Voor de harddenkende Rotterdammer
VERS BETON MAHFOUD MOKKADEM IFFR 02-02-2021 LISA DIEDERIK (C)-01-lowres
Beeld door: beeld: Lisa Diederik

De Franse film Les Misérables uit 2019, van regisseur Ladj Ly, was onderdeel van het programma: een film die een hard portret toont van het hedendaagse leven in de buitenwijken van Parijs en waarin jongeren en politie tegenover elkaar komen te staan. Voorafgaand aan de film voert Mokaddem een monoloog op, die hij op uitnodiging van IFFR schreef. “Om mij te zien spelen is voor de studenten gelijk de beste manier om mij als maker te leren kennen.” 

Aan het einde van Les Misérables zit een heftige confrontatie tussen jongeren en de politie. De reacties van een klas na het zien daarvan lopen uiteen, legt Mokaddem uit: “Sommigen zijn fel en emotioneel, kiezen de kant van de jongeren: ‘ze moeten ze kapot maken, klootzakken die politie, gooi die molotovcocktail maar.’ Maar dan ga ik daar vragen over stellen, vooral over de handelingen. Zou jij gooien of niet, zou je schieten of niet? En waarom dan? Wat zijn de gevolgen van je handelen in zo’n situatie? Zodra ze antwoorden zoeken op die vragen, komen ze erachter dat het ingewikkelder is dan ze in eerste instantie denken. Wat ik ook belangrijk vind, is heel duidelijk maken dat de context van die film een heel anders is dan hun eigen wereld. De banlieu van Parijs is echt totaal iets anders dan de Alexanderpolder.” 

Een andere film van IFFR die Mokaddem liet zien was Freak. “Het is een goede film, kort en krachtig. Maar wat vervolgens in die groep studenten gebeurt vind ik het belangrijkste.” De film gaat over een jongen die in het zwemteam zit, maar iedere keer dat hij in contact komt met het water langzaam in een vis verandert. Zijn huid verandert in schubben, hij krijgt vinnen. Zijn teamgenoten schelden hem uit voor freak. Daarom zondert hij zich af in de douches van het zwembad. Daar ziet hij iemand die hetzelfde heeft, en leert: ik ben niet de enige.

“Die klas vond dat in eerste instantie maar raar. Ze reageerden kort door de bocht, vonden het bullshit. Maar vervolgens gingen we met elkaar in gesprek over hoe ze de film ervoeren. Toen bleek dat in twee van de groepen waarmee ik de film keek, studenten zaten met een huidaandoening. Voor hen had de film iets herkenbaars. Omdat ze dat konden delen met hun klasgenoten, kreeg de film voor hen allemaal meer betekenis. Zo leren ze van elkaars perspectieven. Deze lessen zijn een ruimte waar studenten zich op een andere manier kunnen opstellen dan in de reguliere vakken. De film is een aanleiding om zich kwetsbaar op te stellen, en daar hebben ze vaak weinig andere momenten voor. Zeker nu ze vaak niet meer met elkaar in het klaslokaal zitten.”

De lessen op Zadkine zijn ingebed in het vak Burgerschap. De onderwerpen die Mokaddem behandelt haalt hij meestal uit de actualiteit. “Of het nu over religie gaat, of racisme, of cultuur, ik probeer altijd vooral verschillende standpunten te laten zien. En ze te wijzen op hun eigen verantwoordelijkheid en de consequenties van daden. Wie ben jij in deze maatschappij en waar sta jij voor? Maar het gaat ook over makerschap, het vertellen van verhalen, de kunst van het filmmaken en het feit dat alles wat je ziet een keuze is van de regisseur.

“De macht en kracht van film bij jongeren moeten we niet onderschatten”

We leven in een wereld waarin we de hele dag geconfronteerd worden met (bewegende) beelden. Jongeren via sociale media misschien nog wel het meest. Mokaddem ziet juist daarin een groot belang voor de lessen die hij geeft. “De macht en kracht van sociale media moeten we niet onderschatten. Maar dat geldt ook voor de films die we zien. Ik leg voor de studenten bloot dat film een kunstvorm is. Dat het allemaal de bedoeling van een filmmaker is om bepaalde emoties los te maken, maar dat het wel een truc is, geen realiteit.”

“Ik vraag ze wel eens welke artiesten ze interessant vinden. Dat zijn vaak bekende grote artiesten in Nederland. Die vinden ze interessant vanwege een leven dat zij laten zien in de videoclips: ‘zo rijk wil ik ook worden later.’ En dan ga ik met hen zo’n videoclip ontleden. Dat daar een producent achter zich, dat alle kleding en auto’s gehuurd zijn, dat daar visagisten rondlopen: net als een film. Ga maar naar Youtube, zeg ik dan, en bekijk welke namen er allemaal in de beschrijving staan. Dan zie je wie er allemaal hebben meegewerkt aan zo’n grote productie. Dat zijn geen gangsters, dat zijn zzp’ers! Zo’n clip is een product van een maker die iets bij jou wil bewerkstelligen. Dat is net zo goed kunst en daar mogen ze zich bewust van zijn.”  

