Voor de harddenkende Rotterdammer
lowres VERS BETON _ SPORTVERENIGING ATOMIUM 61 ROTTERDAM MEI 2021 _ LISA DIEDERIK (C)-09-2
Beeld door: beeld: Lisa Diederik

Het is inmiddels meer dan een jaar geleden dat de eerste lockdownmaatregelen werden afgekondigd in Nederland, sindsdien passeerden diverse versoepelingen en aanscherpingen van het coronabeleid de revue. De gesloten samenleving laat weinig sectoren onverlet: ook het sportwezen wordt hard geraakt. 

In maart vorig jaar sloten alle sportaccommodaties van Nederland noodgedwongen de deuren. Hoewel er sinds het ingaan van de meest recente versoepelingen weer grotendeels ruimte is voor binnen- en buitensport, hebben veel sportverenigingen nog steeds te kampen met de gevolgen van een sportseizoen dat gekenmerkt werd door beperkende maatregelen.

De beperkende maatregelen tijdens de afgelopen lockdown blijken niet zonder gevolgen te zijn geweest voor de sportparticipatie. Onderzoek van de nationale sportkoepel NOC*NSF wijst uit dat Nederlanders sinds januari 2020 een stuk minder zijn gaan sporten. In een jaar tijd daalde de nationale sportdeelname van 62 naar 49 procent. De afgelopen jaren nam het aantal Nederlanders dat wekelijks sport gestaag toe, maar de coronacrisis heeft die vooruitgang van jaren, in twaalf maanden tijd tenietgedaan.

Rotterdam profileert zich al geruime tijd als de sportstad van Nederland. De gemeente zet al jaren in op grote school- en topsportevenementen, organiseert campagnes om meer Rotterdammers in beweging te krijgen en ondersteunt de sportverenigingen in de stad. Maar tegen de strikte nationale coronamaatregelen kon geen sportbeleid op. Wat was de weerslag van de coronacrisis op sport in de stad?

Gesprekken met sportverenigingen, gemeente Rotterdam en de betrokken uitvoeringsorganisaties van het regionale sportbeleid laten zien dat de sportaanbieders weliswaar het hoofd boven water wisten te houden: met creatieve oplossingen, leden die ondanks de geringe beweegmogelijkheden contributie doorbetalen en verschillende landelijke en regionale steunregelingen. Maar er zijn ook zorgen over de klappen die nog moeten vallen, en vrees voor gevolgen die de duur van de lockdown zullen overschrijden.

lowres VERS BETON _ SPORTVERENIGING ATOMIUM 61 ROTTERDAM MEI 2021 _ LISA DIEDERIK (C)-12-2
Beeld door: beeld: Lisa Diederik

Voorzichtig optimisme

Bij sportvereniging SV Atomium ‘61, aanbieder van handbal en verschillende recreatiesporten op Rotterdam Zuid, lijkt de schade mee te vallen, durft voorzitter Marijke Bohnen met enige voorzichtigheid te zeggen. “De vereniging zelf, die gaat niet omvallen.” zegt ze. Vooralsnog is de begroting sluitend en dankzij de versoepelingen van de afgelopen tijd is het sportaanbod van de vereniging langzaam weer op gang gekomen. Inmiddels kan er weer samen gesport worden bij Atomium, alleen de seniorencompetitie is nog niet hervat.

Het voorzichtige optimisme van Bohnen wordt gedeeld onder veel Rotterdamse sportverenigingen. De meesten hebben het hoofd boven water weten te houden. Wat de financiën betreft hebben clubloyaliteit onder de leden, die ook voor een beperkt sportaanbod hun contributie bleven doorbetalen – in combinatie met landelijke en regionale steunregelingen en opgebouwde financiële reserves ervoor gezorgd dat verenigingen uit de problemen zijn gebleven. Verder draaiden bestuursleden overuren om hun vereniging op de been te houden.

