Voor de harddenkende Rotterdammer
woonreferendum-markvanwijk-1
Beeld door: beeld: Mark van Wijk

D66 is voor het eerst in de geschiedenis de grootste partij van de stad, DENK is de grootste partij op links en radicaal rechts haalt 18% van de stemmen binnen. Maar wie de trok binnen de partijen veel voorkeursstemmen? En hoe stemmen de verschillende wijken? We doken in de data van alle stembureaus en alle wijken. (En nee, niet alle partijen komen aan bod.)

D66 historisch groot

D66 werd de grootste partij van de stad, en dat is historisch te noemen. In 2002 was de LPF de grootste partij (30%) na een lange naoorlogse periode waarin de PvdA standaard de meeste stemmen trok. Waar Fortuyn’s partij Leefbaar Rotterdam sindsdien altijd de grootste fractie is gebleven in de gemeenteraad, trok bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2003 tot 2012 de PvdA weer de meeste Rotterdamse stemmen. In 2017 was de VVD aan kop. En nu dus D66 met 17% van de stemmen, voor het eerst in de geschiedenis van de stad. De VVD trekt in Rotterdam gemiddeld iets minder stemmen dan in de rest van het land, net als de partijen met een christelijke grondslag (veel minder).

D66 trok de meeste kiezers in Centrum Rotterdam, net als in Overschie. Daarnaast was D66 populair in wijken in Noord, Delfshaven en Kralingen-Crooswijk. In sommige wijken zoals Kralingen Oost en Dijkzigt stemt zelfs 1 op de 3 mensen op de partij. Tweede Kamerlid en voormalig fractievoorzitter in Rotterdam Salima Belhaj haalde op plek 6 nog steeds 2373 voorkeurstemmen (4,6% van alle D66 stemmen) binnen. En de Rotterdamse Joan Nunnely op plek 33 valt ook op met 1414 voorkeurstemmen (2,5%). 

Voormalig Rotterdams fractievoorzitter Salima Belhaj haalde op plek 6 nog steeds 4,6% van alle D66 stemmen binnen

DENK wint op links

De linkse partijen zijn in heel het land flink gekrompen. Waar landelijk de SP nipt de grootste blijft met 9 zetels, is in Rotterdam DENK de grootste partij op links. Denk is de grootste partij in de gebieden Charlois en Feijenoord, en scoort ook hoog in sommige wijken in Delfshaven en Noord. In wijken als Hillesluis en Afrikaanderwijk haalt de partij zelfs meer dan 35% van de stemmen. 

VB_STEFAN_VAN_BAARLE_02_lowres_Willem_de_Kam 1

Lees meer

“Wij willen het glazen plafond met een hamer kapotslaan”

Interview met Stephan van Baarle over zijn partij DENK en de verkiezingen.

Als er iets opvalt aan de Rotterdamse stemmen op Denk, is het dat de fractievoorzitter in de gemeenteraad Stephan van Baarle – die zich regelmatig in de kijker speelde als behendige oppositieleider – erg weinig stemmers heeft weten te bekoren voor een voorkeurstem. Met zijn derde plek op de lijst behaalt hij 624 stemmen en wordt voorbijgestreefd door de nummer 6 (Isaura Carrilho, 1278 stemmen) en nummer 7 (Ahmet Erdoğan, 1230 stemmen). Dit werpt de vraag op of Van Baarle wel verzekerd is van een plaats in de kamer, of dat hij die zal moeten afstaan aan iemand lager op de lijst die 17.000 voorkeurstemmen weet binnen te halen.

Nummer twee op de lijst, de Rotterdammer Tunahan Kuzu, is nog altijd het grote stemmenkanon voor de DENK achterban. In 2012 zagen we al dat hij relatief de meeste stemmen in Rotterdam ophaalde, destijds op de lijst voor de PvdA, de partij waar hij zich later van afscheidde. Op sommige stembureaus wist hij zelfs lijsttrekker Azarkan van de troon te stoten. Kuzu behaalt 8977 voorkeursstemmen, goed voor 35% van de totale Rotterdamse DENK-stem. 

Radicaal Rechts

Als je alle radicaal rechtse partijen (PVV, Forum voor Democratie en JA21) bij elkaar optelt dan is dit goed voor 18% van de Rotterdamse stemmen. Zou dit één partij zijn geweest, dan was het in één klap de grootste.

PVV blijft de favoriete partij op radicaal rechtse zijde, maar levert stemmen in vanwege de opkomst van JA21 en de groei van Forum voor Democratie. In 2021 behaalde de PVV één derde minder stemmen dan in 2017. Dit keer stemde toch nog zo’n 10% van de Rotterdammers op een partij die van Islamitische Nederlanders tweederangsburgers maakt en van Rotterdammers met een dubbele nationaliteit het stemrecht wil afnemen. In wijken als Beverwaard, Pernis en Vreewijk scoorde de PVV 20% van de stemmen. Op het stembureau bij de voetbalvereniging in Landzicht waar we onlangs op reportage gingen, stemde dit jaar 38,5% op de PVV.

