallen en verrassende constructies. Haar werk is een persoonlijke en poëtische vertaling van haar ervaring tijdens dit proces. De relatie tussen fotografie en de perceptie van ruimte speelt dan ook een belangrijke rol.

Profiel-pagina
Nog geen reacties

Om te reageren moet je ingelogd zijn. Inloggen kan je hier. Als je nog geen account hebt meld je nu aan als supporter of maak hier een gratis reageerdersaccount aan.