Advertentie

VB – vacaturebank – banners – Hardwerkende – klik hier! – 1456×180
Voor de harddenkende Rotterdammer
Help OPEN Rotterdam en Vers Beton de verkoop van gemeentelijk vastgoed te onderzoeken Bron: beeld: www.youtube.com

Ga direct naar het formulier

Twintig jaar geleden verkocht de gemeente Rotterdam het Poortgebouw op de Kop van Zuid voor een prikkie aan een vastgoedondernemer: er werd 4 ton (in euro’s) voor afgerekend. Het rijksmonument uit 1879 is vanwege een conflict tussen de eigenaar en de huurders al ruim twintig jaar niet onderhouden. Dat zette wethouder Kurvers (VVD) ertoe aan de eigenaar een forse dwangsom op te leggen, waarna hij niet anders kon dan het pand renoveren.

Aan deze actie ging jarenlang protest van omwonenden en erfgoedverenigingen vooraf. Wat zou er zijn gebeurd als de gemeente het Poortgebouw in bezit had gehouden? Of met de nieuwe eigenaar afspraken had gemaakt over het onderhoud? Waarom verkoopt de gemeente eigenlijk panden, is er te weinig geld in kas voor andere zaken? Of spelen er andere motieven om te verkopen? Hoeveel panden heeft de gemeente eigenlijk verkocht in de afgelopen jaren en wat zijn de plannen voor de komende jaren?

Op een paar van deze vragen is het antwoord in gemeentelijke stukken te vinden, die Vers Beton in de afgelopen maanden doorspitte. De afdeling Stadsontwikkeling maakt in het Meerjarenperspectief Grond en Vastgoed jaarlijks de balans op. Begin 2020 bezat de gemeente in totaal 3.045 objecten met een boekwaarde van 1,5 miljard. Die heeft de gemeente niet allemaal meer nodig, dus zijn er in 2018 en 2019 zo’n 70 objecten per jaar verkocht (hoeveel dat er in 2020 waren, is nog niet bekend). Een deel van die verkochte panden is commercieel vastgoed, maar het grootste deel van de vastgoedwaarde zit juist in panden die bestemd zijn voor maatschappelijke functies als onderwijs, sport en recreatie. 

De doelstelling is nog eens 450 objecten te verkopen. Om de raad duidelijkheid te bieden welke procedures bij de verkoop gelden, stelde de gemeente daarom in 2018 een Kadernota Vastgoed op. Uitgangspunten zijn dat verkoop in principe altijd “openbaar en transparant” verloopt, “waarbij iedereen gelijke kansen heeft om te kopen.” 

 

Hoogste bod

Doorgaans gunt de gemeente het pand aan de hoogste bieder. Dat is juridisch gemotiveerd, want stel dat iemand met een laag bod het pand krijgt dan kunnen verliezende partijen (met een hoger bod) de gemeente aanklagen voor het verlenen van staatssteun – er wordt immers in potentie geld misgelopen met de verkoop. Andersom geredeneerd kiest de gemeente met het hoogste bod-principe ook in economische zin voor een veilige optie: hoe meer geld de verkoop oplevert, hoe meer geld er binnenkomt in de gemeentekas, dat bijvoorbeeld aan beheer van de openbare ruimte, onderwijs of zorg kan worden uitgegeven. 

Toch wordt in sommige verkoopprocedures afgeweken van het hoogste bod-principe. Dan is het de bedoeling dat de nieuwe eigenaar iets toevoegt aan de wijk waar de gemeente behoefte aan heeft. Wat dat is, moet in de voorwaarden voor de verkoop blijken. Een voorbeeld is de recente verkoop van Keileweg 26-28, het pand dat kunstenaarscollectief Kunst & Complex van de gemeente huurt. Daar won niet het hoogste, maar het laagste bod, blijkt uit navraag bij de woordvoerder van wethouder Kurvers. “De kwaliteit van de toekomstige ontwikkeling woog zwaarder dan de koopprijs”, vermeldt het persbericht. 

