Voor de harddenkende Rotterdammer
000040-Hilde-Speet
Beeld door: beeld: Hilde Speet

Tijdens mijn fietstocht naar Rotterdam-Zuid zie ik overal verkiezingsposters hangen. Het is een week voor de verkiezingen, en de stad is helemaal volgepropt met politieke campagnes. Ik kom precies in de juiste stemming voor mijn gesprek over stembureaus. 

Ik kom aan bij een gebouw dat op het eerste gezicht een verlaten oude school lijkt, maar in werkelijkheid een atelier is waarin meerdere kunstenaars werken. Stichting B.a.d. verschaft kunstenaars een woon-en werkplek, aangezien er daarvan niet veel zijn in de stad. Maar het tekort aan ateliers is niet de reden dat ik hier vandaag ben. Ik heb hier namelijk afgesproken met Inge Aanstoot, die naast haar werk als kunstenaar voorzitter is op plaatselijke stembureaus. 

Selma Hengelveld_2

Lees meer

De kunst van het vinden van een atelier in Rotterdam: “Het is echt een actueel probleem”

Fabio Yasamin in gesprek met kunstenaar Selma Hengeveld

Waarom ben je als vrijwilliger op een stembureau gaan werken?

“De eerste keer werd ik ervoor gevraagd door mijn schoonouders, die toen allebei werkten voor de gemeente en al meerdere keren op een stembureau werkzaam waren geweest. Zelf deed ik al vaak vrijwilligerswerk, en zij vertelden me hoe leuk het is om “een kijkje te nemen in de keuken.” Mijn eerste keer als stembureaulid was samen met mijn schoonvader op het stembureau. Het was toevallig een drukke locatie, dus ik leerde snel hoe alles werkt, en het was een gezellige dag. Sindsdien heb ik elke keer meegedaan en dit jaar heb ik mij ook als voorzitter opgegeven.”

Hoe lang doe je het al?

“Wat mijn eerste verkiezingen waren weet ik niet precies meer, maar het moet ongeveer zeven jaar geleden zijn geweest. En sindsdien heb ik de Tweede Kamerverkiezingen gedaan, maar ook de gemeenteraadsverkiezingen, de waterschapsverkiezingen, referendums als het Woonreferendum in Rotterdam en het referendum over Oekraïne. Soms was er zelfs sprake van meerdere verkiezingen op een dag – bijvoorbeeld voor de waterschappen, de gemeenteraad en een referendum.”

Jij bent er dus via je schoonouders ingerold, maar hoe zit dat met andere vrijwilligers? Hoe komen die op het stembureau terecht?

“Natuurlijk kan ik niet voor iedereen spreken, maar je hoort wel vaak dat mensen er via-via in belanden. Doordat ze een familielid hebben die bij de gemeente werkt, bijvoorbeeld. Het bijzondere dit jaar is dat er ook regionaal een heel grote oproep is geweest, aangezien ze veel meer mensen nodig hadden. Die werd binnen de kortste keren beantwoord, want het zat binnen no time helemaal vol – terwijl wij bij eerdere verkiezingen wel eens hebben meegemaakt dat we niet eens een vijfde lid konden vinden. Nu hebben we natuurlijk meer mensen nodig om alles schoon te houden en volgens de huidige maatregelen in de juiste banen te leiden.” 

 Hoe ziet een dag van een stembureaulid eruit? 

“Op een stembureau heb je twee verschillende shifts: een van 06:30 tot 15:30 en een van 15:30 tot 00:00. Om half acht ‘s ochtends gaan de stembureaus open en om negen uur ‘s avonds sluiten ze weer, maar daarvoor en daarna moeten wij natuurlijk alles opbouwen of afbouwen. Als je de ochtendshift hebt, begin je met opbouwen. Een deel is dan al gedaan door de gemeente of door een conciërge, als het in een gymzaal wordt gehouden. Ook los van corona zijn er eisen waar alles aan moet voldoen. De stemhokjes moeten bijvoorbeeld duidelijk zichtbaar zijn, maar niet zo zichtbaar dat je over iemands schouder kan meekijken. Het moet zodanig afgesloten zijn dat je in privacy kan stemmen, maar tegelijkertijd moet voor het publiek zichtbaar zijn wat er in dat stemhokje gebeurt.

Het is belangrijk dat er een volgorde is waar de mensen die binnenkomen zich aan houden. Eerst moet je langs de tafel om je stempas in te leveren en je identiteitskaart te laten controleren. Dan scant de voorzitter de QR-code op je stempas, waarna bij ons een melding in de app binnenkomt dat je pas gebruikt is. Hierna geeft de plaatsvervangend voorzitter je een stembiljet. Als je klaar bent, doe je je stem in een bus. Er moet altijd een duidelijke looproute zijn, die voldoet aan bepaalde eisen van de Kieswet. Het controleren van het democratische proces en het handhaven van privacyregels zijn erg belangrijk op een stembureau.

“Controleren van het democratische proces en handhaven van privacyregels zijn erg belangrijk op een stembureau”

De ene keer heb je een heel druk en vol stembureau, en de andere keer is het heel rustig en leeg. Om een uur of vier is er een shiftwissel. En als om negen uur ‘s avonds de stembussen op slot gaan, begin je met het controleren van de stempassen. Op ons tablet kun je makkelijk zien hoeveel het er zijn en dat vergelijken we met de stembiljetten in de stembussen. Ook bekijken we hoeveel machtigingen er zijn. Alles tellen en kijken of het allemaal klopt, dat is best precies werk. 