Het moet een pijnlijke uitslag zijn geweest voor Joost Eerdmans. In zijn thuisstad Rotterdam heeft hij met zijn nieuwe partij JA21 slechts 3,37% van de stemmen gehaald. Toen de Rotterdamse uitslagen bekend werden, moest de landelijke prognose voor JA21 zelfs bijgesteld van 4 naar 3 zetels. Deze uitslag is vooral opvallend vanwege de lange dominante geschiedenis van Leefbaar Rotterdam in de gemeenteraad. In de gemeenteraad is de partij van Eerdmans nog steeds de grootste fractie, maar blijkbaar heeft de kiezer minder vertrouwen in Eerdmans op landelijk niveau. Ter vergelijking, als lijsttrekker van Leefbaar Rotterdam stemde één vijfde van de Rotterdammers op zijn partij.

Uit dezelfde Leefbaar-fractie komt ook prominent gemeenteraadslid Tanya Hoogwerf, die op de lijst stond voor Code Oranje, van een koude kermis thuis. De partij haalt in totaal 1408 stemmen. Tanya Hoogwerf weet 298 stemmen te bemachtigen in Rotterdam. De Haagse lijsttrekker Richard de Mos behaalt er ruim twee keer zo veel. 

Forum voor Democratie groeide en trok 4,75% van de stemmen. Het valt op dat lijsttrekker Thierry Baudet na onrust in de partij vanwege racistische uitspraken slechts 18 stemmen meer heeft dan de nummer twee op de lijst. En dat terwijl Van Haga niet een speciale band met de stad heeft. Dit patroon blijkt op in het land ook te zien, en kan een signaal zijn van de FvD-kiezers dat ze het leiderschap van Baudet niet zien zitten.

PvdA nog ééntiende

De Partij van de Arbeid haalde in de jaren zeventig nog – nu bijna onvoorstelbare – percentages van meer dan 55% van de stemmen in Rotterdam op. Met 5,9% is daar nu bijna ééntiende van over. Voormalig wethouder Barbara Kathmann bereikt de derde plaats met 1581 voorkeurstemmen bij de Partij van de Arbeid, goed voor 8,5% van de Rotterdamse PvdA-stem. Boven haar eindigen alleen Khadija Arib en lijsttrekker Ploumen. Wethouder Richard Moti was lijstduwer en kreeg er ook nog 370. Dat zijn er alvast een stuk méér dan wethouder Sven de Lange die het CDA aan slechts 33 stemmen hielp als lijstduwer. 

Geen doorbraak voor NIDA

De verwachtingen van NIDA waren hooggespannen. Na de tegenvallende resultaten van de Provinciale Statenverkiezingen, moest dit dé nationale doorbraak betekenen voor de van oorsprong Rotterdamse partij die inmiddels in meer steden vertegenwoordigd is. Fractievoorzitter Nourdin El Ouali gaf zijn zetel in de gemeenteraad een jaar geleden op om de partij landelijk op te bouwen

Tevergeefs, want de partij heeft de kiesdrempel voor de Tweede Kamer niet gehaald. NIDA heeft ondanks een actieve en zichtbare campagne in de stad niet goed gescoord: slechts 5.524 stemmen (1,79%). Ter vergelijking: tijdens de laatste gemeenteraadsverkiezingen wist NIDA meer dan twee keer zoveel stemmers te bekoren. Zullen we Nourdin El Ouali opnieuw als lijsttrekker terugzien bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2022? 

BIJ1 bijna 10.000 stemmen

De nieuwe anti-racistische partij BIJ1 die met lijsttrekker Sylvana Simons met één zetel in de Tweede Kamer zal plaatsnemen, heeft in Rotterdam met bijna 10.000 stemmen 3% van de kiezers achter zich gekregen. Landelijk behaalde BIJ1 0,8% van de stemmen. Vooral in het gebied Delfshaven heeft deze partij relatief goed gescoord. In de wijk Schiemond behaalt BIJ1 de hoogste positie van Rotterdam, daar worden ze de derde partij. Met name op één stembureau in The Niteshop, een nachtwinkel/museum/ambassade/stadslab van Concrete Blossom, wordt de partij de grootste. Daarnaast doet de partij het goed in Rotterdam Centrum. In Cool en het gebied rondom Centraal Station behaalt de partij respectievelijk de zesde en vijfde plaats. Binnen de deelgemeente Prins-Alexander doet BIJ1 het relatief goed in Zevenkamp. Dit is de enige wijk in Prins-Alexander waar BIJ1 een plekje in de top 10 bemachtigt. 