 

Upgrade

De gemeente beoogt met deze verkoop een upgrade van de omgeving van de Keileweg, maar wilde niet het risico voor de benodigde investering nemen, dat ligt nu bij een ontwikkelaar. De verkoopprijs van het pand is, zoals gebruikelijk, niet bekend gemaakt. Toch belanden verkoopbedragen soms op straat zoals bij de verkoop van de Schiecentrale aan de Dudok Groep voor 30 miljoen euro. Hoe kan het dat het bedrag in dit geval bekend is? Er is bij de gemeente een Wob-verzoek (Wet openbaarheid van bestuur) over de verkoop ingediend, waarvan het resultaat volgens de wet openbaar gemaakt moet worden. Het contract dat de gemeente met vastgoedinvesteerder de Dudok Groep in december 2018 afsloot, is als gevolg daarvan nu voor iedereen in te zien.

De Schiecentrale en Kunst & Complex zijn maar twee van de talloze voorbeelden waarin de gemeente vastgoed verkoopt. In de laatste jaren zijn er veel scholen verkocht, die bijna allemaal tot woningen zijn verbouwd. Goed nieuws voor vastgoedbeleggers en een (kleine) groep kapitaalkrachtige bewoners die investeren in deze panden, maar wat zijn de gevolgen voor andere Rotterdammers? Zij zien dankzij het geïnvesteerde geld van ontwikkelaars de vastgoedprijzen om hen heen alsmaar verder stijgen en vragen zich af of er straks nog plek voor voorzieningen als buurthuizen of werkplekken in hun buurt overblijft.

Dit dilemma leidde in de afgelopen jaren al vaak tot controverses, zoals bij het Wijkpaleis aan de Middellandstraat en het Zelfregiehuis in Bospolder-Tussendijken. Buurtinitiatieven die zich melden voor de aankoop van beide panden visten achter het net. Op Vers Beton stelde Piet Vollaard (Stad in de Maak) zich naar aanleiding van de verkoop van het postkantoor aan de Coolsingel de vraag waarom de gemeente vastgoed met een publieke functie eigenlijk aan de hoogste bieder gunt. Als bekend is dat die er doorgaans (dure) woningen van maakt, wat is dan de meerwaarde hiervan voor de stad, betoogde Vollaard.

 

Vastgoed in de verkoop

Om een helder beeld van de verkoop van maatschappelijk vastgoed te schetsen, start Vers Beton het onderzoek ‘Vastgoed in de verkoop’. Media en politiek reageren vooral op incidenten. De verkoop van een enkel pand leidt doorgaans tot raadsvragen, een emotioneel krantenbericht. Zicht op het grotere plaatje, zoals hoeveel kunstenaarsateliers zijn er verdwenen en hoeveel die verkopen nou eigenlijk opleveren, ontbreekt. Het onderzoek haalt de rode draden naar voren, verbindt er conclusies aan en legt een stevig fundament onder het debat.

Aangezien de gemeente de komende jaren honderden panden wil verkopen, is het voor de toekomst van belang te snappen wat de effecten zijn, wie ervan profiteert en wie niet. Om dit onderzoek te kunnen uitvoeren moet allereerst duidelijk zijn welke gemeentepanden verkocht zijn en aan wie. Om dat scherp te krijgen heeft Vers Beton in juni 2020 een Wob-verzoek gericht aan de gemeente om informatie over recente vastgoedtransacties. Dat heeft 10 maanden later, ondanks herhaaldelijk aandringen en een bezwaarprocedure, niets opgeleverd. De gemeente zegt dat wij deze openbare informatie maar uit het Kadaster moeten halen. Maar zonder adressenlijst zoeken naar verkopen is net als zoeken naar een speld in een hooiberg dat ons veel geld kost.

Vandaar dat we nu een beroep doen op de hulp van Rotterdammers zoals jij: ken je een pand dat door de gemeente is verkocht? We zijn op zoek naar panden die verkocht zijn vanaf 2015 tot nu. Deel je kennis dan met ons, het kost slechts een paar minuten. Ook als je niet veel details kent, maar wel een adres, deel het dan met ons. Zo kunnen we een zo compleet mogelijke adressenlijst maken van vastgoed dat door de gemeente is verkocht. 