Normaal gesproken lopen de leden langs de voorzitter met elk biljet en zeggen welke partij er op dat stembiljet gekozen is. Dus bijvoorbeeld: de teller heeft een biljet waarop de VVD is aangekruist, loopt langs de voorzitter en zegt: “VVD”. Dan noteert de voorzitter voor die partij één stem, en legt het lid de stem op de stapel VVD. Tenslotte controleer je alles nog een keer, om zeker te weten dat je niets mist. Er wordt heel strikt geteld. Als er een foutje gemaakt wordt, kan het heel lang duren.”

Door alle coronamaatregelen worden deze verkiezingen natuurlijk anders dan anders. Hoe moet je het dit jaar aanpakken?

“Iedereen draagt sowieso mondkapjes, de stembureauleden moeten handschoenen aan en er worden overal spatschermen gehangen. Normaal zit je met drie stembureauleden aan een tafel (de voorzitter, de plaatsvervangend voorzitter en een stembureaulid), maar nu zijn het er twee. Anders zit er niet genoeg afstand tussen. Er zijn wel twee extra leden: iemand die buiten staat om ervoor te zorgen dat er geen grote rijen ontstaan en iemand die helpt met het schoonmaken. Elk half uur moet alles namelijk gereinigd worden. Ook is er veel meer ruimte tussen de stemhokjes, zodat de anderhalve meter-regel nageleefd kan worden.

We werden altijd al goed voorbereid – de voorzitters krijgen bijvoorbeeld cursussen over wat we moeten doen als iemand ongeregeldheden probeert te veroorzaken – maar dit jaar komt daar een schepje bovenop. Ik kan mij wel voorstellen dat er gemopperd gaat worden over de maatregelen of de mondkapjesverplichting. Je probeert akkefietjes te vermijden. Op zich zijn we er goed op voorbereid, maar je kan je van te voren natuurlijk niet op elk specifiek incident voorbereiden. Gelukkig is er een goed systeem en een helpdesk, dus ik verwacht dat als er iets gebeurt, het goed wordt opgelost.”

Zijn er vaak akkefietjes?

“Er was een keer een meneer die heel erg boos werd, omdat hij niet met zijn hond naar binnen mocht. We hebben toen geprobeerd om hem aan te bieden even buiten op zijn hond te passen, want je mag alleen met een blindengeleidehond naar binnen. En daar kunnen mensen heel kwaad om worden – soms zelfs zo erg dat we overwogen hebben om de politie in te schakelen.”

Als er iemand het stembureau binnenkomt die niet in z’n eentje kan stemmen, wat doen jullie dan?

“Dat is heel strikt geregeld. Je mag iemand alleen helpen als diegene een lichamelijke beperking heeft, zoals slecht kunnen zien of slecht ter been zijn. Dan mag diegene vragen om hulp. Je mag niet zomaar met twee mensen in een stemhokje staan, dus degene die assisteert moet een hesje aan, om dat duidelijk te markeren. Bij een geestelijke beperking mag er niet iemand mee het stemhokje in. Dit staat vastgelegd in de Kieswet, en er wordt ook streng op gecontroleerd. Jaren terug is er veel gedoe geweest in Rotterdam, omdat er onregelmatigheden waren waarbij meerdere mensen in een stemhokje zaten.”

Hoe houden jullie in zo’n situatie voldoende afstand van elkaar?

“Er is dan geen anderhalve meter afstand, dus bij voorkeur neemt iemand zelf assistentie mee, uit het eigen huishouden. Als dat niet kan, dan moeten we na afloop van mondkapje en handschoenen wisselen, en in het stemhokje toch zoveel als het kan op afstand blijven.” 

Wat denk jij, komt er dit jaar ondanks corona een hoge opkomst?

“Ik hoop het, maar ik durf het niet met zekerheid te zeggen. Ik vind sowieso dat er te weinig gestemd wordt. Wat in Nederland als een hoge opkomst geldt, vind ik zelf eigenlijk te laag. Dat komt denk ik doordat heel veel mensen niet goed weten waarvoor ze stemmen bij de Tweede Kamerverkiezingen. Te weinig mensen weten wat de Tweede Kamer precies doet – laat staan de Waterschappen of de Provinciale Staten. Maar ik zie het wel positief in. De idealist in mij denkt dat het dit jaar drukker gaat worden. Dat er nu zoveel mensen zijn die zich als vrijwilliger bij stembureaus aanmelden, betekent dat ze er zich ook in verdiept hebben.”

Over deze rubriek

Tweewekelijks gaat onze stagiair Fabio Yasamin in gesprek met een Rottterdammer naar aanleiding van een actuele gebeurtenis in de stad. Bekijk alle artikelen in deze rubriek

Deze banner kun je wegklikken, maar....

..je kunt ook supporter worden! Vers Beton kan alleen bestaan dankzij een bijdrage van lezers. Vanaf 6 euro per maand maak jij onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk.

Nee, ik lees eerst het stuk verder

thumbnail_20200723_111205

Fabio Yasamin

Redactiestagair

Fabio Yasamin (2002) geboren en getogen in deze wereldstad is onze nieuwe redactiestagiair voor het komende jaar. De nieuwkomer mag zich na twee jaar school gaan bewijzen in de praktijk. Hij wil graag meer leren over het vak en wijzer worden van zijn nieuwe collega’s.

Profiel-pagina
hilde_speet

Hilde Speet

Fotograaf / Illustrator

Na haar grafische afstuderen in 2014 aan de WDKA begon Hilde Speet toch ook maar met fotograferen.

Profiel-pagina
Nog geen reacties

Om te reageren moet je ingelogd zijn. Inloggen kan je hier. Als je nog geen account hebt meld je nu aan als supporter of maak hier een gratis reageerdersaccount aan.