Advertentie

VB – vacaturebank – banners – Hardwerkende – klik hier! – 1456×180
Voor de harddenkende Rotterdammer

Luister ook naar het interview als podcast:

VB_SALIMA_BELHAJ_07A_lowres_Willem_de_Kam
Beeld door: beeld: Willem de Kam

Deze podcast gaat over de sprong van de Rotterdamse Coolsingel naar het Binnenhof, dat heb jij al een jaar of vijf geleden gedaan. Wat was het grootste verschil?

“Rotterdam is een goede basis als je je politiek wilt ontwikkelen. De stad heeft al heel veel politieke verschuivingen meegemaakt, het is zwaar gepolitiseerd, daarom is het moeilijk om coalities te vormen. Dus politiek gezien zag ik in Den Haag terug wat ik in Rotterdam had meegemaakt. Alleen gaat het daar natuurlijk om het nationaal belang, niet alleen om dat van alle Rotterdammers, maar ook om dat van alle andere mensen in het land. Dat maakt de onderwerpen groter. En in Rotterdam kende ik iedereen, terwijl ik hier weer opnieuw moest beginnen. Er gaat in dat opzicht wel een nieuwe wereld open.”

Hoe is het gelukt om je plek te vinden?

“Door mezelf te blijven. Dat klinkt heel cliché, maar soms is dat het allermoeilijkste wat er is, vooral in de politiek. Het is ook de enige manier waarop ik politiek kan bedrijven. Als ik teveel ga proberen om bepaalde debattechniekjes te leren of om een bepaalde stijl te hanteren werkt dat averechts. Dat leidt af van wat ik wil doen. Soms kost het heel veel tijd om een onderwerp goed voor te bereiden. Neem het debat over het bombardement in Hawija, daar was ik al drie á vier jaar mee bezig. Dan komt er uiteindelijk een moment dat het onderwerp erg opvalt, maar het is niet zo dat ik gedurende die jaren ervoor dacht “er is geen journalist die ernaar kijkt, laat ik er maar mee ophouden”.”

Bij het Hawija-debat was je heel fel, maar uiteindelijk beet je niet door bij minister Bijleveld. Je liet haar wegkomen.

“Ik had maar één doel en dat was: hoe kan Defensie transparant worden in wat ze doet. Dat klinkt heel makkelijk, maar is heel lastig. En daarnaast: hoe zorg ik dat ik erachter kom wat er is gebeurd en hoe zorg ik ervoor dat we iets kunnen doen voor die mensen. Een minister of staatssecretaris wegsturen is in mijn ogen soms wel het makkelijkste wat je kunt doen in Den Haag.”

Makkelijk scoren, eigenlijk?

“Scoren is voor mij geen doel. Het bombardement speelde ook voordat deze minister er zat en als ik de minister had weggestuurd, was de commissie Sorgdrager die onderzoek doet naar de gebeurtenis er niet gekomen. En had ik dan kunnen regelen dat er een vergoeding is voor de slachtoffers? Dat denk ik niet. Dat zijn dus heel andere afwegingen dan ‘stuurt ze de minister nu weg of niet?’, maar dit zijn mijn afwegingen.”

Defensie, hoe ligt jou dat?

“Ik vond het meteen een heel mooie portefeuille. D66 ziet het in de eerste plaats als onderdeel van buitenlandbeleid, diplomatie, opbouwwerk en defensie. Wij staan achter de krijgsmacht, die heb je nodig om conflicten te beslechten in de wereld. Verder hou ik me vooral bezig met de toekomst, zoals een Europese krijgsmacht.”

Een Europees leger?

“Ja, daar heb ik mijzelf heel erg hard voor gemaakt en het ziet er naar uit dat andere politieke partijen die verschuivingen nu ook maken.”

Komt daar ooit een meerderheid voor?

“Dat weet ik wel zeker. Wat er nu aan de hand is in Brussel is dat er een Defensiefonds is, er is een buitenlands en veiligheidsbeleid waar een commissaris voor is aangesteld, maar we hebben geen krijgsmacht. Europa is een politiek instituut, dat nu alleen ‘we keuren het af’ kan zeggen, maar er vervolgens geen vervolg aan kan geven. Het is dus tijd dat we ophouden met onze ‘geopolitieke vakantie’, zoals ik dat noem. Nederland is te klein om zich te verhouden tot Rusland of China, ook al zou je het met alle goede wil van de wereld willen. We hebben een krijgsmacht van zestigduizend mensen, waarvan ongeveer veertigduizend militair, maar we hebben bijna dertienduizend vacatures. Dat is zorgwekkend. Dus ik kijk niet alleen dromerig, zo van: ‘oh Europa’ – het gaat over het voeren van heel realistisch beleid.

Dan heb je dus een Europese krijgsmacht naast een Nederlandse krijgsmacht?