Onze conclusies delen we op Vers Beton en OPEN Rotterdam. Help ons aan te tonen wat de effecten zijn van de verkoop van de gemeentepanden in onze stad.

Help je ons? Vul hier het formulier in

Wil je meerdere adressen doorgeven? Dat kan, refresh het formulier dan nog eens.

UPDATE 30 april 2021

De gemeentefracties PvdA en CU/SGP hebben schriftelijke vragen gesteld aan het college over het niet verstrekken van informatie naar aanleiding van ons WOB-verzoek.

Dit onderzoek is een samenwerking van Vers Beton en OPEN Rotterdam, en is tot stand gekomen met steun van het Stimuleringsfonds voor de Journalistiek en de supporters van Vers Beton.

Verder lezen?

Word supporter van Vers Beton! Vanaf 6 euro per maand maak jij financieel onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk.

Nee, ik lees eerst het stuk verder

Vastgoed in de verkoop
Teun van den Ende

Teun van den Ende

chef architectuur & stedelijke ontwikkeling

Teun van den Ende laat zich niet graag leiden door hypes, maar gaat juist op zoek naar de lange lijnen in de ontwikkeling van Rotterdam – en ook andere steden trouwens. Teun combineert populaire cultuur met historisch onderzoek naar de stad.

[email protected]

Profiel-pagina
Lees 4 reacties
  1. Profielbeeld van Piet Vollaard
    Piet Vollaard

    Objecten van gemeente waarop Stad in de Maak een bod heeft uitgebracht om een wooncooperatie te starten (geen van de biedingen gewonnen):
    Boerderij Schieveen Oude Bovendijk 222. December 2020 verkocht aan hoogste bieder.
    School Schonebergerweg 45, voorjaar 2020 verkocht aan hoogste bieder
    De Jagerstraat 42, voorjaar 2020, onbekend of daadwerkelijk is verkocht
    Haverlandstraat 12, voorjaar 2020 verkocht aan hoogste bieder

    Overige scholen die de afgelopen jaar tegen hoogste bod in de verkoop zijn gezet (er is meer). Onduidelijk of er daadwerkelijk verkocht is.
    Oleanderstaat 117
    Taanderstraat 121
    Adrien Milderstaat 85
    Zoutziedestraat 18-20

    Overigens krijg je als bieder evenmin te horen hoe hoog het winnende bod was.

  2. Profielbeeld van Erik de Jonge
    Erik de Jonge

    Bedoelde: beroep ingesteld tegen de afwijzing van het bezwaar.

  3. Profielbeeld van Erik de Jonge
    Erik de Jonge

    Hebben jullie al bezwaar gemaakt tegen de afwijzing van het WOB-verzoek om informatie over de gekochte panden?
    Dat er een alternatieve bron is waar die informatie ook gehaald kan worden ontslaat de gemeente toch niet van de verplichting om de informatie te leveren als zij die informatie met een druk op de knop kan leveren, terwijl om de informatie uit het Kadaster op te diepen de verzoeker onevenredig veel tijd en/of geld kost.

    1. Profielbeeld van Eeva Liukku
      Eeva Liukku

      Dag Erik,

      ze beroepen zich op het feit dat een wob niet geldig is voor documenten die reeds openbaar zijn, en het kadaster wordt gezien als een openbare bron.

      Er is bezwaar gemaakt, en er heeft een bezwaarzitting plaats gevonden. Dat veranderde het besluit echter niet. In die zitting werd gezegd dat er geen kant en klare lijsten met deze gekoppelde informatie bestaan, maar wel zogenaamde “dynamische lijsten” die dagelijks worden aangepast. We hadden nog wel in beroep kunnen gaan, maar die datum is helaas verstreken. Overigens hebben we ook via een “gewoon” persverzoek geprobeerd, en aangegeven dat we ook met minder gedetailleerde informatie (zoals adressen) al iets zouden kunnen. Dit leverde ook niets op.

Om te reageren moet je ingelogd zijn. Inloggen kan je hier. Als je nog geen account hebt meld je nu aan als supporter of maak hier een gratis reageerdersaccount aan.