Volt scoort onder studenten

Landelijk haalde de pro-Europese partij Volt 2,4% van de stemmen. Daarmee waren ze goed voor drie zetels in het parlement. In Rotterdam scoort Volt nog iets beter met 3,33% van de stemmen. Met name in het centrum gaan veel stemmen naar Volt, en onder studenten doet de partij het goed. Op het stembureau van de Erasmus Universiteit (wijk Kralingen-Oost) wordt Volt de derde partij. Dat is meteen ook de hoogste notering. 

Opkomst en briefstemmers

Rotterdam is altijd al de landelijke hekkensluiter als het gaat om de opkomstcijfers – één van die slechte lijstjes die wij nog altijd aanvoeren. Gemiddeld komt in Rotterdam zo’n 10-12% minder mensen opdagen dan landelijk het geval is. Dit keer bleef een derde van de Rotterdammers thuis. Dat is weliswaar flink lager dan in 2017, maar zo slecht als in 2012 is het niet (slechts 63% kwam toen opdagen).

Maandag publiceerde de gemeente Rotterdam een online kaart waar je op een publieksvriendelijke manier kunt opzoeken hoe er in je buurt is gestemd. Hier waren dramatische opkomstcijfers te zien voor bepaalde wijken, met name in de gebieden Charlois en Feijenoord. De website ging op dinsdag echter enige tijd offline. Sinds deze op woensdag weer in de lucht is, zijn de opkomstcijfers per wijk niet meer zichtbaar.

Het is moeilijk om exact te zeggen hoe hoog de opkomst in de wijken is, zo laat een woordvoerder van de gemeente weten. De stemmen die per brief zijn uitgebracht, worden namelijk niet meegeteld in de statistieken per wijk. Daarbij stond er dit jaar geen aanbevolen stembureau meer op de stempassen vanwege de mogelijkheid tot vroegstemmen, en mogen mensen in principe overal hun stem uitbrengen.

In de wijk Bloemhof is het opkomstpercentage ook vertekend: er zijn bewoners die zich hebben gemeld omdat ze geen stempas hebben ontvangen, en bij een postbode in die wijk zijn stembiljetten thuis gevonden. Zelfs nadat de gemeente dit wilde herstellen, zijn de problemen niet opgelost. Er wordt momenteel een onderzoek ingesteld. 

In totaal zijn er 27650 stemmen per brief uitgebracht (8,9% van het totaal). Zo’n 40% van de 70- plussers heeft hier gebruik van gemaakt. Bij de briefstemmers is de VVD de grootste, gevolgd door PvdA en PVV. Opvallend is dat D66 hier pas op de zesde plaats komt en dat Forum voor Democratie het zéér veel slechter doet (0,8%). Ongeveer evenveel mensen hebben vroeg gestemd, op maandag en dinsdag: ruim 28 duizend. 

Hoe stemde jouw buurt? 

De uitslagen per stembureau, per wijk en per gebied zijn te vinden op de uitslagenwebsite van de Gemeente Rotterdam. Je kunt hier zelf opzoeken hoe jouw buurt heeft gestemd.

Deze banner kun je wegklikken, maar....

..je kunt ook supporter worden! Vers Beton kan alleen bestaan dankzij een bijdrage van lezers. Vanaf 6 euro per maand maak jij onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk.

Nee, ik lees eerst het stuk verder

Eeva Liukku

Eeva Liukku

Hoofdredacteur

Eeva Liukku (1983) begrijpt niet waarom mensen ergens anders zouden willen wonen dan in Rotterdam, maar heeft wel in Amsterdam wijsbegeerte gestudeerd.
[email protected]

Profiel-pagina
WhatsApp Image 2019-09-16 at 14.37.50

Romy van Dijk

Romy van Dijk (1995), geboren en getogen Rotterdammer, is afgestudeerd historicus en socioloog. Haar interesse in sociale en culturele vraagstukken gaat met name uit naar het publieke debat en hoe daarin over thema’s als seksisme, racisme en identiteit gesproken wordt.

Profiel-pagina
avatar-mark-van-wijk

Mark van Wijk

Illustrator

Met een achtergrond als grafisch ontwerper en een grote interesse in illustratief werk maakt Mark van Wijk dingen graag mooier dan ze zijn. Daarbij is er, wat Mark betreft, altijd wel ergens een grap uit te halen.

Profiel-pagina
Nog geen reacties

Om te reageren moet je ingelogd zijn. Inloggen kan je hier. Als je nog geen account hebt meld je nu aan als supporter of maak hier een gratis reageerdersaccount aan.