Na iedere persconferentie werd er overlegd over trainingsschema’s, looproutes en kleedruimtes om het sportaanbod af te stemmen op de geldende maatregelen. Met nieuwe trainingsvormen in de buitenlucht, in kleine groepen en zelfs digitaal probeerden verenigingen hun leden in beweging te houden. Websites en socialmediakanalen zijn nieuw leven ingeblazen, en veel verenigingen staken hun leden een hart onder de riem door middel van een kaartje, paasactie of thuisbezorgde kerstlunch.

Een sterk sportnetwerk

Dat verenigingen in Rotterdam niet massaal de noodklok luiden na meer dan een jaar (gedeeltelijke) sluiting heeft veel te maken met het beleid van de gemeente Rotterdam. De gemeente voert al jarenlang een pro-actief sportbeleid, waarbij wordt ingezet op het ontwikkelen van een sportklimaat dat niet alleen lichamelijke, maar ook sociaal-maatschappelijke gezondheid wenst te bevorderen.

In opdracht van de gemeente zorgen verschillende zelfstandige organisaties voor de uitvoering en vormgeving van de gestelde doelen. Zij bemiddelen tussen het sportaanbod en de beweegbehoefte in de stad en faciliteren in de programmering om mensen te laten bewegen. Rotterdam Sportsupport doet dit door zich in te spannen voor de vitaliteit van sportverenigingen, die een belangrijke en structurele taak vervullen in het Rotterdamse sportlandschap. Sportbedrijf Rotterdam exploiteert en beheert sportaccommodaties door de hele stad, zoals sporthallen, zwembaden en buitenterreinen, voor verenigingen, schoolsport en andere sportaanbieders.

Het netwerk van deze uitvoeringsorganisaties en de gemeente werkt nauw samen, zo bleek ook tijdens de plotselinge opwachting van de coronacrisis. Ivo Godthelp, woordvoerder van het Sportbedrijf: “Meteen na de eerste persconferentie over het coronavirus zochten wij contact met Sportsupport en de gemeente. Wat gaan we nu doen?” Kort daarop opende Rotterdam Sportsupport een ondersteuningsloket voor coronagerelateerde vragen en met hulp van de gemeente werd het Steunfonds Vitale Verenigingen opgericht.

Verenigingen die voor de crisis vitaal waren maar dankzij de coronamaatregelen financieel in de problemen zijn geraakt, kunnen aanspraak maken op het fonds van grofweg 260.000 euro. In aanvulling op landelijke steunregelingen voor verenigingen zoals de TASO1, die gederfde inkomsten compenseert, en de TVS2, die voorziet in de kwijtschelding van huurkosten voor accommodaties die door de maatregelen moesten sluiten, slaagde Rotterdam er in om met financiële en organisatorische begeleiding de sportaanbieders tegemoet te komen.

lowres VERS BETON _ SPORTVERENIGING ATOMIUM 61 ROTTERDAM MEI 2021 _ LISA DIEDERIK (C)-05-2
Beeld door: beeld: Lisa Diederik

Meer dan een sportlocatie

Op de vraag waarom het Rotterdamse sportnetwerk verenigingen direct te hulp is geschoten antwoordt Yusuf Celik van Rotterdam Sportsupport: “Je moet blijven verenigen. Sportverenigingen zijn belangrijk voor de stad, tijdens de coronacrisis, maar zeker ook daarna.” Als niet-commerciële sportaanbieder is de vereniging een reservoir van sociaal kapitaal.

Het is een kleine gemeenschap binnen de stad waar trainers, sporters, ouders en vrijwilligers elkaar ontmoeten. Leden delen verantwoordelijkheid en werken samen aan gedeelde doelen, legt hij uit, of dat nu een nieuwe laag verf voor de kantine is of een goede voorbereiding op de volgende wedstrijd.

Die sociale functie van sportverenigingen is het beschermen waard volgens Rotterdam Sportsupport. Tijdens de coronacrisis adviseerde zij daarom de getroffen sportverenigingen over de mogelijkheden om op creatieve manieren contact te houden met leden en hoe om te gaan met de coronamaatregelen. Tot op heden met resultaat, ondanks de turbulentie van het afgelopen jaar is er nog geen Rotterdamse vereniging omgevallen.

