Voor de harddenkende Rotterdammer
©LAUPMAN-_DSC2706-e
Beeld door: beeld: Maarten Laupman

Vanmiddag wordt de Grote Maaskantprijs 2020 uitgereikt aan architectuurhistoricus Michelle Provoost. De prijs is in 1976 opgericht door de Rotterdamse architect Hugh Maaskant (1907 – 1977), de architect waar Provoost een deel van haar werkende leven aan wijdde: in haar boek Hugh Maaskant, architect of Progress (2013) werpt ze vanuit internationaal en historisch perspectief licht op het werk van de Rotterdamse architect.

Hoewel haar studie naar de architectuur van Maaskant een van de concrete hoogtepunten van haar werk vormt, heeft Provoost de Maaskantprijs vooral te danken aan haar houding, vertellen juryleden Lara Schijver en Ruben Dario Kleimeer. Ze typeren haar als een architectuurhistoricus met een afwijkende methode, die de wijk in trekt, signaleert en reageert vanuit een maatschappelijke betrokkenheid. Daarbij denkt ze het niet zelf het beste te weten, integendeel: ze is rustig, genuanceerd en bevraagt ook zichzelf. Provoost geeft daarmee blijk van het soort stem die in de huidige tijd nodig is, aldus de Maaskantprijs-jury.

Provoost slaagt erin de complexiteit van de samenleving, de mensen die eraan vormgeven en de tijd die eroverheen gaat, allemaal een plek te geven in haar werk. Een voorbeeld is het onderzoek ‘City of Comings and Goings’ dat Provoost en haar collega’s van Crimson Historians and Urbanists (een in Rotterdam gevestigd collectief van architectuurhistorici en urbanisten) deed naar migratie. Provoost zei hierover zelf in een interview op Vers Beton: “Het is geen esthetisch of architectonisch vraagstuk, maar een maatschappelijk vraagstuk. Omdat er vaak heel erg wordt ingezoomd op probleemgroepen in de stad, willen wij juist uitzoomen; niet alleen in de tijd, maar ook geografisch.”

Ondanks dat haar werk zich richt op complexe wereldwijde ontwikkelingen is Provoost sinds 1994 ‘honkvast’ aan Rotterdam gebonden: “We beginnen in Rotterdam: Rotterdam is het onderwerp van de school,” zei ze over de Independent School for the City, een opleiding die Crimson samen met ZUS in 2019 oprichtte. Het programma van de school engageert zich, vanwege de huidige coronacrisis misschien nog wel meer dan oorspronkelijk gedacht, uitdrukkelijk met thema’s die in Rotterdam aan de oppervlakte komen.

De Maaskantprijs-jury herkent in de keuze voor de onderwerpen in de Independent School for the City een langere lijn in het werk van Provoost. De opgedane kennis sijpelt als het ware door in de onderwijsstudio’s. Op het moment loopt de studio ‘Dirty Old Town’, waarin de effecten van migratie, klimaatverandering en ongelijkheid op de stad centraal staan. Het onderwijs vindt plaats aan de Delftsestraat, waar Crimson kantoor houdt – niet toevallig in een gebouw van Maaskant dat Crimson met ontwikkelaar Luuk Schotsman binnenkort hoopt te kunnen aankopen.

Het multidisciplinair onderzoek naar steden en de wil om er zelf ook iets aan bij te dragen kwam al tot uiting in het onderzoek naar de Rotterdamse ‘new town’ Hoogvliet, waar Crimson tussen 2001-2008 onderzoek deed onder de titel ‘Wimby! Welcome in my backyard!. Jurylid Kleimeer: “Het was toentertijd makkelijk de Zuidkant van Rotterdam de rug toe te keren. Maar Provoost en Crimson zeiden: ho ho, er is besloten de stad uit te breiden en daar woningen voor de havenwerkers te bouwen. Vervolgens heeft ze heel goed naar de langere lijnen gekeken en die geanalyseerd.”

Kleimeer, in het dagelijks leven fotograaf, ging in de stad op zoek naar plekken die het werk van Provoost typeren. Hij vond het lastig om een goede foto te maken van Hoogvliet: op de foto waar hij na vele rondzwervingen door het gebied voor koos, is op de voorgrond een keurig wit tuinhekje te zien, met daarachter een wirwar aan schuttingen, hekken, heggen en de fabriekspijpen van de petrochemische industrie.

Kleimeer’s foto van Hoogvliet maakt deel uit van een reportage bij het juryrapport. Hij fotografeerde daarvoor ook de Black Lives Matter-samenkomst op de Erasmusbrug, vrachtwagenchauffeurs die vanwege Brexit niet meer konden rijden en de overblijfselen van de Hofpleinlijn. De meervoudigheid van de werkelijkheid komt in deze foto’s samen, en dat is precies wat Kleimeer en zijn medejuryleden in het werk van Provoost van waarde vinden. “De maatschappij en de gebouwde omgeving zijn continu in transitie, en Provoost toont in haar werk dat ze alert is op die verschuivingen. Door dieper te graven brengt ze ongeziene kwaliteiten naar boven,” aldus Lara Schrijver.

De digitale uitreiking van de Maaskantprijs aan Michelle Provoost (1964) is vanmiddag om 17:30 te volgen via de Maaskant Stichting en Independent School for the City.

Teun van den Ende

Teun van den Ende

Teun van den Ende laat zich niet graag leiden door hypes, maar gaat juist op zoek naar de lange lijnen in de ontwikkeling van Rotterdam – en ook andere steden trouwens. Teun combineert populaire cultuur met historisch onderzoek naar de stad.

Profiel-pagina
Nog geen reacties

Om te reageren moet je ingelogd zijn. Inloggen kan je hier. Als je nog geen account hebt meld je nu aan als supporter of maak hier een gratis reageerdersaccount aan.