Advertentie

VB – vacaturebank – banners – Hardwerkende – klik hier! – 1456×180
Voor de harddenkende Rotterdammer
Vers Beton – Pia van den Beuken – Gemeentelijk Vastgoed – artikel – 2021
Beeld door: beeld: Pia van den Beuken

1. Is de lijst met door de gemeente verkochte panden inmiddels wel binnen?

Hoewel de gemeente aanvankelijk de boot afhield, kwam de woordvoerder van wethouder Kurvers kortgeleden toch met een lijst van verkocht vastgoed van 2015 tot en met dit voorjaar. De inzet van enkele raadsleden zal daar vermoedelijk bij geholpen hebben: PvdA-fractievoorzitter Co Engberts riep samen met ChristenUnie/SGP de gemeente op tot openheid van zaken, daags na onze oproep eind april. Op 15 juni is dat verzoek formeel beantwoord. We zijn natuurlijk blij dat we nu een lijst hebben gekregen, maar waren wel verbaasd dat het beantwoorden van ons verzoek zo’n tijd duurde. Volgens de woordvoerder kostte “het achterhalen van de verkochte panden en opbrengsten in eerdere jaren veel tijd, omdat deze nog niet, als de verkopen van nu, gemakkelijk uit de systemen te halen zijn.”

Teunversbeton_Still_01

Lees meer

Help ons de verkoop van gemeentelijk vastgoed te onderzoeken

Help je mee met ons onderzoek naar gemeentelijk vastgoed? Vul hier het formulier in.

2. En, hoe hoog is de opbrengst?

Het leuke aan de lijst is dat bij de adressen van de verkochte panden ook het verkoopbedrag is weergegeven. Over een periode van zes jaar tijd haalde de gemeente ruim 200 miljoen euro op, een gemiddelde van 33 miljoen per jaar. Deze miljoenen vloeien overigens niet allemaal de direct gemeentekas in. De kosten die de verkoop met zich meebrengt, zoals voor de makelaar, notaris en onderzoek naar funderingen of asbestverwijdering, gaan er eerst nog vanaf. 

3. Wie heeft de gemeentekas het meest gespekt?

Hoewel we ook vroegen naar de namen van nieuwe eigenaren, hebben we die vanwege privacywetgeving niet mogen ontvangen. Maar van sommige (vooral grotere) verkopen weten we wel wie de nieuwe eigenaar is. De Dudok Groep, bijvoorbeeld, betaalde in december 2018 aan de gemeente 30 miljoen euro voor de Schiecentrale. Dat is in een klap bijna de gemiddelde jaarlijkse opbrengst. Ook het Lloydgebouw ging in 2017 voor 7,6 miljoen euro naar de Dudok Groep. De vastgoedpartij staat dan ook stijf bovenaan het klassement van biggest spender. In 2019 kocht Dudok ook nog de twee kilometer lange Hofbogen – overigens niet van de gemeente, maar van woningcorporaties Vestia en Havensteder (samen Hofbogen BV).

4. Waren er ook koopjes?

Uit de lijst blijkt dat grote klappers als de Schiecentrale een uitzondering op de regel zijn. Het overgrote deel van de verkopen gebeurde voor (veel) lagere bedragen van enkele tonnen of minder dan een ton. Soms ging het dan om kleine panden of om onderdelen van een groter gebouw. Zo zijn er in 2016 in een honderd jaar oude school in het Oude Noorden zeven ‘wooneenheden’ voor 1 euro per stuk verkocht. Dat symbolische bedrag had te maken met funderingsherstel, waar de bewoners zelf voor moesten betalen.

5. Hoeveel panden heeft de gemeente nu in totaal verkocht?

Ondanks dat we nu over een lijst beschikken, is het precieze aantal verkochte panden lastig te achterhalen. De gemeente verkoopt haar vastgoed namelijk soms met meerdere panden tegelijk – ‘mandjes’ in vastgoedjargon – en vermeldt dat als één transactie. Zo zijn er in 2020 een stuk of 20 panden (soms alleen de begane grond van een pand) in Oud-Charlois verkocht voor 1,2 miljoen euro aan een vastgoedbelegger. Om het precieze aantal te achterhalen is dus aanvullend onderzoek nodig, maar het gaat zeker om enkele honderden adressen in de afgelopen zes jaar.

6. Komen de adressen op de lijst overeen met de tips van lezers?

Op basis van de ruim 100 tips die zijn ingestuurd (heel veel dank iedereen!) hebben we veel uitzoekwerk kunnen doen. Dat we eerst de tips en later de gemeentelijke lijst ontvingen, leverde het voordeel op dat we ze naast elkaar konden leggen. Een aantal getipte adressen komen niet op de lijst van de gemeente voor. Hoe kan dat? In sommige gevallen is de verkoop nog niet formeel afgerond, pas bij ondertekening van de koopovereenkomst is er immers sprake van een ‘levering’. Ook zijn er een paar panden vóór 2015 verkocht. Bij de overige adressen is nader onderzoek nodig.

