Voor de harddenkende Rotterdammer
FLB_20210519_O8A9711
Beeld door: beeld: Florian Braakman

Het is 17 maart en in plaats van in de gymzaal van basisschool de Vlinder stem ik bij de pas geopende ‘The Niteshop’ aan de Schiedamseweg. Het eerste wat me opvalt als ik van mijn fiets spring zijn de magenta blokletters op de ruiten.

Binnen zie ik een hout/stalen toonbank rechts, koelkasten links, uitgestalde koopwaar langs één van de wanden en in de verte werkplekken. Ondanks het overwegend wit-met-roestvrijstaal interieur oogt de ruimte sfeervol door de LED-snoeren die warm wit of magenta kleuren. Vergeleken met andere avondwinkels doet dit interieur modern, strak en minimalistisch aan. Het voelt hierdoor meer alsof ik in een wachtrij sta voor een hippe kledingwinkel in Berlijn. Dat is nog eens wat anders dan die stoffige gymzaal!

Inmiddels kan ik de letters bovenaan het raam lezen: die beste toko voor alle drerries en drerrets. Het woord ‘drerrie’ ken ik van Marokkaanse vrienden, en betekent volgens mij zoiets als jongens (van de straat). ‘Drerrets’ zal wel een eigentijdse verbastering zijn om ook de meiden aan te spreken, gok ik. Daaronder: underground embassy, research centre for urban culture & anti-gentrification testsite.

Aparte beschrijving voor een avondwinkel! Mijn vermoeden dat deze tot stemlokaal omgetoverde ‘avondwinkel’ veel meer in huis heeft dan de doorsnee avondwinkel lijkt te kloppen. “Meneer, wilt u uw handen even ontsmetten?” helpt een stembureaulid me uit mijn gedachten. Ik breng mijn stem uit, volg de pijlen en laat het rode potloodje – dat later een collector’s item blijkt te zijn – achter en fiets voldaan weer naar huis.

Op een rustiger moment bezoek ik The Niteshop nog eens. Op uitnodiging van Malique Mohamud, de artistiek leider, ben ik aanwezig bij de opname van de podcastserie Life at the Niteshop. Het winkelgedeelte is daarom omgetoverd tot een opnamestudio, met de toonbank als centraal punt van het decor. De jonge Surinaamse schrijver Soortkill, uit de hoofdstad, schuift aan als gast. De twee heren voeren – onder het oog van drie camera’s en felle belichting – een gepassioneerd en diepgaand gesprek over straattaal en het belang van dicht bij jezelf en je roots blijven.

FLB_20210519_O8A9691
Beeld door: beeld: Florian Braakman

Faja Lobi en Parbo

In stalen stellingen achter hen staan allerlei producten uitgestald: van Faja Lobi pindakaas, Parbo bier en black soap tot aan shishakooltjes. Het assortiment weerspiegelt de buurt waarin de Schiedamseweg ligt. Tussen alle exotische producten zie ik ook shirts hangen. Een twist van het Oranje-shirt uit de jaren ‘80 met in het wit afstekende Arabische letters valt het meest op. De Arabische opdruk laat zich in het Nederlands vertalen als eenheid, vertelt Mohamud. De shirts zijn onderdeel van de zelf ontwikkelde kledinglijn van The Niteshop.

The Niteshop blijkt de uitkomst van jarenlang werk en onderzoek van het collectief Concrete Blossom waar Mohamud oprichter van is. Het wordt me duidelijk dat de avondwinkel slechts één van de gezichten van dit ‘futuristische instituut van de buurt’ is.

Met een futuristisch instituut van de buurt bedoelt Mohamud dat avondwinkels in superdiverse steden in feite een underground museumfunctie uitoefenen: de inhoud van de schappen, stellingen en koelkasten in avondwinkels volgt de demografische verschuiving van de buurt. Ze is een weerspiegeling hiervan en maakt de rijkdom van de buurt zichtbaar. 

Dit soort ‘instituten’ maken communicatie en culturele uitwisseling mogelijk, in tegenstelling tot de kloof die ontstaat tussen verschillende bevolkingsgroepen door stedelijke transformatieprocessen als gentrificatie, wanneer economisch sterke schouders lagere klassen uit een stadsdeel drijven en mensen meer in afgescheiden bubbels raken. 

Negatieve lens

Door het stempel achterstandswijk zijn we bepaalde delen van de samenleving door een negatieve lens gaan beschouwen en dat blokkeert de capaciteit om andere dingen te zien, vertelt Mohamud. “Wij doorbreken dit door te laten zien hoe rijk deze omgeving is. Ja er is armoede, maar dat is een financieel én beleidsmatig probleem. Géén cultureel probleem. Toch wordt die achterstand wel impliciet gelinkt aan cultuur, en soms zelfs expliciet!”

Mohamud kijkt me indringend aan, recht zijn rug en benadrukt dat vooral media keer op keer op oppervlakkig niveau blijven hangen en reeds bestaande assumpties bevestigen. “Zij kennen de pulse van de buurt niet, zij zijn niet ván de buurt!.” 

Vandaar de tweede functie van The Niteshop, begrijp ik: er wordt kennis geproduceerd en gedocumenteerd. Vanuit de insteek dat de stad door een koloniaal verleden, rijkdom huisvest die op prijs moet worden gesteld, in plaats van te worden beschouwd vanuit marginaliserende optiek. Wie je bent, kleurt je onderzoek immers. De werkplekken achterin die eerder waren omgetoverd tot stembureau vormen het nieuwe hoofdkwartier van dit onderzoekscentrum voor ‘urban culture’.