Niet zonder zorgen

Hoewel de meeste verenigingen zich met behulp van het sportnetwerk staande hebben weten te houden, kijken zowel de sportverenigingen als Rotterdam Sportsupport met bezorgdheid naar de komende periode. Marijke Bohnen maakt zich vooral zorgen om de leden van haar vereniging. “Het verenigen, de mensen, dat mis je natuurlijk gewoon,” vertelt ze.

Het realiseren van een corona-bestendig sportaanbod was tijdens de verschillende lockdowns een uitdaging en voor gezelligheid langs het veld is ook binnen de huidige beperkingen nog steeds geen plaats. Andere activiteiten van de vereniging, zoals een lunch voor ouderen uit de wijk die Atomium wekelijks organiseert, staan momenteel op pauze.

De sfeer bij Atomium is tijdens de coronacrisis veranderd. Leden gaan direct na het sporten naar huis, terwijl er voorheen altijd leven in de brouwerij was. “Zeker als het lekker weer is blijven de mensen hangen, lekker in de zon zitten met een tosti, een kop koffie of een biertje.” Dat is er momenteel niet bij, en hoewel een tosti en een drankje niet direct van levensbelang zijn wordt dit sociale aspect van de vereniging wel gemist.

Ouderen die normaliter regelmatig naar de vereniging kwamen zitten nu al maanden thuis, verstoken van regelmatige beweging én gezelschap. De vereniging heeft daardoor slechts beperkt zicht op hoe het met de oudere leden gaat. Ook de rol van de vereniging als tweede thuis heeft onder de maatregelen te lijden nu er buiten de trainingen om weinig ruimte is voor interactie met de jeugdleden.

Met het verminderde contact tussen de vereniging, leden en buurtbewoners in het achterhoofd wacht Atomium de start van het komende seizoen af. Bohnen vraagt zich af of leden die het afgelopen jaar amper hebben kunnen sporten hun lidmaatschap zullen verlengen en of er genoeg nieuwe aanmeldingen zullen zijn.

Ook Celik vreest dat de ledenbinding bij sportverenigingen het afgelopen jaar onder druk is komen te staan. Hij waarschuwt voor de weerslag van teruglopende ledenaantallen op de vitaliteit van sportverenigingen en vraagt zich af of vrijwilligers, cruciaal voor iedere vereniging, na maanden van afwezigheid zullen terugkeren3. Verder vraagt hij zich af of Rotterdamse sportverenigingen na de coronacrisis meteen hun volledige sociaal-maatschappelijke potentieel kunnen benutten. Voordat een sportvereniging zich kan richten op haar rol in de wijk moet eerst intern alles op orde zijn.

Twee snelheden binnen de stad

We moeten dus op onze hoede zijn, zegt Celik. “De gezondheidscrisis is nu aan de gang, maar de economische crisis moet nog komen”. Hoewel steunregelingen de acute nood ledigen, moeten verenigingen vaak ook extra eigen middelen aanspreken om gaten in de begroting op te vullen. “Het is onvermijdelijk dat verenigingen interen op hun reserves,” legt Celik uit. De financiële gezondheid van een vereniging komt daardoor in het nauw, en toekomstige investeringen verdwijnen van de horizon.

Bovendien kunnen sommige verenigingen de klappen beter opvangen dan andere. Celik noemt het voorbeeld van een buitensportvereniging met een digitaal vaardig bestuur. Met een aangepast sportaanbod, extra aandacht voor de toegestane jeugdsportactiviteiten en een digitale algemene ledenvergadering kon zo’n vereniging ondanks de beperkende coronamaatregelen haar kerntaken blijven vervullen.

Voor een kleine binnensportvereniging was het daarentegen moeilijker om creatief te zijn, aangezien de maatregelen op het gebied van binnensport tot voor kort weinig mogelijkheden boden. Pas sinds de meest recente versoepelingen is binnensport weer toegestaan. De grote verschillen tussen verenigingen zorgen voor twee snelheden binnen de stad, waarbij sommige verenigingen meer lijden dan andere.

