Voor de harddenkende Rotterdammer
Vers-Beton—Esther-Lankhaar—Democratie-onder-spreeuwen—2020
Beeld door: beeld: Esther Lankhaar

Ze verschijnen ongeveer een uur voordat de duisternis invalt: de spreeuwen. Aanvankelijk gaat het om een handjevol vogels. Het is net een donker ballonnetje dat in een kalm tempo ronde figuren schrijft tegen de grijze lucht boven de Tarwewijk. Ze wachten op de anderen, die zullen zo wel komen. 

Iedere avond komen de spreeuwen hier samen om gezamenlijk de nacht door te brengen. Voorheen deden ze dat ook op andere plekken. Een paar winters terug landde de zwerm in Kralingen, daarvoor in Feijenoord en vele jaren eerder op de Coolsingel. Waarom het evenement deze winter nu precies op Zuid plaatsvindt is ons mensen een raadsel. Feit is echter dat het van korte duur is. Eind maart vertrekken de meeste van deze spreeuwen naar Zweden, hun vaderland.

Ballet

Vanuit de stad komt een tweede spreeuwenballonnetje in een rechte lijn op de eerste afgesneld. De twee donkere vlekken komen in de lucht bij elkaar en vloeien moeiteloos samen tot iets wat al bijna een zwermpje mag heten. Even later arriveert vanuit een andere richting het volgende ploegje en na enkele minuten volgt er nog een. In een half uur tijd groeit de zwerm gestaag tot immense proporties. Groep na groep laat zich opslokken door de zwarte wolk die zich steeds sneller en woester beweegt. Het is een kolkende massa van spreeuwenlijfjes die voortdurend nieuwe gedaantes aanneemt.  

In de straten beneden staan de mensen gemondkapt in de rij voor het stemlokaal. Zij die niet te druk zijn met hun telefoon kijken als betoverd omhoog naar het spreeuwenballet. Het schouwspel is niet alleen van een ongekende schoonheid, maar het roept ook vragen op. Waarom doen die vogels dit? En hoe weten ze welke kant ze op moeten vliegen? En dat allemaal tegelijk.  Zo mijmerend bij een spreeuwenwolk zou je bijna vergeten voor welke partij je ook alweer in de rij stond. 

Dralen

Bij de spreeuwenslaapplaats loert groot gevaar. Voornamelijk in de vorm van sperwers: kleine felle roofvogels die graag vanuit de dekking een overval op een argeloze spreeuw plegen. Voordat de spreeuwen hun slaapboom betrekken, vliegen ze daarom eerst een paar zenuwachtige verkenningsrondes om zich ervan te verzekeren dat er geen struikrover in verscholen zit. Voor ons ziet dat eruit als een rustig deinend vogelwolkje. De spreeuwen dralen lang boven de slaapplaats, want eigenlijk durft niemand als eerste te landen. Het zijn net brugklassers rond een lege dansvloer. De wolk zwelt aan en de groeiende nervositeit valt af te lezen aan de steeds woester wordende bewegingen van de zwerm. Uiteindelijk breekt de spanning wanneer de moedigste van het stel omlaag duikt. Vanaf dat moment lijkt de spreeuwenluchtballon van onderen lek geslagen en loopt hij in een lange donkere sliert leeg, de boom in. 

Democratie

Er gelden eenvoudige regels in een spreeuwenzwerm. Allereerst probeert iedere spreeuw binnenboord te blijven. Een zwerm ben je immers samen. Daarbij houdt men wel rekening met anderen, dus een onderlinge afstand van ongeveer twee lichaamslengtes is de norm. Zo voorkom je ongemak en botsingen. Van een vluchtleider die de koers bepaalt is geen sprake. Alle besluiten worden democratisch genomen. De spreeuwen aan de rand van de zwerm oefenen invloed uit op de vogels die in het midden zijn ingesloten in de hoop dat ze meebewegen. Lukt dat, dan buigt de hele zwerm af. Zo niet, dan kun je maar beter in het gareel blijven. Klein als ze zijn hebben spreeuwen een bliksemsnel reactievermogen, dus bij consensus over de nieuwe vliegrichting keert de hele groep in een oogwenk. Bij verdeeldheid ontstaan soms dissidente fracties, die meestal snel tot inkeer komen en zich haasten om zich weer bij de massa aan te sluiten. Voor de individuele spreeuw kan het zwermen een turbulente onderneming zijn, waarbij je afwisselend middenin de zwerm vliegt, aan de rand, of plots erbuiten. Het ene moment nog een influencer, het volgende moment een brave volger. 

Voor de mensen die uit het stemlokaal weer naar buiten stappen en daar nog even blijven staan om het luchtballet te aanschouwen, oogt het spektakel als een volmaakt harmonieus natuurfenomeen. Ze moesten eens weten dat het een zwerm zwevende kiezers is.  

Over deze serie

Dit artikel is een samenwerking met Natuurhistorisch Museum Rotterdam. Deze organisatie heeft geen invloed gehad op de inhoud van het artikel. Lees hier meer over samenwerkingen.

duifversbeton1

Lees meer

Andere Rotterdammers: De strompelende stadsduif

Stadsecoloog André de Baerdemaker vertelt: wat is dat toch met die strompelende duiven?

Deze banner kun je wegklikken, maar....

..je kunt ook supporter worden! Vers Beton kan alleen bestaan dankzij een bijdrage van lezers. Vanaf 6 euro per maand maak jij onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk.

Nee, ik lees eerst het stuk verder

Andre

André de Baerdemaeker

André de Baerdemaeker (1979) kwam als schoffie van Zuid in aanraking met de zieke en gewonde vogels van Vogelklas Karel Schot. Misschien werd hij daarom wel biologieleraar. Later ruilde hij zijn krijtje in voor een verrekijker: hij werd ecoloog bij Bureau Stadsnatuur en onderzoekt Rotterdamse levensvormen. Bij voorkeur wanneer de zon schijnt.

Profiel-pagina
Screenshot-20170723-161008

Esther Lankhaar

Illustrator

Esther Lankhaar heeft een achtergrond in de jeugdhulpverlening en het maatschappelijk werk en werkt nu als illustrator.

Profiel-pagina
Nog geen reacties

Om te reageren moet je ingelogd zijn. Inloggen kan je hier. Als je nog geen account hebt meld je nu aan als supporter of maak hier een gratis reageerdersaccount aan.