FLB_20210519_O8A9721
Beeld door: beeld: Florian Braakman

Waar de winkel als een ambassade de rijkdom van de superdiverse buurt representeert en zichtbaar maakt, produceert en documenteert het onderzoekscentrum kennis. Die twee functies zijn per definitie gericht op het bouwen aan een ‘anti-gentrification testsite’, verklaart Mohamud de ondertitel op het raam.

Hij schenkt achter de toonbank een kop thee voor me in en plaatst de glazen theepot terug op het ‘rechaud’ van drie frisdrankblikjes met een waxinelichtje ertussen als verwarmingselement. Met zijn wijs- en middelvinger tikt hij de toonbank aan. “Dit is sowieso een magische plek. Aan de toonbank vinden allerlei verschillende vormen van uitwisseling plaats. Uitwisseling van geld, van goederen maar óók informatie!”

Dat Mohamud nog niet uitontwikkeld is, blijkt uit het laatste deel van ons gesprek. Hij wil The Niteshop naar het niveau tillen dat het zichzelf financieel kan dragen, en heeft de wens om meer soortgelijke futuristische instituten van de buurt te openen op de Schiedamseweg: te beginnen met een nieuw filiaal in de vorm van een kapperszaak.

Vrijdagsessies

Als ik Mohamud enkele dagen later op de Schiedamseweg achterop een scooter tegenkom, gebaart hij uitbundig in de richting van The Niteshop. Ik herinner mij het roestvrijstalen bureau aan de binnenzijde van de ruit, voor de wekelijkse coronaproof vrijdagse dj-sessies.

Hoewel het niet op de planning stond kan ik wel even tijd vrijmaken en begeef me richting The Niteshop. Bij aankomst knalt fotograaf Marwan Magroun een mix van hiphop- en trapbeats uit de speakers, van achter de dj-booth met uitkijk op de Schiedamseweg. De magenta LED-snoeren gloeien nog sfeervoller dan tijdens mijn overdagse bezoek. Voorbijgangers kijken met een mix van verbazing en interesse naar binnen. Ook enkele overburen hangen uit het raam hangen en genieten mee.

De groep aanwezige gasten struinen de stellingen af op zoek naar een leuk hebbedingetje, een drankje of een lolly. Alcohol wordt er bij The Niteshop – in tegenstelling tot de meeste avondwinkels – dan weer niet verkocht, maar dat mag de pret niet drukken. Mohamud grijnst: “Wat heerlijk om eindelijk leven hier binnen te zien!”. Ondertussen friemelend aan de knoppen van een spiegelreflexcamera waarmee hij de vibe van de aanwezige klanten (lees: gasten) vastlegt.

Dit is één van de weinige ‘musea’ in Nederland die met de huidige maatregelen de deuren geopend kunnen houden, vanwege de primaire functie als avondwinkel.

Als ik even naar de overkant loop voor een bocadillo kipfilet van de Marokkaanse speciaalzaak Marrakech en het schouwspel bij The Niteshop van een afstandje bekijk, zie ik het contrast op dit deel van de Schiedamseweg. De zaak is het centrale lichtpunt temidden van alle inmiddels gesloten of al langdurige leegstaande winkelpanden.

Terwijl ik mijn laatste rondje maak en de nog aanwezige gasten groet, besef ik dat op deze avond in ieder geval twee van de functies van The Niteshop samenkomen. Mohamud is druk bezig een boek van Massih Hutak over gentrificatie in te pakken, aangekocht door één van de gasten, terwijl de rest op de muziek vibet, verzorgd door de tweede of derde dj van de avond. Ik ben de tel inmiddels kwijt.

Avondwinkel is een titel die een beetje verhult wat dit futuristisch buurtinstituut nog onder het oppervlak heeft liggen, concludeer ik. The Niteshop heeft nog maar net haar deuren geopend maar kan – naast haar primaire functie – een zichtbare en waardevolle rol vervullen op zoveel andere maatschappelijke dimensies.

FLB_20210519_O8A9705
Beeld door: beeld: Florian Braakman

Deze banner kun je wegklikken, maar....

..je kunt ook supporter worden! Vers Beton kan alleen bestaan dankzij een bijdrage van lezers. Vanaf 6 euro per maand maak jij onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk.

Nee, ik lees eerst het stuk verder

IMG_2051-1.JPG

Giovanni Burke

Giovanni Burke (1985) studeerde Sociologie op de Erasmus Universiteit en deed daarna een master Grootstedelijke Vraagstukken en Beleid. Als geboren en getogen Rotterdammer combineert hij zijn voorliefde voor de stad graag met zijn sociologische achtergrond door te reflecteren op verschillende lokale ontwikkelingen. Licht werpen op ‘onzichtbare’ verhalen van mede-Rotterdammers is hierbij vaak het uitgangspunt.

Profiel-pagina
braakman

Florian Braakman

Fotograaf

Florian Braakman (1988) is een autonoom-documentair fotograaf. Fotografie is een manier om vragen te stellen en grip te krijgen op onze snelle alledaagse realiteit. De poëtische, associatieve en verhalende kracht van het beeld staan centraal in zijn werk.

Profiel-pagina
Nog geen reacties

Om te reageren moet je ingelogd zijn. Inloggen kan je hier. Als je nog geen account hebt meld je nu aan als supporter of maak hier een gratis reageerdersaccount aan.