Financieel debacle

Één van de verenigingen die veel last heeft gehad van de coronamaatregelen is Rotterdam Basketbal (RoBa). “Je kan niet ontwikkelen,” zegt bestuurslid Eelco de Vaal van RoBa over de afgelopen periode. Als binnensport heeft het basketbal langdurig stilgelegen. Zonder mogelijkheden om trainingen, wedstrijden of evenementen te organiseren was het lastig om je als vereniging te profileren. Nieuwe sponsors aantrekken en leden werven was daardoor een flinke opgave.

“Het is een financieel debacle.” zegt De Vaal, waarbij mensen lange tijd hebben betaald voor een service waar ze geen gebruik van konden maken. Leden hebben maanden genoegen moeten nemen met basketbal in de buitenlucht, waarbij trainingen afhankelijk zijn van de weersomstandigheden en de dagelijks verschillende drukte op publieke sportveldjes.

De Vaal laat doorschemeren dat de steun van de gemeente voor zijn vereniging ontoereikend is geweest om alle klappen op te vangen. Een verzoek om publieke sportvelden te mogen reserveren voor trainingen werd afgeslagen en ook het idee om een eigen buitenveld aan te leggen naast de sporthal werd met weinig enthousiasme ontvangen.  Dat is jammer, vindt De Vaal, want juist als vereniging die zowel top- als breedtesport aanbiedt in Rotterdam streeft RoBa naar een goede samenwerking met de gemeente.

Ook bij de aanspraak op financiële steunregelingen viel RoBa tussen wal en schip. Als vaste huurder van de sporthallen die zij gebruikt, kreeg Rotterdam Basketbal, in tegenstelling tot sportverenigingen die accommodaties huren op uurbasis, slechts beperkte korting op de huur. Een bittere pil wanneer je de hal niet hebt kunnen gebruiken voor trainingen en wedstrijden, noch voor evenementen die inkomsten opleveren.

Deze banner kun je wegklikken, maar....

..je kunt ook supporter worden! Vers Beton kan alleen bestaan dankzij een bijdrage van lezers. Vanaf 6 euro per maand maak jij onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk.

Nee, ik lees eerst het stuk verder

  1. De Tegemoetkoming Amateursportverenigingen COVID-19 biedt sportverenigingen financiële steun om gederfde inkomsten te compenseren. ↩︎
  2. De Tegemoetkoming Verhuurders Sportaccommodaties COVID-19 is bedoeld om de huur van een sportaccommodatie kwijt te schelden als deze accommodatie vanwege de coronamaatregelen niet door amateursportorganisaties gebruikt kon worden. ↩︎
  3. Voor dit artikel hebben wij Yusuf Celik van Rotterdam Sportsupport gesproken op 24 maart 2021. ↩︎
stijnvoogt

Stijn Voogt

Stijn Voogt (1998) studeert Rechten en Wijsbegeerte aan de Erasmus Universiteit en vraagt zich voortdurend van alles af. Voor Vers Beton stelt hij zijn vragen over mens en maatschappij aan de inwoners van de stad waar hij vandaan komt en niet snel zal vertrekken.

Profiel-pagina
Tijs

Tijs ter Haar

Tijs ter Haar (1998) is freelance journalist, tekstschrijver en atleet. Met een achtergrond in Europese Studies en interesse in politiek van het Europese tot het lokale niveau buigt hij zich over sociaal-maatschappelijke vraagstukken als ongelijkheid, identiteit en welzijn; onderwerpen die stuk voor stuk terugkomen in de Rotterdamse stadsdynamiek.

Profiel-pagina
LISA-DIEDERIK-PORTRET-2019

Lisa Diederik

Fotograaf

Het werk van Lisa Diederik (1990) draait om het tonen van authenticiteit en andere werelden. Daarin ziet zij het als uitdaging het uitzonderlijke in het gangbare weer te geven, het liefst met een vleugje humor. Ze studeerde aan de Willem de Kooning en is sindsdien naast fotograaf ook werkzaam in de Rotterdamse kunstwereld.

Profiel-pagina
Nog geen reacties

Om te reageren moet je ingelogd zijn. Inloggen kan je hier. Als je nog geen account hebt meld je nu aan als supporter of maak hier een gratis reageerdersaccount aan.