“Zeker, de Nederlandse krijgsmacht blijft bestaan. Je kunt dan ook rouleren. Er zijn weinig dingen die ik heel stellig zeg, maar dat er een Europees leger komt, dat weet ik vrij zeker. Het slaat helemaal nergens op om wel buitenlandbeleid te hebben, maar geen krijgsmacht. Ik bedoel: Rusland zit aan de oostgrens van Europa. We moeten ophouden met denken dat de Amerikanen ons wel redden. We moeten de relatie met Amerika goed houden, maar die zeggen ook: ‘doe zelf eens wat, als Europa.’ Het is gewoon niet slim, want ieder land doet dingen dubbel of koopt hetzelfde materieel. Dat kost veel te veel, terwijl ons budget als Europese landen bij elkaar opgeteld bijna net zo groot is als dat van China. Dus gaat het ook gewoon om slim samenwerken.  

In Rotterdam was je lange tijd fractievoorzitter van D66. Toen Alexander Pechtold in 2018 vertrok als fractievoorzitter van de Tweede Kamerfractie en er een opvolger werd gezocht, stak jij je vinger op.

“Ik dacht inderdaad nadat Pechtold wegging: dat zou ik wel willen. Ik had niet veel tijd om te beslissen, maar heb het uiteindelijk wel gedaan. Helaas ben ik het niet geworden.”

Was dat pijnlijk?

“Nee, helemaal niet. Het is in Den Haag een beetje ongebruikelijk, want we hebben het altijd over winnaars en als je niet gewonnen hebt, dan heb je per definitie verloren. Maar ik zie dat zelf niet zo. De fractie zag meer in Rob Jetten. Het kost me dan maar een paar uur om te denken: ‘We gaan ervoor zorgen dat Rob succesvol is en dat de fractie het goed gaat doen.’ Ik kan er niet zo lang wakker van liggen.”

Daarna moest de rol als lijsttrekker worden ingevuld, heb je dat overwogen?

“Ik heb er wel over nagedacht, maar toen kwam Sigrid Kaag en dacht ik: dit is perfect. Dan is het in mijn ogen ook geen vraag meer. Het moet niet zo zijn dat je ego zo groot is dat je dan denkt: ik moet het alsnog proberen. Het gaat erom wie de beste persoon is op die plek.”

Jij hebt meer politieke ervaring dan Sigrid Kaag, zij heeft meer ervaring als diplomaat. Het echte politieke spel ken jij misschien wel beter?

“Dat weet ik nog niet helemaal. Ze is diplomaat geweest, maar als je in een internationale context opereert, in verschillende landen en conflicten, dan is dat óók politiek. Je moet goed weten wie je zelf bent, je moet andere mensen goed kunnen lezen, je moet hard kunnen onderhandelen, je moet je eigen principes overeind houden. En dat heeft ze ook hier in het kabinet gedaan.

Heb je de ambitie om nog eens partijleider te worden?

“Nee, op dit moment niet. Ik heb het heel erg naar mijn zin en ik sta op plek zes van de lijst. Ik vind het Kamerlidmaatschap nog steeds een heel mooi vak, ik kan nog steeds boos en verdrietig worden als dingen niet lukken.”

Waar ben je het laatst verdrietig om geworden?

Na enig nadenken: “Laatst kregen we een bericht over een chinook-helikopter die is neergestort, waarbij militairen zijn omgekomen. Ze waren nog heel jong. Dan voel ik een mix van boosheid en verdriet. Ik werd erdoor geraakt.

Jouw partij pleit ervoor dat Marokkaanse Nederlanders afstand kunnen doen van hun Marokkaanse nationaliteit. En je wilt zelf ook van je Marokkaanse paspoort af?

“Ja, ik schreef in 2008 al een opinieartikel in De Volkskrant waarin ik daarvoor pleitte. Mijn collega Jan Paternotte heeft nu het initiatief genomen om ervoor te zorgen dat Nederlanders afstand van hun Marokkaanse nationaliteit kunnen doen, en ik mocht dat verdedigen in de Tweede Kamer. Ik vond het heel bijzonder om dat te doen.”

Waarom wil je afstand doen van de Marokkaanse nationaliteit?

“Als ik in de spiegel kijk zie ik donkere ogen en donker haar, ik weet dat ik ergens anders vandaan kom. Maar het hebben van een tweede nationaliteit, een gedwongen nationaliteit, vind ik ingewikkeld, omdat ik die dwang niet wil. Ik heb een Nederlandse vriend met wie ik niet getrouwd ben en dat is helaas nog steeds ingewikkeld. Als ik naar Marokko ga word ik behandeld als Marokkaanse staatsburger, het blijft bijvoorbeeld strafbaar als ik met mijn vriend een hotelkamer boek. Er zijn een hoop andere wetten waar ik onder val. Ik ben Nederlands staatsburger, ik ben hier geboren, ik voel mij verbonden met Nederland – maar toch val ik in Marokko onder die regels. Het is een principiële kwestie van zelfbeschikking, maar ik heb dit initiatief ook genomen voor degenen die niet de positie hebben om dit te kunnen doen.”

Het is dus ook een emancipatiestrijd?