Mokaddem rolde zelf als kind via de jeugdtheaterschool in Dordrecht zijn vak in. “Mijn ouders lieten me als kind theaterlessen volgen, om nieuwe ervaringen op te doen en te kijken buiten de context waarin ik zelf opgroeide. Dat is heel cruciaal geweest voor mijn ontwikkeling. Op mijn 14e wist ik dat dit was waarmee ik verder wilde in het leven. In eerste instantie acteren, en op mijn 18e begon ik daarnaast met lesgeven. Acteren en lesgeven zijn sindsdien voor mij onlosmakelijk met elkaar verbonden. Ik kan het een niet zonder het andere.” 

VERS BETON MAHFOUD MOKKADEM IFFR 02-02-2021 LISA DIEDERIK (C)-08-lowres
Beeld door: beeld: Lisa Diederik

Dat hij zelf een filmprofessional is en voor IFFR werkt, betekent trouwens niet dat hij kritiekloos tegenover de films van het festival staat. Wat al bleek toen hij recent in NRC liet weten het festival zelf als jongere “elitaire bullshit” te vinden. “Als ik eerlijk ben, zaten er ook korte films bij de lessen die ik zelf niks vond. Maar mijn mening doet er op zo’n moment niet toe, het gaat erom iets te vinden dat het gesprek losmaakt met de studenten.” 

In 2021 werken IFFR en LantarenVenster door aan de ontwikkeling van de lessenreeksen op Zadkine met de beide cultuurcoaches. Als Mokaddem nu les zou geven, weet hij gelijk wat hij zou laten zien: “Ik zou weer beginnen met Les Misérables en het dan koppelen aan de rellen die onlangs plaats hebben gevonden. Daar kan je goede gesprekken over voeren, want iedereen vindt het erg, maar er gaat toch ergens iets mis. Deze jongeren zitten zich ook te vervelen thuis.” 

Uit eigen motivatie 

De filmlessen zijn ontwikkeld in een samenwerking tussen IFFR, Zadkine, bioscoop LantarenVenster en medialab Digital Playground. Ze maken daarbij gebruik van de cultuurcoachregeling van de Gemeente Rotterdam, waarbij culturele instellingen subsidie aan kunnen vragen om docenten aan te stellen. Film kijken en film maken zijn een logisch gevolg van elkaar in het lesprogramma. Mahfoud Mokaddem geeft eerst zeven lessen filmanalyse, René van Zundert geeft daarna vijf lessen over film maken. “Het programma wordt gezamenlijk ontwikkeld waarbij het makerschap van de cultuurcoaches een belangrijke pijler is in samenhang met specifiek geselecteerde films vanuit IFFR. Ook hebben de studenten een belangrijke rol in het bepalen van thema’s en onderwerpen”, legt Programmamanager Onderwijs van IFFR Kim Schonewille uit.

De beide coaches dragen vanuit hun eigen ervaring bij. “René heeft documentaires gemaakt waarin soms de grens tussen documentaire en fictie wel een beetje opgezocht wordt. Dat levert gelijk stof voor een leuke discussie met een klas: hoe ver mag een filmmaker gaan als die iets in scène zet bijvoorbeeld? IFFR werkt met beide docenten al langere tijd op verschillende manieren, daarom was het een logische keuze om de samenwerking met hen aan te gaan. Daarbij hebben we goed gekeken naar welke filmdocenten goed aansluiten bij de doelgroep MBO’ers. We vinden het belangrijk dat de studenten in contact komen met jonge Rotterdamse makers die hen aanspreken”, besluit Schonewille.

De kickoff van de lessen, maar ook de vertoningen van de films die studenten maken aan het einde van het traject, zijn in LantarenVenster. Filmdocenten van Digital Playground ondersteunen de studenten bij het maken van hun eigen films, met feedback op hun plannen en het werk. Er zijn nu twee opleidingen van Zadkine waarin de lessen aangeboden worden, de school is op dit moment druk bezig met uitbreiding naar meer opleidingen.

Deze banner kun je wegklikken, maar....

..je kunt ook supporter worden! Vers Beton kan alleen bestaan dankzij een bijdrage van lezers. Vanaf 6 euro per maand maak jij onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk.

Nee, ik lees eerst het stuk verder

profile pic VB

Fay van der Wall

Fay van der Wall (1983) werkt als freelance schrijver en maker. Schrijft voor Vers Beton over popcultuur, kunst, muziek, media en de stad

Profiel-pagina
LISA-DIEDERIK-PORTRET-2019

Lisa Diederik

Fotograaf

Het werk van Lisa Diederik (1990) draait om het tonen van authenticiteit en andere werelden. Daarin ziet zij het als uitdaging het uitzonderlijke in het gangbare weer te geven, het liefst met een vleugje humor. Ze studeerde aan de Willem de Kooning en is sindsdien naast fotograaf ook werkzaam in de Rotterdamse kunstwereld.

Profiel-pagina
Nog geen reacties

Om te reageren moet je ingelogd zijn. Inloggen kan je hier. Als je nog geen account hebt meld je nu aan als supporter of maak hier een gratis reageerdersaccount aan.