7. Wat hebben de tips nog meer opgeleverd?

De tips brachten nog iets anders aan het licht, namelijk hoe Rotterdammers de verkoop van gemeentelijke panden ervaren. Deze verhalen leveren meer dan genoeg stof op voor een weekendvullende tour door de hele stad (misschien komt dat er ooit nog van). De verkoop leidt in uiteenlopende buurten, van Bospolder-Tussendijken tot Hillegersberg, tot onrust. Met name het vastgoed waarvan de maatschappelijke functie ingeruild is voor (dure) woningen, zette Rotterdammers aan tot het geven van tips. Een aantal geeft aan dat zij zich zorgen maken over de (verdere) gentrificatie of toegenomen drukte in hun buurt.

De verkopen leiden in uiteenlopende buurten, van Bospolder-Tussendijken tot Hillegersberg, tot onrust

8. Waarom verkoopt de gemeente haar vastgoed eigenlijk?

Vastgoed dat niet meer door de gemeente gebruikt wordt kost geld, bijvoorbeeld aan anti-kraakbeheer, brand- en opstalverzekering. Door vastgoed te verkopen, komt er geld binnen dat weer opnieuw geïnvesteerd kan worden in de stad. Daarnaast levert de herbestemming van verkochte panden meer woningen op.

In het huidige collegeakkoord is een hoog aantal te realiseren nieuwe woningen afgesproken: 18.000 in vier jaar. Het verkopen van vastgoed is een middel om hieraan bij te dragen. De gemeente houdt zich daarom voorlopig aan haar beleid om, net als in afgelopen jaren, verder te gaan met de verkoop van honderden panden. Niet elk pand verandert overigens naar woningen, de gemeente moet hier in het bestemmingsplan toestemming voor geven. 

9. Wat ga je met deze informatie doen?

Sinds de start van het onderzoek ben ik op twee sporen te werk gegaan. Ten eerste ben ik met Rotterdammers in gesprek gegaan om hun ervaringen uit te diepen. Ook vraag ik hoe zij vinden dat de verkoop van vastgoed bij zou kunnen dragen aan hun stad. Ik ben hier in de afgelopen twee maanden hier al een eind mee gevorderd en publiceer daarom begin juli het eerste verhaal in dit dossier. Het gaat over een recent verkochte school die verbouwd wordt tot appartementen en geeft inzicht in hoe een verkoopproces verloopt.

Maar ten tweede zal ik ook een grondige analyse maken van alle verkopen en daarover in gesprek gaan met de gemeente en raadsleden. Functioneert het huidige beleid naar tevredenheid? Of is het verouderd en moet het kritisch tegen het licht worden gehouden? Is er aanvullend beleid nodig om particulieren, wooncoöperaties en stichtingen (meer) kansen te bieden? Uit debatten over maatschappelijke meerwaarde bij verkoop en de kritische vragen van raadsleden die ons geholpen hebben om openheid van zaken te geven, blijkt al dat hier veel discussie over is. Na de zomerperiode zal ik in een uitgebreid artikel dan ook op deze vragen ingaan, geïllustreerd met voorbeelden. Stay tuned!

Minicollege in Rotterdam Late Night

Vanavond 24 juni geeft Teun van den Ende om 21:30 een minicollege over de verkoop van gemeentelijk vastgoed, tijdens de architectuur-special van Rotterdam Late Night. De andere gasten zijn architect/kunstenaar Maarten Struijs en architect/onderzoeker Arna Mačkić. Er zijn nog tickets voor de livestream  (€ 2,50) te verkrijgen.

Dit onderzoek is een samenwerking van Vers Beton en OPEN Rotterdam, en is tot stand gekomen met steun van het Stimuleringsfonds voor de Journalistiek en de supporters van Vers Beton.

Verder lezen?

Word supporter van Vers Beton! Vanaf 6 euro per maand maak jij financieel onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk.

Nee, ik lees eerst het stuk verder

Vastgoed in de verkoop
Teun van den Ende

Teun van den Ende

chef architectuur & stedelijke ontwikkeling

Teun van den Ende laat zich niet graag leiden door hypes, maar gaat juist op zoek naar de lange lijnen in de ontwikkeling van Rotterdam – en ook andere steden trouwens. Teun combineert populaire cultuur met historisch onderzoek naar de stad.

[email protected]

Profiel-pagina
Pia3

Pia van den Beuken

Beeldjournalist

Pia van den Beuken (1995) is filmmaker, illustrator en woont op een zeilbootje in Delfshaven. Ze is gepassioneerd over documentaire films, natuur, cultuur en de wrijvingen hiertussen. Ze is op zoek naar verhalen die niet zozeer gaan over wat, wanneer en wie maar inzicht geven in het waarom en hoe.

Profiel-pagina
Lees één reactie
  1. Profielbeeld van Reinout van Schouwen
    Reinout van Schouwen

    Die school in het Oude Noorden, dat moet haast wel die in de Bloklandstaat zijn?

Om te reageren moet je ingelogd zijn. Inloggen kan je hier. Als je nog geen account hebt meld je nu aan als supporter of maak hier een gratis reageerdersaccount aan.