“Het is zeker een emancipatiestrijd. Het heeft weinig media-aandacht gekregen, omdat het een beetje complex is. Ik vond het ook opmerkelijk dat de PVV de motie niet steunde, terwijl zij al jarenlang roepen dat ze tegen dubbele nationaliteiten zijn. Nu een progressieve partij erop aandringt om te regelen in Marokko dat we van onze Marokkaanse nationaliteit af willen, stemmen ze tegen.”

Hoe wordt er op jouw pleidooi gereageerd vanuit de Marokkaanse gemeenschap?

Heel veel mensen vinden het heel spannend. Ik heb een groep mensen met wie ik optrek, die ik ook jarenlang ken, die er heel actief mee bezig zijn. Mensen vinden het heel eng.”

Is die angst terecht? Krijg je veel lelijke berichten als je je daarover uitspreekt?

“Eigenlijk heb ik die niet gekregen. Misschien komt dat wel omdat men niet gewend is dat je dit probleem ook vanuit een progressieve partij kan adresseren. Parallel was er een Belgisch parlementslid van Marokkaanse afkomst die dit voorstel deed, en daar is het gelukt. Voor een bepaalde groep is het heel belangrijk. Je kunt liefde niet afdwingen door te zeggen dat je staatsburger bent, dat is onzin.”

Nu we het toch over die emancipatiestrijd hebben, hoe kijk je naar de opkomst van emancipatiepartijen als Denk, Nida of BIJ1?

“Echte emancipatie betekent ook dat je binnen het bestaande systeem en binnen de bestaande instituties je plek opeist. Zij zien zich genoodzaakt om dat vanuit buitenaf te agenderen, maar op een gegeven moment denk je, wanneer komt het weer bij elkaar? Ik ben de tweede generatie en ik word niet gelukkig van het idee dat ik weer in een Marokkaanse zuil moet. Ik snap dat jongere mensen vinden dat er veel discriminatie en racisme plaatsvindt, maar is de oplossing dan om het alleen van buitenaf te agenderen? Ik geloof er veel meer in om die veranderingen van binnenuit te laten komen.”

Is dat het falen van de bestaande partijen, dat zij discriminatie niet goed genoeg geadresseerd hebben?

“Het ligt eraan naar welke politieke partij je kijkt. Discriminatie op de woningmarkt, op de werkvloer en bij sollicitaties is echt een groot probleem. Dat heeft de Black Lives Matters-beweging goed zichtbaar gemaakt. Dat na mijn generatie ook de nieuwe generatie dat meemaakt, betekent dat er geen verbetering in zit.”

Heeft een partij als D66 er dan wel genoeg aan gedaan?

“Ik vind van wel. Ik werd lid van D66 omdat deze partij ervan uitgaat dat iedereen gelijk is, het gaat erom wie je bent als mens. Er werd een Els Borst-netwerk opgericht om meer vrouwen bij de partij te krijgen, en ook een diversiteitsnetwerk. De gesprekken daarover mogen best schuren, vind ik als Rotterdamse. Je mag het oneens zijn met elkaar, want ook dat zorgt voor vooruitgang, en die zie ik als ik om me heen kijk. Toen ik twintig jaar geleden bij de partij kwam hadden alleen Fatma Koşer Kaya en ik een migratieachtergrond. Als ik nu om me heen kijk denk ik: we’re getting there.”

VB_STEFAN_VAN_BAARLE_02_lowres_Willem_de_Kam 1

Lees meer

“Wij willen het glazen plafond met een hamer kapotslaan”

Interview met Stephan van Baarle over zijn partij DENK en de verkiezingen.

Coolsingelpraat: de weg naar Den Haag 

In aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen op 17 maart 2021 interviewt politiek verslaggever Ewoud Kieviet zes prominente Rotterdamse politici die de sprong naar Den Haag willen maken, voor deze speciale serie van onze politieke podcast Coolsingelpraat.

Verder lezen?

Word supporter van Vers Beton! Vanaf 6 euro per maand maak jij financieel onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk.

Nee, ik lees eerst het stuk verder

COOLSINGEL-PRAAT-LISA DIEDERIK(C)-8

Ewoud Kieviet

Ewoud Kieviet is politiek journalist voor de NOS op het Binnenhof. Eerder was hij twee jaar politiek verslaggever voor RTV Rijnmond op de Coolsingel.

Profiel-pagina
willem_profielfoto

Willem de Kam

Fotograaf

Willem de Kam (1988) studeerde grafisch ontwerp aan de Willem de Kooning Academie. Hij fotografeert nu full-time alles van schreeuwende voetbalsupporters tot kruiswoordpuzzelende bejaarden. Hij doet dit voor diverse media en opdrachtgevers uit de culturele en commerciële sector.

Profiel-pagina
Nog geen reacties

Om te reageren moet je ingelogd zijn. Inloggen kan je hier. Als je nog geen account hebt meld je nu aan als supporter of maak hier een gratis reageerdersaccount aan.